14.12.1966
Sameinað þing: 16. fundur, 87. löggjafarþing.
Sjá dálk 510 í D-deild Alþingistíðinda. (2666)
85. mál, rafmagnsmál Austurlands
Fyrirspyrjandi (Lúðvík Jósefsson):
Herra forseti. Ég flyt ásamt öðrum þm. Austf. fsp. til hæstv. raforkumrh. varðandi raforkumál Austurlands. Fsp. er á þskj. 116 og er þannig:
„Hvaða ráðstafanir eru fyrirhugaðar í rafmagnsmálum Austurlands til þess að koma í veg fyrir, að hliðstæðar rafmagnstruflanir og átt hafa sér stað að undanförnu endurtaki sig?“
Ástæður til þess, að þannig er spurt, eru þær, að í haust og vetur hafa orðið endurteknar truflanir á raforkuframleiðslunni á orkuveitusvæði Grímsárvirkjunar á Austurlandi. Truflanir þessar hafa m.a. leitt til þess, að stöðva hefur þurft síldarvinnslu í síldarbræðslum og aðra fiskvinnslu, svo að orðið hefur stórtjón að, ekki aðeins fyrir viðkomandi vinnslufyrirtæki, heldur einnig fyrir þjóðarbúið í heild.
Eins og kunnugt er, stundar mikill hluti bátaflotans í landinu síldveiðar við Austurland mikinn hluta ársins, eins og nú er komið. Floti þessi byggir rekstrarafkomu sína fyrst og fremst á vinnslu aflans í sjávarplássunum á Austsfjörðum. Stöðvist sú vinnsla aflans, sem þar á að fara fram, stöðvast síldarflotinn um leið. Mest er síldveiðin við Austurland síðari hluta árs eða á tímabilinu september—desember. Á þeim tíma má búast við, að veiðarnar stundi um 150—200 síldveiðiskip, öll 150—350 rúmlestir að stærð. Á þessum flota eru um 2000 sjómenn. Fjármagn það, sem bundið er í þessum skipastól með veiðarfærum, mun vera um 2500—3000 millj. kr. Á Austurlandi eru starfandi 8 síldarverksmiðjur og 2 eru í byggingu. En auk þess eru þar reknar um 30 síldarsöltunarstöðvar og nokkur frystihús, i þessum framleiðslustöðvum er mikið fjármagn bundið.
En hvernig er svo ástatt í raforkumálum Austurlands? Þar er ein teljandi vatnsvirkjun, Grímsárvirkjun. Hámarksorkuframleiðsla hennar er um 3000 kw, en tímunum saman getur hún ekki framleitt nema 500—1500 kw, og einmitt á haustin og veturna ber mest á því, að vatnsskortur verður í Grímsá. Auk Grímsárvirkjunar er um að ræða 5450 kw orku í dísilrafstöðvum á orkuveitusvæði Grímsárvirkjunar. Þegar Grímsárvirkjun fellur niður í 500 kw orku, sem oft á sér stað, er heildarorkan á orkuveitusvæðinu aðeins 5950 kw. En í haust hefur álagið farið upp í 6500 kw. Augljóst er því, að þegar Grímsárvirkjun fellur niður fyrir 1000 kw, er ekki til nægileg orka til þess að halda uppi því álagi, sem þegar er orðið á orkuveitusvæðinu. Reynslan hefur sýnt, að orkunotkunin á Austurlandi fer hratt vaxandi, miklu hraðar en annars staðar á landinu. Þessi knappa orka, sem að miklu leyti byggist á framleiðslu olíustöðva, er auðvitað alls ófullnægjandi. En það, sem verra er, er það, að dísilstöðvarnar, sem ætlaðar voru upphaflega til öryggis og til þess að taka af hæstu toppa, eru nú orðnar aðalorkustöðvarnar, þær orkustöðvar, sem framleiða grunnorkuna. Stöðvist síldariðnaðurinn á Austurlandi í 3 góða veiðidaga, má reikna með, að tapazt hafi gjaldeyrisframleiðsla, sem nemur 100—120 millj. kr. miðað við fullunnar bræðsluafurðir til útflutnings. Slíkt tap er jafnmikið í krónum og hagstæð Lagarfossvirkjun fyrir Austurland mundi kosta.
Þegar haft er í huga, hve mikið er í húfi varðandi framleiðslumál þjóðarinnar einmitt á Austurlandi, virðist lítið vit vera í því að láta raforkumálin á Austurlandi vera áfram í því horfi, sem þau eru nú í. Ég vænti því, að hæstv. raforkumrh. geri hér grein fyrir, hvað sé fyrirhugað til þess að bæta úr ófremdarástandinu, sem nú er í raforkumálum Austurlands.
