29.01.1970
Neðri deild: 46. fundur, 90. löggjafarþing.
Sjá dálk 419 í B-deild Alþingistíðinda. (338)

156. mál, Iðnþróunarsjóður

Menntmrh. (Gylfi Þ. Gíslason):

Herra forseti. Ég sé ástæðu til þess með örfáum orðum að leiðrétta þann misskilning, sem hér kom enn fram hjá hv. þm., sem síðast var að tala, hv. 6. þm. Reykv., að Íslendingar hafi lagzt lágt við stofnun norræna iðnþróunarsjóðsins á Íslandi, að þeir hafi misnotað velvild Norðurlandaþjóða í garð Íslendinga og í þessu sambandi þegið eitthvað af þeim, sem óviðurkvæmilegt sé.

Það er rétt, sem áður hefur verið frá skýrt, að hæstv. forsrh. hreyfði þessu máli fyrst, eftir að það hafði verið rætt í ríkisstjórninni, við sína starfsbræður, þegar þeir hittust í einni af höfuðborgum Norðurlandanna. Síðan átti ég viðræður um málið við mína starfsbræður, oftar en einu sinni og samningsgerðin um þetta var fyrst og fremst í mínum höndum og samstarfsmanna minna.

Sú hugmynd, sem upphaflega var sett fram að vandlega athuguðu máli við ríkisstjórnir hinna Norðurlandanna af okkur tveimur við starfsbræður okkar, var sú, að eitt af því, sem mundi baga okkur Íslendinga í sambandi við EFTA–aðild, væri fjárskortur til þess að stuðla að uppbyggingu íslenzks iðnaðar, aðhæfingu hans að nýjum markaði og bættum tæknibúnaði hans, að bættri samkeppnisaðstöðu hans. Þessari hugmynd var hreyft á algerlega almennum grundvelli, án þess að farið væri í upphafi fram á nokkur sérstök kjör af nokkru sérstöku tagi. Það var vakin athygli á fjármagnsskorti Íslands, á almennum fjármagnsskorti Íslands, sem mundi verða sérstaklega tilfinnanlegur í sambandi við aðild Íslands að EFTA. Það væru á því miklir erfiðleikar fyrir okkur að aðlaga okkur á jafnskömmum tíma og nauðsynlegt var talið að hinum nýja markaði, ef við ættum ekki aðgang að auknu fjármagni erlendis frá. Þannig var þessi hugmynd sett fram af hæstv. forsrh. í viðræðum við starfsbræður hans og af mér í viðræðum við mína starfsbræður. Það var ekki farið fram á nein sérstök fríðindi í því sambandi. Það getur ekki talizt að fara fram á fríðindi að benda á þá augljósu staðreynd, sem það er, að hér er um fjárskort að ræða, sem er sérstaklega tilfinnanlegur á aðlögunartímabili okkar að EFTA–markaðinum. Og það getur með engu móti heldur talizt óviðeigandi að vekja sérstaklega athygli á þessari staðreynd, þessari ómótmælanlegu staðreynd, gagnvart þeim þjóðum, sem augljóst var, að í bráð högnuðust meira á aðild Íslands að EFTA en við gerum sjálfir, þegar gagnkvæm skipti eru skoðuð. Það var staðreynd, sem hafði komið fram löngu áður í viðræðum mínum við starfsbræður mína, viðurkennd af þeim og ríkisstjórnum Norðurlandanna í heild, að í bráð hallaði á Ísland.

Það var staðreynd, sem allir höfðu löngu áður viðurkennt, að það hallaði í bráð nokkuð á Ísland, hinum Norðurlöndunum í hag, ef skipti þessara fimm ríkja væru skoðuð í heild, í sambandi við aðild Íslands að EFTA. Og það hafði verið margrætt, með hverjum hætti hugsanlegt væri að bæta hér úr. Hugmyndin um það, að hin Norðurlöndin leyfðu innflutning á lambakjöti í auknum mæli til Norðurlandanna er eldri. Það var sú hugmynd, sem fyrst kom fram til þess að jafna metin í viðskiptum milli landanna. Síðan fæddist sú hugmynd hér innanlands, að hugsanlegt væri að jafna metin enn frekar með því, að hin Norðurlöndin stuðluðu að því ásamt Íslandi, að bætt yrði úr þeim fjármagnsskorti, sem hér er við að etja. Og það var sú hugmynd, sem sett var fram af okkur hæstv. forsrh. í viðræðum við starfsbræður okkar sem hugmynd, án þess að hún væri formuð hvað snertir kjör að einu eða neinu leyti, jafnvel ekki einu sinni, hvort skyldi vera um sjóð að ræða með framlögum frá öllum Norðurlöndunum fimm eða almennt lánsfé. Sú niðurstaða, sem af þessu fékkst og liggur fyrir í þessu frv., varð síðan til smám saman í þeim ýtarlegu viðræðum, sem fram fóru um málið milli ráðherra og embættismanna.

Ég get fullyrt og það skulu vera síðustu orð mín í þessu máli, að í þeim löngu viðræðum hafi málsvarar Íslands aldrei sett fram neinar þær óskir eða komið að neinu leyti þannig fram, að sóma Íslands þurfi að teljast nokkur skaði af. Og ég fullyrði líka, að hin Norðurlöndin líta að engu leyti þannig á og hafa aldrei litið þannig á, að við höfum í þessum viðræðum nokkru sinni farið fram á nokkurn skapaðan hlut, sem ekki sé algjörlega eðlilegur frá þeirra sjónarmiði og okkar sjónarmiði.