18.03.1970
Sameinað þing: 39. fundur, 90. löggjafarþing.
Sjá dálk 1621 í B-deild Alþingistíðinda. (2085)

Framkvæmd vegáætlunar 1969

Vilhjálmur Hjálmarsson:

Herra forseti. Það eru aðeins örfá orð út af skýrslu hæstv. samgmrh. Ég vil þakka honum fyrir skýrsluna. Mér finnst töluvert athyglisvert það, sem þar kemur fram varðandi vegaviðhald, og ástæða til að þakka sérstaklega þær upplýsingar, sem gefnar eru í sambandi við það.

Þegar samgöngumálaskýrslan var til umr. hér fyrir tveim árum, þá féllu hér nokkur orð um vegaviðhaldið. T. d. sagði ég hér meðal annarra nokkur orð og leitaðist við að gagnrýna það, hvernig staðið hafði verið að vegaviðhaldinu að undanförnu og hversu ákaflega illa hafði gengið t. d. að vorinu að halda vegum færum. Sú gagnrýni, sem hér kom fram við þær umr., var þó ekki nema dauft bergmál af þeirri almennu óánægju, sem ríkti um vegaviðhaldið, og almennri og mjög harðri gagnrýni, sem maður varð hvarvetna var við, þar sem þessi mál bar á góma á mannfundum.

Hæstv. ráðh. skýrði frá því í sinni ræðu, og það kemur einnig fram í skýrslu hans, að á árinu sem leið hafa verið gerðar alveg sérstakar ráðstafanir til þess að koma betri skipan á þessi mál og því ber vissulega að fagna. Hann gat þess, að það hefði verið boðaður sérstakur fundur með verkstjórum um þetta mál og það hafi verið gerðar sérstakar ráðstafanir til þess að vernda vegina að vorinu, þetta varð maður áþreifanlega var við, að var gert. Það vakti kannske ekki hrifningu á meðan takmarkanirnar stóðu, sumir voru bráðlátir og vildu komast leiðar sinnar, en ég held þó, að þegar allt kom til alls, þá hafi engum blandazt hugur um, að þarna var rétt stefnt. Fleiri ráðstafanir voru gerðar til þess að hagnýta betur það viðhaldsfé, sem fyrir hendi er, og þess var vissulega full þörf. Maður hlýtur að vona, að þeirri starfsemi verði haldið áfram í a. m. k. þeim þáttum, sem þegar hafa verið upp teknir. En vissulega kemur þarna fleira til greina, sem gæti stefnt í sömu átt. Ég vil m. a. víkja að því, að nú höfum við eignazt nýtt strandferðaskip, sem er mjög vel útbúið til vöruflutninga. Og ég held, að það sé alveg full ástæða til þess að leita allra ráða til þess, að flutningageta þess skips verði nýtt út í yztu æsar, m. a. til þess að létta óeðlilegum þungaflutningum af vegunum. Ég er ekki með þessu að segja, að það eigi að banna slíka flutninga eða fara út í neinar öfgar í þessu sambandi, en það er áreiðanlega fyllilega ástæða til þess að gefa þessu gætur og það ætti ekki að geta orðið nema öllum til gagns að draga nokkuð úr álaginu á vegakerfið.

Það er nú kannske svæðisbundið, en mikið verður maður oft var við það, að þeir, sem mest eiga nú undir vegunum, bílstjórar, sem oftast fara um þá, þeir halda því fram, að á hinum ýmsu leiðum séu staðir, kannske smáhöft, sem ár eftir ár valda því, að langar vegalengdir, sem annars eru mikið til færar, lokast. Ég held, að til viðbótar því að gera slíkar ráðstafanir sem þegar hafa verið gerðar til þess að hagnýta viðhaldsféð sem allra bezt, þá væri ástæða til þess, að þessi atriði væru tekin alveg sérstaklega til meðferðar. Við vitum, að það hlýtur að verða langt að bíða þess, að allir vegir á landinu verði uppbyggðir, og það er þess vegna ærin ástæða til þess að taka þetta alveg sérstaklega til athugunar, hvort ekki er hægt að nota að einhverju leyti viðhaldsféð til þess að eyða svona torfærum, sem oft og einatt valda annaðhvort töfum ellegar sérstökum og óeðlilegum kostnaði við opnun.

Nú er lokið fyrsta ári þeirrar 4 ára áætlunar, sem gerð var hér í fyrra. Fólk í dreifbýli lítur nokkuð bjartari augum á framvinduna í vegamálunum eftir þá meðferð, sem vegáætlunin fékk hér á Alþ. í fyrra, þegar gerð voru samtök um það að hækka benzíngjaldið um krónu pr. lítra og renni hækkunin til nýbyggingar landsbrauta og þjóðbrauta, og jafnframt um það, að ríkissjóður tæki á sig nokkrar greiðslur vegna landsbrauta og þjóðbrauta, þ. e. a. s. að greiða afborganir af föstum lánum til landsbrauta og þjóðbrauta frá og með árinu í ár. Það atriði kemur að vísu ekki til framkvæmda fyrr. Þetta var vissulega mikil breyting á vegáætluninni, frá því sem hún var lögð fyrir í fyrra, mikil breyting varðandi þjóðbrautirnar og landsbrautirnar, því eins og áætlunin var lögð fyrir var um að ræða stöðvun á nýbyggingu þessara vega. En verkefnin eru svo stór, að þetta hrekkur skammt til að mæta þeim. Mér fannst, þegar búið var að ákveða þessa hluti í fyrra, taka benzíngjaldið og létta af vegasjóði nefndum greiðslum, þá fannst mér sem hluti þjóðbrauta og landsbrauta væri allgóður orðinn — og vissulega batnaði hann mikið. Þegar svo var búið að skipta þessu fé og maður fór að líta yfir þau svæði, sem manni eru kunnugust, þá sýndist þetta allt minnka og þó enn frekar, þegar ég svo fór að fara um landið og bera saman ástand veganna við þær fjárveitingar, sem til þeirra voru ætlaðar. Það er þess vegna áreiðanlega full þörf á því, að vegáætlunin verði endurskoðuð, eins og gert er ráð fyrir, á miðjum tíma og þá ekki sízt með það í huga, að þá verði reynt að leita úrræða til meiri átaka við byggingu þjóðbrauta og landsbrauta.