08.12.1970
Sameinað þing: 14. fundur, 91. löggjafarþing.
Sjá dálk 631 í D-deild Alþingistíðinda. (4328)

139. mál, dragnótaveiði í Faxaflóa

Sjútvrh. (Eggert G. Þorsteinsson):

Í upphafi vildi ég taka það alveg skýrt fram, að þau svör, sem ég gaf hér áðan, voru svör starfsmanna Hafrannsóknastofnunarinnar, orðrétt eftir þeim höfð, eins og þeir líta á málin. Til þess að svara aftur síðasta ræðumanni, hv. 3. þm. Sunnl., um það, að það sé stefnumarkandi, að bátar af tilteknum svæðum fái forgang að ákveðnum miðum, þá er langt í frá, að það sé mín skoðun. Þetta var skoðun Hafrannsóknastofnunarinnar, fiskifræðinganna þar, en ekki skoðun rn. Hverjir koma til með að ákveða það að lokum, hvort þessi leið verður farin eða önnur, því verða íslenzkir kjósendur að ráða, en í dag eru engin slík takmörk sett.

Það er alrangt, að utanbæjarbátum sé bannað að veiða í Ísafjarðardjúpi. Hins vegar hafa ekki aðrir sótt um leyfi til þess að veiða þar en Ísafjarðarbátar, þannig að á þetta hefur ekki reynt. Þetta held ég, að hafi komið fram í svörum mínum hér á síðasta fundi á hv. Alþ., þegar fsp. voru til umr. Það mál er óuppgert. Þær skoðanir, sem ég var hér að láta uppi áðan, voru skoðanir fiskifræðinganna eða þess fiskifræðings, sem umrætt svar samdi og átti að semjast að sjálfsögðu út frá vísindalegu sjónarmiði.

Varðandi þá skoðun hv. 2. þm. Reykn., hver væri ástæðan til þess, að svo ört hefði minnkað í þeim flota, sem stundað hefði dragnótaveiðar í Faxaflóa, þá var það áreiðanlega rétt, að meginorsök þess, að þessum flota eða þessum bátum hefur fækkað, er minni eftirtekja. Það er enginn vafi. En það er einnig annað, sem hefur verkað mjög á þetta og ég reyndi að kynna mér mjög vei um næstsíðustu helgi meðal útgerðarmanna og sjómanna á Suðurnesjum, sem harðastir voru í þessari sókn, sérstaklega þeir frá Keflavík. Þeir töldu, að það væri að sjálfsögðu rétt, að minni eftirtekja hefði orkað mjög í þá átt, að þeir legðu þessar veiðar niður, en svo einnig óvissan um það frá ári til árs, hvort þeir fengju veiðileyfi eða ekki. Ættu þeir að leggja í svona og svona mikinn stofnkostnað í algjörri óvissu, þangað til hálfum mánuði, tveimur til þremur vikum áður en veiði mætti hefjast, ef hún á annað borð mætti hefjast? Þetta hvort tveggja væru aðalástæðurnar til þess, að flotinn hefði minnkað svo mjög, að það voru ekki nema fjórir bátar, sem stunduðu þessar veiðar á s.l. sumri.

Þá kemur spurningin, sem hv. þm. minntist einnig á. Við erum sjálfsagt allir á svipuðu skeri staddir með þá vissu, að rækjan við Eldey, nýfundna rækjan við Eldey, kunni að verða uppurin á örskömmum tíma. Um þetta hef ég og rn. mitt reynt að hafa eins náin samskipti við Hafrannsóknastofnunina og mögulegt hefur verið og tel ekki aðra leið heppilegri en að biðja þá um að fylgjast með þessu nánast frá viku til viku og ekki aðeins hjá rækjubátunum heldur einnig hjá þeim bátum, sem eru á öðrum veiðum á þessum svæðum. Það er gömul saga þar syðra, sem ég þekki frá mínum ungdómsárum, að rækja hafi komið þarna upp úr fiski um áratugaskeið, sem bendir til þess, að þarna sé ekki um neitt takmarkað magn að ræða. Og gamlir sjómenn hafa sagt mér, að þetta séu ein öruggustu rækjumið, sem til þessa hafi fundizt, því að þeir hafi orðið varir við það alla sína ævi, að þarna gengi rækja upp úr fiski. Allt þetta eru fullyrðingar manna og sumpart byggðar á reynslu, sumpart á vísindalegum könnunum. Ég skal ekki setjast í dómarasætið um það á þessari stundu, hvorir hafi réttara fyrir sér. Það hefur stundum reynzt svo, að þeir, sem minna hafa lært eða numið á bókina, hafa getað haft eins rétt fyrir sér í þessum efnum eins og aðrir, og af gömlum kynnum mínum af þessu fólki hneigist ég nú ósjálfrátt til þess að hlusta betur á þessa menn, sem varið hafa nánast allri ævi sinni í að stunda þessi mið, heldur en jafnvel unga fiskifræðinga, þó að virðingarverðir séu og leggi sig alla fram um að gera sitt bezta. Ég skal á þessu stigi ekki fullyrða neitt um, hvort þessara sjónarmiða sé það rétta, en hitt hljótum við allir að geta verið sammála um, að þetta ber að kanna, jafnframt því að hlusta á þá fiskimenn, sem þarna eru bezt kunnugir, og að beita þeim tækjum og skipum, sem við höfum yfir að ráða í rannsóknarskyni í dag, svo sem mögulegt er. Nákvæmlega sama gildir um Kolbeinseyjarmiðin, sem fundust í fyrravetur, rækjumiðin þar. Þau þarf að kanna og fylgjast með þeim. Það er talið, að Kolbeinseyjarmiðin séu á langtum takmarkaðra svæði en Eldeyjarmiðin. Allt þetta þarf að kortleggja rétt eins og vísindamenn okkar hafa reynt að gera varðandi skelfiskveiðarnar.

Hv. 4. landsk. þm. tók hér upp skoðun, sem ég hef ekkert farið á mis við að kynnast í samskiptum mínum við Akurnesinga. Þeir halda því ákveðið fram, — og ég verð að viðurkenna það, að persónulega er ég ákaflega veikur fyrir þeim fullyrðingum, — að ýsugengdin í Faxaflóa eða minnkun hennar stafi af því, að við höfum verið of rúmir á leyfi til dragnótaveiðanna, en þó ekkert síður trollið. Það gleymist oft í umr. um þessi mál, — en ég held, að afstaða mín persónulega liggi alveg skýr fyrir, — að dragnótin er með sömu möskvastærð og trollið eða botnvarpan, svo að maður hafi yfir það fallega, íslenzka orð. Og það er áreiðanlegt, að bæði þessi veiðarfæri taka meira af smáfiski en önnur veiðarfæri gera. Á því leikur enginn vafi. En þau eru með sömu möskvastærð, og það er þess vegna ákaflega erfitt að gera upp á milli þeirra. Ég hef heyrt gamlan sjómann, sem var mikill dragnótarandstæðingur, halda því fram, að mismunurinn á dragnót og botnvörpu væri sá, að dragnótin væri eins og rakvélarblað, en botnvarpan væri ekki hættulegri en hárgreiða. Þetta kunna að vera samlíkingar, sem gætu staðizt, en þó því aðeins, að botnvarpan væri misnotuð, þ.e. klæddur pokinn, rétt eins og það var og er bannað að toga fyrir lausu með dragnót. Þetta kvað vera, að því er sögusagnir segja, allt of almennt í dag, og þá er þetta nánast orðið sama veiðarfærið. Ég tel mig svo hafa skýrt frá minni persónulegu afstöðu, eins og hv. 3. þm. Sunnl. bað um í upphafi.

Hér eru, eins og oft áður, uppi fullyrðingar lærðra og leikra, sem erfitt er um að dæma fyrir hvern þann ráðh., sem dettur inn í það starf um takmarkaðan tíma, en rétt er þó að lofa báðum að sanna sitt mál, og ég hygg, að við þurfum að gera það sérstaklega varðandi hin nýju mið, sem nú eru að finnast, öllum til gagns og blessunar vonandi, en það er áreiðanlega engra manna áhugi, að vísvitandi séu þau eyðilögð.