14.04.1970
Efri deild: 69. fundur, 90. löggjafarþing.
Sjá dálk 594 í B-deild Alþingistíðinda. (648)

14. mál, gagnfræðanám

Páll Þorsteinsson:

Herra forseti. Þetta frv. er borið hér fram til staðfestingar á brbl., og ákvæði frv. eru þegar komin til framkvæmda á nokkrum stöðum, þar sem nú á þessu skólaári eru starfandi framhaldsdeildir við gagnfræðaskóla a.m.k. í 4 kaupstöðum landsins. Ég tel, að það hafi verið full ástæða til að setja þessi brbl. Ég held, að það sé eitt hið brýnasta verkefni í skólamálum okkar að opna fleiri námsbrautir heldur en ungmenni hafa átt völ á fram að þessu, og í annan stað, að nemendur, sem búsettir eru úti um landsbyggðina, geti átt þess kost að stunda framhaldsnám heima í sínu héraði og komast þannig eins hátt í menntastiganum og auðið er.

En ég hef leyft mér ásamt hv. 11. þm. Reykv., Kristjáni Thorlacius, að bera fram brtt. við eitt ákvæði þessa frv. Lög um skólakostnað taka til þeirra skóla, sem eru sameign ríkisins og sveitarfélaganna, þ.e.a.s. barnaskólanna og skóla gagnfræðastigsins. Samkv. þeim l. skiptist kostnaður við skólahaldið á milli ríkisins og sveitarfélaganna í þeim hlutföllum, sem nánar er kveðið á um í skólakostnaðarlögunum. Nokkur munur er gerður á því um framlög sveitarfélaganna, hvort um er að ræða barnaskóla eða hið frjálsa nám á gagnfræðastiginu. En eigi að síður leggja sveitarfélögin nokkuð fram til skólahaldsins á þessum skólastigum. En þegar kemur til menntaskólastigsins, þá kveða menntaskólalögin á um það, að ríkið skuli kosta fræðsluna á menntaskólastiginu, enda eru menntaskólarnir eign ríkisins.

Þetta nám, sem stundað er í framhaldsdeildunum samkvæmt þeim ákvæðum, sem hér er um að ræða, samsvarar námi á menntaskólastigi, þ.e.a.s. námi í tveimur neðstu bekkjum menntaskólanna. Í þessum framhaldsdeildum er því raunverulega um menntaskólafræðslu að ræða, og þá virðist okkur, sem stöndum að brtt. á þskj. 548, að það verði ósamræmi í framkvæmdinni, ef sum sveitarfélög eiga að greiða hluta af raunverulegu menntaskólanámi, sem fram fer í þessum framhaldsdeildum, en önnur sveitarfélög gera það ekki. Þetta misræmi kemur vitanlega alls staðar fram, þar sem þessar framhaldsdeildir starfa, en segja má, að það verði þó tilfinnanlegast í þeim landshlutum, þar sem um enga menntaskóla er að tefla, í landshlutum, sem hafa orðið árum saman að bíða eftir sínum menntaskóla, eins og t.d. á Austurlandi, en í Neskaupstað starfar nú á þessu skólaári framhaldsdeild.

Það er þess vegna till. okkar, að 66. gr. l. orðist svo: „Kostnaður við framhaldsdeildir skal greiddur úr ríkissjóði.“ Ef þetta ákvæði yrði samþ. hér í hv. d., þá mundi verða samræmi í þessum greiðslum við það, sem gildir, þegar um menntaskóla er að ræða. Ég skal að lokum vekja athygli á því, að það kom fram í hv. Nd., að Samband ísl. sveitarfélaga hefur gefið þessu gætur og komið á framfæri þeirri eindregnu skoðun sambandsins, að ríkinu beri að kosta það nám, sem stundað er í framhaldsdeildunum, þar sem raunverulega er um menntaskólanám að ræða. Þessi brtt. okkar er því í fullu samræmi við það, sem fram hefur komið af hálfu Sambands ísl. sveitarfélaga um þetta atriði.