14.12.1966
Sameinað þing: 16. fundur, 87. löggjafarþing.
Sjá dálk 202 í B-deild Alþingistíðinda. (97)

1. mál, fjárlög 1967

Frsm. meiri hl (Jón Árnason):

Herra forseti. Fjvn. hefur á milli umr. haft til athugunar ýmis erindi og mál, sem n. hafði ekki að fullu lokið athugun sinni á fyrir 2. umr. Stærsti málaflokkurinn af því, sem n. átti óafgreitt, voru skólamálin eða fjárveitingar vegna byggingarframkvæmda skólamannvirkja, sem eru í byggingu, og einnig að gera till. sínar um nýjar framkvæmdir. Að öðru leyti var hér um að ræða ýmis erindi, sem n. hefur nú afgreitt og leyft sér að flytja brtt. um á þskj: 135, 137 og 158 og meiri hl. n. á þskj. 136. Fulltrúar Framsfl. og Alþb. í n. óska, að það sé tekið fram í sambandi við tili. n., sem hún flytur sameiginlega, að þá vísa þeir til sama fyrirvara og þeir höfðu við 2. umr. málsins. Þeir hafa því óbundnar hendur um afstöðu til brtt., sem fram kunna að koma, svo og að flytja viðbótartillögur.

Varðandi tekjubálk frv. gerir n. engar frekari till. en fram komu við 2. umr. málsins.

Ég mun þá víkja nokkuð að einstökum brtt. n. og enn fremur að þeim brtt., sem meiri hl. n. hefur leyft sér að flytja á sérstöku þskj.

Við 10. gr. er fyrsta till. n. um 175 þús. kr. hækkun á launalið hjá fastafulltrúa Íslands hjá Sameinuðu þjóðunum. Þegar ákveða skyldi launagreiðslur til þessarar skrifstofu, var ekki fullljóst, hver endanleg fjárþörf skrifstofunnar væri. Við nánari athugun hefur komið í ljós, að ekki verður hjá því komizt að hækka þessa fjárveitingu, eins og hér er lagt til. — Þá er lagt til, að liðurinn til Alþjóðarauðakrossins sé lítið eitt umorðaður og komi: Til Alþjóðanefndar Rauða krossins, og jafnframt, að liðurinn hækki um 5 þús. kr. Hins vegar er lagt til, að 25. töluliður: Vegna Genfarsamninganna frá 1949 um meðferð stríðsfanga, falli niður, en það eru í frv. 25 þús. kr. Hér er um sama málefni að ræða, en af þessu leiðir um 20 þús. kr. lækkun.

Við 11. gr. er fyrst till. n. um hækkun á fjárveitingu til útgáfu hæstaréttardóma um 200 þús. kr. Er það vegna stækkunar á upplaginu, og að því er n. var tjáð, er það óhjákvæmilegt. — Þá er lagt til, að upp verði tekinn nýr liður við borgardómaraembættið: Kostnaður vegna flutnings í nýtt húsnæði 1 millj. kr. Innifalinn í upphæðinni er kostnaður vegna kaupa á nýjum húsmunum fyrir skrifstofuna, þar sem eldri húsgögn voru mjög úr sér gengin.

Á 13. gr. er lagt til, að tekinn verði upp nýr liður: Til hafnarannsókna og mælinga 400 þús. kr. Þessu fé skal verja til margvíslegra grundvallarrannsókna varðandi hafnargerðir. Í þessum efnum liggja fyrir mjög mikil verkefni. Má þar nefna rannsóknir á hafnarstæðum á Suðurlandi, en þar er talið, að gera þurfi umfangsmiklar öldumælingar, sem kosti mikið fé. Sama er að segja um ýmsa aðra staði á landinu. Þá er ætlunin að gera mælingar á endingu stálþila. Sú rannsókn hefur þýðingu fyrir fjölmargar hafnir víðs vegar um landið. Loks er það ætlun vita- og hafnamálaskrifstofunnar að gera alls konar aðrar athuganir og rannsóknir, sem hafa fræðilegt gildi og almennt, svo sem steinsteypu- og steypuefnarannsóknir, könnun á nýjum gerðum á mannvirkjum og öðru þess háttar. Hér er að sjálfsögðu um þýðingarmikið hagsmunaatriði að ræða, og þegar tillit er tekið til þeirra miklu fjármuna, sem Íslendingar verja árlega til hafnarmannvirkja, má það vera ljóst, að slíkar grundvallarrannsóknir sem hér um ræðir geta haft hina mestu þýðingu fyrir hagsmuni þjóðarinnar á þessu sviði. Hér er því um fjárveitingu að ræða, sem ætla má að í framtíðinni verði fastur liður í fjárl.

Þá er talið nauðsynlegt, að gerðar verði nokkrar breytingar á uppsetningu á liðnum Alþjóðaflugþjónustan. Fer um þá uppsetningu eftir föstum reglum og eru leiðréttingar í samræmi við það. Tölulega hefur þessi breyting aðeins 5 þús. kr. hækkun í för með sér. Til samræmis eru samsvarandi liðir hjá Veðurstofunni vegna millilandaflugs leiðréttir.

Á 14. gr. A er lagt til, að launaliður við Háskóla Íslands verði hækkaður um 100 þús. kr. Er það kostnaður vegna vélritunarstúlku, sem háskólaráð leggur mikla áherzlu á, að ráðin verði.

Þá koma till. n. um skiptingu á fé til skóla, sem eru í smíðum, og enn fremur til nýrra skóla, sem ýmist eru teknir inn á framkvæmdaáætlun eða hafa byrjunarfjárveitingar til undirbúningsframkvæmda. Á undanförnum árum hefur mjög skort á, að fullnægt hafi verið nauðsynlegum undirbúningi hvað teikningar og raunhæfar kostnaðaráætlanir snertir. Hefur í sumum tilfellum munað svo miklu frá upphaflegri áætlun og því, sem síðar reyndist, að skipt hefur allt að tug millj. kr. Hér er ekki því til að svara, að um sé að kenna þeirri hækkunaröldu, sem í gangi hefur verið á undanförnum árum varðandi byggingarkostnaðinn. Hér skiptir langmestu máli sú vanáætlun, sem átt hefur sér stað, bæði hvað snertir stærð bygginganna og einnig á hinum raunverulega byggingarkostnaði, sem gilt hefur. Fjvn. telur, að með þeim hætti að taka nokkra fjárupphæð í fjárlög, þótt ekki sé stór, og verja til þess að vinna að hvers konar undirbúningi framkvæmdanna, bæði því, sem lýtur að teikningum, og öðrum kostnaði, muni fást raunhæfari grundvöllur til þess að byggja á, hvort heldur er fyrir sveitarfélögin sjálf, sem standa að meira eða minna leyti undir framkvæmdunum, eða ríkissjóð. Frá síðustu fjárl. er hækkun til skólabygginga, verði till. n. samþykktar, samtals að upphæð 18 millj. 411 þús. kr., og verður þá alls varið til skólabygginga 129 millj. 140 þús. kr. Varðandi þessar fjárveitingar til skólanna er fylgt þeirri reglu, að ríkissjóður greiði sinn hluta af áætluðu kostnaðarverði á 5 árum. Síðan er sú verðhækkun, sem átt hefur sér stað á byggingartímabilinu, tekin til endurskoðunar að þeim tíma liðnum og upphæðinni, sem þá liggur fyrir, skipt síðan á 3 ár.

Þá koma brtt. n. við 14. gr. B. Er það fyrst till. um 142 þús. kr. hækkun á launalið við þjóðskjalasafnið. Upphæðin er til greiðslu á launum fyrir aðstoðarstúlku í handritaviðgerðarstofu þjóðskjalasafnsins, landsbókasafnsins og Handritastofnunar Íslands. — Þá er lagt til, að liðurinn: Styrkur til ritstarfa, útgáfustarfsemi og rannsóknarstarfa hækki um 100 þús. kr. Leggur n. til, að upphæðin gangi til Jens Pálssonar til framhalds mannfræðirannsókna á Íslendingum. Hafa n. borizt meðmæli frá ýmsum innlendum aðilum og jafnframt frá þekktum erlendum vísindastofnunum. - Næst er brtt. n. við XXIX: Til skálda, rithöfunda og listamanna. Þar er lagt til, að heiðurslaun tiltekinna listamanna hækki úr 75 þús. kr. í 100 þús. Upphæð þessi hefur staðið óbreytt um þriggja ára skeið, enda þótt heildarupphæðin í fjárl. hafi á sama tíma hækkað um rúml. 1 millj. — Til styrktar tónlistarstarfsemi er lagt til að hækka fjárveitingu um 200 þús. kr. Með þeirri upphæð er ætlað að koma til móts við óskir allmargra tónlistarmanna, sem nú hafa í undirbúningi flutning á óperum og þáttum úr óperum með einfaldara sniði en venjulegt er. Er ætlun þeirra að gera þessa starfsemi að föstum lið í tónlistarlífi höfuðborgarinnar, en jafnframt takast á hendur flutning þeirra verka, sem þeir æfa, í félagsheimilum úti um land. Hér er vissulega um athyglisverða nýjung að ræða, sem n. varð sammála um að veita umræddan stuðning. — Þá er lagt til, að upp verði tekinn nýr liður: Til norrænnar tónlistarhátíðar á Íslandi 200 þús. kr. Gert er ráð fyrir, að umrædd tónlistarhátíð verði haldin hér á landi árið 1968. Hliðstæð tónlistarhátíð var haldin hér 1954 og naut þá einnig styrks úr ríkissjóði. — Til Zontaklúbbs Akureyrar vegna kaupa á Nonnahúsi er lagt til, að tekinn verði upp 50 þús. kr. styrkur, en það er jafnhá upphæð og nú er í fjárl., en hafði fallið niður úr fjárlagafrv.

Við 16. gr. eru nokkrar brtt. Þar er lagt til, að til landgræðslu, b-liðurinn, til sandgræðslu og gróðurverndar, hækki um 100 þús. kr. Til skógræktar hækkar launaliður uml 80 þús. kr., en það er í sambandi við fyrirhugaða ráðningu á skógarverði fyrir Vestfirði, er koma mun til framkvæmda á komandi sumri. — Til byggingar skógarvarðabústaða hækkar um 200 þús. kr. — Þá er lagt til að hækka liðinn: Viðhald á húsmæðraskólum í sveitum um 500 þús. kr. Er sú upphæð ætluð til þess að mæta kostnaði við endurbætur á húsmæðraskólanum á Laugalandi, en hann varð fyrir því tjóni á s.l. ári, að öll hitalögn í kjallara og gólfi skólahússins varð ónýt. — Þá hefur n. skipt fjárveitingu, sem í frv. er og ætluð er til byggingar húsmæðraskóla. Vísast þar til þess, sem fram kemur á þskj. 135, en alls hækkar fjárveiting til byggingar húsmæðraskóla samkv. till. n. um 1 millj. 676 þús. kr.

Næst kemur till. n. um 10 þús. kr. hækkun til gróðurverndar í Búðahrauni. Hjá Iðnaðarmálastofnun Íslands er lágt til, að liðurinn: Annar kostnaður hækki um 500 þús. kr., en það er vegna fyrirhugaðra kaupa á húsnæði fyrir stofnunina og er í tengslum við lántökuheimild á 22. gr.

Við 17. gr. IV, framlög til almannatrygginga, leggur meiri hl. n. til, eins og fram kemur á þskj. 136, að liðurinn verði hækkaður um 36 millj. kr. Er þetta nauðsynlegt vegna þeirrar ákvörðunar ríkisstj. að hækka greiðslur til fjölskyldubóta, sem er einn liður í verðstöðvunarmálinu. Er upphæðin miðuð við núverandi bótagreiðslu og þá einnig á ársgrundvelli.

Þá koma næst till. n. til byggingar iðnskóla. Vísast þar til þess, sem fram kemur á þskj. 135. Hér er um fjárveitingar til þriggja iðnskóla að ræða, og hækkar fjárveiting samkv. till. n. um 1 millj. 620 þús. kr. samtals.

Til bréfaskóla SÍS og ASÍ er lagt til, að veittur verði styrkur að upphæð 100 þús. kr., og er það nýr liður.

Þá eru á 17. gr. m.a. fjárveitingar til vatnsveitna samkv. lögum, og er upphæðin 3.8 millj. kr., en það er 2 millj. kr. hærri upphæð en er í núgildandi fjárl. Hvort tveggja er, að allmikið stendur upp á ríkissjóð nú sem jafnan áður um, að hann greiði þann hluta, sem heimilt er, af stofnkostnaði hinna ýmsu vatnsveitna í landinu, sem styrkhæfar eru, svo og að Vestmannaeyjakaupstaðar hefur ráðizt í byggingu vatnsveitu fyrir kaupstaðinn með leiðslu úr landi, sem óhjákvæmilega verður mjög kostnaðarsamt mannvirki. Það er augljóst mál, að nokkur hluti þeirra framkvæmda hlýtur að lenda á ríkissjóði eða njóta styrks í einhverju formi. N. leggur því til, að liðurinn verði enn hækkaður um 3 millj. kr. og verður þá alls 6.8 mill j. kr. — Þá leggur n. til, að teknar verði upp nokkrar smærri fjárveitingar til styrktar bændum, sem óhjákvæmilega hafa orðið að ráðast í dýrar vatnsveituframkvæmdir, en njóta ekki styrks samkv. lögum, en samtals nemur upphæðin 295 þús. kr. Í núgildandi lögum eru ákvæði um það, að sem lágmark þurfi 3 lögheimili að mynda félög um vatnsveitu, til þess að framkvæmdin njóti styrks. Ég tel, að hér þurfi að gera breytingu á. Það er ekki ónauðsynlegra en sumt annað, sem að landbúnaði lýtur og styrkt er úr ríkissjóði, að tiltækilegt sé nægilega mikið og gott neyzluvatn. Hér er um m,ál að ræða, sem þarf að endurskoða og setja ný ákvæði um.

Þá eru enn tvær brtt. við 17. gr. Lagt er til, að tekinn verði upp nýr liður: Til bókakaupa í bókasöfn verkalýðsfélaga vegna orlofsheimila þeirra 100 þús. kr. Er það í samræmi við yfirlýsingu ríkisstj. í tilefni af 50 ára afmæli ASÍ á s.l. sumri. — Og loks leggur n. til, að upp verði tekinn nýr liður: Til Foreldra- og styrktarfélags heyrnardaufra til útgáfu orðasafns 50 þús. kr.

Við 18. gr. eru svo sem venjulega nokkrar brtt. Í fyrsta lagi eru till. um niðurfellingu á styrk til þeirra, sem látizt hafa, frá því að fjárlagafrv. var samið, og í öðru lagi um breytingar og nýja styrki, sem n. leggur til að samþ. verði. Í þessum efnum hefur fjvn. markað sér þá stefnu að taka ekki upp styrkveitingu til þeirra, sem að einhverju leyti hafa lífeyrisréttindi umfram hið almenna tryggingakerfi eða ellilífeyri. Hins vegar hefur n. beitt sér fyrir því, varðandi þá aðila, sem að opinberum störfum hafa unnið, en njóta aðeins óverulegra eða lítilla bóta úr lífeyrissjóðum, að þá verði komið til móts við þá með hækkað framlag úr viðkomandi sjóði; og hefur þá viðkomandi rn. stutt þá framkvæmd.

Við 19. gr. eru brtt. frá meiri hl. n. Er þar lagt til, að liðurinn: Til niðurgreiðslu á vöruverði, hækki um 230 millj. kr. og jafnframt að liðurinn: Hækkun útgjalda vegna launahækkana 108 millj. kr., falli niður. Báðar þessar till. eru tengdar þeim stöðvunarráðstöfunum, sem ríkisstj. hefur beitt sér fyrir og skýrt var frá í nál. meiri hl. fjvn. við 2. umr. málsins, að till. mundu liggja fyrir um við endanlega afgreiðslu frv. Sú upphæð, sem hér er lagt til að verja til niðurgreiðslna á vöruverði, samtals 708 millj. kr., er miðuð við það, að nægi til þess að mæta útgjöldum ríkissjóðs að fullu það tímabil, sem verðstöðvunarlögin ná til, og niðurgreiðslan nái til alls þess, sem nú á sér stað.

Við 20. gr. út eru 4 nýjar brtt. Lagt er til, að liðurinn til sjúkraflugvalla hækki um 100 þús. kr. Áður hafði n. lagt til, að liðurinn hækkaði um 200 þús. kr., og var það samþ. við 2. umr. málsins. Til sjúkraflugvalla verður því varið 700 þús. kr. á næsta ári, verði þessi till. n. samþ.

Til Íþróttakennaraskólans leggur n. til, að fjárveiting hækki um 1 millj. kr. Telur n. þetta lágmarksupphæð, til þess að von sé um að koma í framkvæmd nauðsynlegum áfanga í byggingu skólans á næsta ári. Er þar um að ræða að gera fokhelda byggingu heimavistarhúss og innrétta kennaraíbúðir, sem lokið var við að steypa upp á síðasta sumri. N. kynnti sér mál þetta allýtarlega í vetur, fór m.a. til Laugarvatns í því sambandi. Fyrir nokkrum dögum barst n. erindi frá menntmrn., þar sem skýrt er frá því, að ÍSÍ hafi boðizt til þess að leggja fram 2.6 millj. kr. til byggingar íþróttakennaraskólans, enda verði þá ein hæð heimavistarhússins til afnota að sumrinu fyrir íþróttamiðstöð, sem fyrirhugað er að starfrækja þar. Annað skilyrði ÍSÍ er það, að ríkissjóður leggi fram fé til jafns á móti, svo að byggingin verði fullgerð á árinu 1968. Ef þessar óskir ÍSÍ að athuguðu máli samrýmast starfsemi skólans, er hér um mál að ræða, sem vissulega er rétt að komi til framkvæmda. Þessi brtt. fjvn. ætti því að stuðla að því, að svo gæti orðið.

Þá er till. n. um fjárveitingu til undirbúnings byggingar heyrnleysingjaskólans, 300 þús. kr. Þar sem vitað er um verulega fjölgun nemenda í heyrnleysingjaskólanum á næstu árum og ekki eru möguleikar að taka við þeirri aukningu í núverandi húsakynnum skólans, er það álit n., að ekki verði hjá því komizt að ráðast í umrædda byggingu þegar í næstu framtíð. Hún telur því nauðsynlegt, að tekin verði umrædd fjárveiting á fjárlög, svo að nauðsynlegum undirbúningi ljúki sem fyrst. Reykjavíkurborg hefur nú þegar úthlutað fyrirhuguðum skóla lóð undir bygginguna.

Loks er till. á 20. gr. um 350 þús. kr. hækkun á fjárveitingu til dýralæknisbústaða.

Við 22. gr. eru nokkrar .brtt. Lagt er til að heimila ríkisstj.: Að taka allt að 8.5 millj. kr. lán til kaupa á húsnæði fyrir Iðnaðarmálastofnun Íslands. Að kaupa hús fyrir lögreglustöð og fangageymslu á Sauðárkróki. Að endurgreiða skipasmíðastöð M. Bernharðssonar h/f á Ísafirði aðflutningsgjöld af efni til dráttarbrautar þar, sem fyrirtækið byggði á árunum 1961–1965. Að endurgreiða aðflutningsgjöld af rannsóknartækjum, sem Skógrækt ríkisins hefur fengið að gjöf frá Þýzkalandi til tilraunastöðvarinnar að Mógilsá. Að endurgreiða tolla af benzíni fyrir notkun snjóbifreiða, eftir nánari reglum, sem rn. setur. Að endurgreiða allt að 3.2 millj. kr. af greiðsluafgangi ársins 1966 til aðstoðar fyrir bændur á kalsvæðum árið 1965. Að ábyrgjast allt að 10 millj. kr. lán fyrir Alþýðusamband Íslands og önnur verkalýðsfélög vegna byggingar orlofsheimila. Að ábyrgjast að 1.5 millj. kr. lán fyrir eiganda m/s Drangs vegna kostnaðar við lengingu bátsins. Að taka allt að 2 millj. kr. lán fyrir jarðhitasjóð. Og loks: Að ábyrgjast fyrir Öryrkjabandalag Íslands allt að 12 millj. kr. lán vegna byggingar íbúðarhúsnæðis fyrir öryrkja.

Verði þessar till. fjvn. og meiri hl. n., sem ég

hef nú lýst, ásamt brtt. samvn. samgm., sem n. hefur borið fram á sérstöku þskj. og frsm. þeirrar n. mun gera grein fyrir í framsögu fyrir till., samþykktar, mun það leiða til þess, að rekstrarafgangur á 21. gr. frv. verður 242 millj. og 40 þús. kr. og á sjóðsyfirliti sömu gr. verður þá greiðslujöfnuður út 2 millj. 256 þús. kr.

Herra forseti. Ég hef þá lokið máli mínu og vænti, að þessar brtt., sem ég hef nú lýst, hljóti samþ. og að fjárlagafrv. þannig breytt verði samþykkt.