27.01.1970
Neðri deild: 45. fundur, 90. löggjafarþing.
Sjá dálk 353 í B-deild Alþingistíðinda. (294)

126. mál, söluskattur

Stefán Valgeirsson:

Herra forseti. Við leggjum hér fram brtt. við þetta lagafrv., og ásamt mér flytja hana hv. 5. þm. Austf., Vilhjálmur Hjálmarsson, hv. 3. þm. Vesturl., Halldór E. Sigurðsson, og hv. 2. þm. Suðurl., Ágúst Þorvaldsson: „Á eftir 1. gr. komi ný gr. svo hljóðandi: Á eftir orðinu „nýmjólk“ í 2. tölul. 6. gr. 1. komi: smjör, ostur, skyr, kjöt, kartöflur.“

Ástæðan fyrir því, að við leyfum okkur að bera þessa brtt. fram, ætti að vera öllum hv. þm. augljós. Það er auðséð, að ef þessari stefnu, sem hæstv. ríkisstj. hefur og er að taka hér upp, verður framfylgt á þann veg, sem manni sýnist, þá er alveg sýnilegt, að það er verið að knýja fram á næstu árum neyzlubreytingu hjá þjóðinni.

Eins og hv. þm. sjá, þá hlýtur þessi söluskattshækkun að valda töluvert miklum framleiðslukostnaði á landbúnaðarvörum. Því hefur að vísu verið heitið að greiða niður hækkunina eða sem svarar hækkun á smjöri og dilkakjöti, en ekki á öðrum vörum. Framleiðslukostnaðurinn hækkar t.d. töluvert mikið í sambandi við vélaliðinn, sem er orðinn ákaflega hár hjá bændunum. Í tollskránni, sem var afgr. hér á dögunum, voru varahlutir ekki í þeim lið, sem ákveðið var að lækka. Þess vegna kemur söluskattshækkun á þennan lið. Síðan hefur það skeð, að það hefur verið rýmkað um verðlagsákvæði á varahlutunum og að undanförnu hafa þeir hækkað. Það er líka sýnilegt, að viðgerðarþjónustan hlýtur að hækka, kaupið hlýtur að stórhækka á næstu mánuðum, og þetta verður til þess að hækka landbúnaðarvörurnar.

Hv. 5. þm. Austf., Vilhjálmur Hjálmarsson, hann sýndi fram á það glögglega hér áðan, hvernig söluskattshækkunin, sem kemur á jarðýturnar, verkar til hækkunar á alla ræktun. Þetta sýnist kannske ekki vera svo ákaflega há upphæð, 3 1/2%, en þessar vélar eru svo dýrar, að þessi skattur á hverja vél nemur á milli 100 og 200 þús. kr.

Ég gat um það áðan, að þetta mundi, þegar til lengdar léti, knýja fram neyzlubreytingu. Það er enginn vafi á því, eins og hefur komið fram hér í umr., að annaðhvort verður á næstu árum að lækka tollinn frá öðrum ríkjum en EFTA–ríkjunum, eða þá að innflutningurinn breytist, hann vex frá EFTA–þjóðunum og minnkar frá öðrum þjóðum. Þetta þýðir það, að tolltekjurnar hljóta að minnka. Af því leiðir svo, að ef innheimta á til sameiginlegra þarfa þjóðfélagsins, þá þarf söluskatturinn að hækka enn meira, en nú er reiknað með. Og ef landbúnaðarvörurnar hækka meira en iðnaðarvörur, sem eru innfluttar og hægt er að neyta í staðinn fyrir landbúnaðarvörur, þá er það auðséð, að þessara vara verður neytt í mjög auknum mæli, en þjóðin minnkar neyzlu hinnar hollu og góðu framleiðslu landbúnaðarins, eins og átt hefur sér stað á undanförnum árum.

Hæstv. fjmrh. hvatti mjög til þess áðan að fella þær till., sem voru lagðar fram af hv. minni hl. fjhn. Ég held, að hæstv. fjmrh. ætti að athuga, hvað hann er að gera og hvernig þetta gæti orðið til þess að breyta ýmsu í okkar landi. Hann er fulltrúi bænda á Norðurlandi og lágtekjumanna. Hann má ekki gleyma því, að hann er ekki eingöngu hæstv. fjmrh., hann er líka fulltrúi þeirra. Og það er enginn vafi á því, að þessi mál mun bera á góma fyrir næstu kosningar og það mun verða bent á það, til hvers það muni leiða, ef þessi stefna verður knúin fram.

Það hefur verið rætt um það hér í umr., að í sjálfu sér segi vísitalan lítið um það í raun og veru, hvernig þetta muni verka. Ég var að athuga Hagtíðindin áðan og þar kemur fram, að í nóvember er vísitala matvöru 142 stig, en kaupgjaldsvísitalan er tæp 29% af því og þegar maður fer að athuga það, að í raun og veru fer mikill hluti þeirra ráðstöfunartekna, sem stór hluti þjóðarinnar hefur nú, til þess að kaupa matvöruna, þá sjáum við nokkuð, hvernig þetta allt verkar. Ég geri ráð fyrir því, að hæstv. fjmrh. komi hér upp á eftir og segi: Þetta væri náttúrlega gott, ef væri hægt að gera þetta, en ríkiskassinn bara þolir það ekki. Það þarf þá einhvern veginn að fá tekjur á móti. – En ef maður fer að athuga, hvað söluskattshækkunin muni nema miklu annars vegar og hins vegar hvað tollalækkanirnar muni nema miklu, þá sést, að tollalækkanirnar munu nema eitthvað innan við 500 millj., en söluskattshækkunin milli 800 og 900 millj. kr. En þessar till., sem við fjórmenningarnir berum hér fram, mundu ekki hafa áhrif á nema sem svarar 100 millj., þannig að út af fyrir sig er enginn vandi að koma því heim og saman, að sá söluskattur, sem á að innheimta, mundi samt sem áður nema hundruðum millj. kr. fram yfir tollalækkunina.

Hæstv. fjmrh. talaði um það hér áðan, að það mundi verða ákaflega erfitt að koma á hinu svokallaða kassafyrirkomulagi við að innheimta söluskattinn og benti á, að það væri víða, sem ekki væri um staðgreiðslu að ræða, t.d. hjá kaupfélögunum. Ég er alveg viss um það, að það er enginn vandi, ef vilji væri fyrir hendi hjá hæstv. fjmrh., að komast fram hjá þeim þröskuldi. Það var mér mjög mikið gleðiefni, að þessi till. skyldi hljóta samþykki hér áðan og ég vona, að einhverjir af fulltrúum bænda og láglaunastéttanna hafi nú þrek í sér til þess að samþykkja þessa till., sem við höfum borið fram.

Ég sé ekki ástæðu til þess að ræða þetta mikið, en þó er rétt að athuga, hvernig verðlagið hefur breytzt á undanförnum árum og það sýnast nú vera horfur á því, að það muni halda áfram að hækka, t.d. á matvörunum, með ekki minni hraða en undanfarið, hvorki innlend matvælaframleiðsla né sumt af hinni erlendu. Mig langar til þess að rifja það aðeins upp, hvernig þróunin hefur verið á tímabilinu frá 1958 og fram að áramótunum síðustu. T.d. hefur kaffið hækkað um 276%, molasykurinn um 240%, strásykurinn um 250%, hveitið um 580%, haframjölið um 819%, hrísgrjónin um 665% og rúgbrauð um 300%. En á þessum sama tíma hefur nýmjólkin hækkað um 233%, smjörið um 237%, rjómi um 244%, súpukjöt um 307%, saltkjöt um 330%, hangikjöt um 272%, ýsa um 471% og saltfiskur um 444%. Vísitala byggingarkostnaðar hefur á sama tíma hækkað, – eftir því sem þessir vísu menn reikna nú út og ég hef ástæðu til að ætla, að það sé nú kannske ekki alveg allt toppreiknað, – um 219%, en kaupgjaldið hefur hækkað um 190% á sama tíma. Þannig er nú útkoman. Og enn á að fara að gera ráðstafanir til þess að breikka enn þá það bil, sem er á milli verðlagsins og kaupgjaldsins. Hvernig dettur mönnum þetta í hug?

Herra forseti. Ég verð að leggja þetta fram sem skriflega till., þar sem ekki vannst tími til að prenta þskj. og þar sem þetta er of seint fram komið, óska ég eftir því, að afbrigða verði leitað um till.