17.03.1970
Neðri deild: 61. fundur, 90. löggjafarþing.
Sjá dálk 613 í B-deild Alþingistíðinda. (707)

181. mál, Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn

Menntmrh. (Gylfi Þ. Gíslason):

Herra forseti. Ísland hefur verið aðili að Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og Alþjóðabankanum frá stofnun þessara alþjóðlegu fyrirtækja. Aðildarríkin eru nú nokkuð á annað hundrað, og nefnist framlag hvers þeirra um sig til stofnananna kvóti þeirra hjá stofnuninni. En réttur aðildarríkjanna til lántökuyfirdráttar eða ýmiss konar fyrirgreiðslu fer fyrst og fremst eftir upphæð kvóta aðildarríkjanna eða hluta þeirra í eigin fé stofnunarinnar.

Í upphafi var kvóti Íslands hjá hvorri stofnuninni um sig ákveðinn 1 millj. dollara, en venjan hefur verið sú á þeim árum, sem liðin eru síðan stofnuninni var komið á fót, að endurskoða upphæð kvótanna til hækkunar á u.þ.b. 5 ára fresti, og hefur kvóti Íslands þannig smám saman hækkað hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum úr 1 millj. dollara í 15 millj. dollara, sem hann er nú, og er um að ræða sömu upphæð hjá Alþjóðabankanum. Þar hefur hækkunin numið úr 1 millj. dollara í 15 millj. dollara. Nú á þessu ári stendur enn á ný yfir endurskoðun á kvótaupphæðum einstakra aðildarríkja, og hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum er enn meira um að ræða vegna þess, að ákveðið hefur verið í Alþjóðagjaldeyrissjóðnum sérstök ný gjaldeyrisréttindi, sem veita aðildarríkjunum sérstakan rétt til yfirdráttar. En þessi réttur mun fara eftir því, hver kvótinn verður endanlega ákveðinn.

Talið er, að Íslendingar eigi rétt á því að fá almenna kvótahækkun hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum eða muni geta fengið samþykkta almenna kvótahækkun hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum, sem nemur 25%, en vegna reglnanna um hin nýju gjaldeyrisréttindi muni Ísland geta átt kost á sérstakri hækkun, sem nemur 28,3%, ofan á núgildandi kvóta, þannig að kvótahækkunin hjá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum mundi geta orðið úr 15 millj. dollara í 23 millj. dollara. Sú kvótahækkun, sem Ísland mun eiga kost á hjá Alþjóðabankanum nemur hins vegar tæplega 23% eða úr 15 millj. í 18,4 millj. dollara.

Reglur um greiðslur á þessum kvótahækkunum eru þannig, að í Alþjóðagjaldeyrissjóðnum þarf aðildarríki að leggja fram 1/4 hluta í gulli. Seðlabankinn er aðili fyrir Íslands hönd að Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og mundi því af gjaldeyrisforða sínum leggja fram það gullmagn, sem hér yrði nauðsynlegt að greiða.

Um aðildina að Alþjóðabankanum er það að segja, að þar ber að greiða 1% framlagsins í upphafi, en 9% eftir nánara samkomulagi, væntanlega á nokkrum árum. Hins vegar eru 90% af auknu stofnfé aðeins ábyrgðarfé. Það, sem greiða þyrfti í sambandi við þessa auknu aðild að Alþjóðabankanum, yrði aðeins 340 þús. dollarar, og er gert ráð fyrir því, að ríkissjóður taki það fé að láni hjá Seðlabankanum og fyrir liggur vilyrði hans fyrir því láni.

Um það er væntanlega enginn ágreiningur, að það væri Íslandi til mikilla hagsbóta að fá þessa auknu aðild að þessum tveimur alþjóðafjármálastofnunum. Fram að þessu hafa allar hækkanir á eiginfjárhlutdeild Íslands í Alþjóðagjaldeyrissjóðnum og Alþjóðabankanum verið samþykktar með shlj. atkv. hér á hinu háa Alþ., og ég vona, að svo verði enn að þessu sinni, þar eð um tvímælalaust hagsmunamál fyrir landið er að ræða að fá þá aukningu á hlutdeildarfé í þessum tveim stofnunum, sem nú mun vera kostur á.

Að svo mæltu leyfi ég mér, herra forseti, að leggja til; að málinu verði vísað til 2. umr. og hv. fjhn.