25.11.1971
Sameinað þing: 17. fundur, 92. löggjafarþing.
Sjá dálk 1145 í D-deild Alþingistíðinda. (4811)

908. mál, stofnlán atvinnuveganna

Sjútvrh. (Lúðvík Jósepsson):

Herra forseti. Það voru aðeins örfá orð í tilefni af því, sem hv. 3. þm. Sunnl. sagði hér um það, hvernig ríkisstj. hefði borið sig að í sambandi við þessar fyrirhuguðu breytingar varðandi lánakjör atvinnuveganna, þar sem hún hefði skrifað bréf til Seðlabankans og til Fiskveiðasjóðs. Og hann lét svona að því liggja, að það skipti hann ekki öllu máli, hvenær ríkisstj. hefði skrifað bréf eða hvað hún hefði farið fram á við þessa aðila, heldur skipti hitt máli, hvenær til framkvæmdanna kæmi og hvort yfirleitt yrði farið eftir þessum bréfum. Ég verð nú að segja það, að ég á ekki von á því, að þessar ríkisstofnanir, Seðlabankinn og Fiskveiðasjóður, neiti að fara að vilja ríkisstj. í þessum efnum, og hef enga ástæðu til þess að búast við slíku, eftir að hafa rætt við forstöðumenn þessara stofnana. Ef eitthvað slíkt kæmi fyrir, þá væri auðvitað komin upp ný staða, og þá mundi ríkisstj. auðvitað taka nýjar ákvarðanir í málinu. En það er vitanlega eðlilegt, að ríkisstj. snúi sér til þeirra ríkisstofnana, sem með málin hafa að gera og eiga að réttum lögum að setja reglur um það og fara fram á það, sem ríkisstj. vill, áður en frv. yrðu flutt á Alþ. og bein lagafyrirmæli þurfa að koma til. Ég held því, að það sé algerlega óþarfur ótti hjá hv. þm. að búast við því, að hér verði ekki um framkvæmdir að ræða. Ég held, að á því leiki enginn vafi. Þessar stofnanir ætla sér að verða við beiðni ríkisstj. og sjá um framkvæmd á þessum málum í þá átt, sem farið hefur verið fram á. En það er hins vegar ofur eðlilegt, að það taki dálitinn tíma að finna út nýjar reglur og koma þeim í framkvæmd, og það er ýmislegt einnig í sjálfu framleiðslulífinu, sem er þess háttar, að það verður að velja sér ákveðin mörk, hvenær hinar nýju reglur eiga að koma til framkvæmda, þannig að ekki valdi svona óþarfa óánægju þeirra, sem hlut eiga að máli.

Hv. þm. vék að því í þessum efnum líka, að hann teldi, að forsvarsmenn atvinnuveganna þyrftu nú að fá að vita meira en þeir hafa þegar fengið að vita, t.d. um það, hvers væri að vænta í sambandi við breytingar á ýmsum lagareglum, t.d. varðandi hin smærri gjöld, sem atvinnuvegirnir greiða. Það er vítanlega alltaf ákaflega gott fyrir forsvarsmenn atvinnuveganna að fá að vita sem allra mest um það, sem kann að gerast á komandi mánuðum. En það veit ég, að þessi hv. þm. þekkir af sinni reynslu, að þannig hefur þessu nú ekki verið háttað, að þeir, sem stjórna atvinnurekstri, viti nákvæmlega um það fyrir fram, hvað stjórnarvöld kunni að gera á næstu mánuðum. Það er því vitanlega allsendis óhæft að mínu áliti, að atvinnurekendur bíði og bíði í sífellu eftir því að fá að vita um þetta og vita um hitt, því að það verður vitanlega aldrei að fullu tæmt að segja þeim til um það, hvað kunni að verða samþ. eða gert í hinum ýmsu málum á komandi mánuðum. Þeir hafa þegar fengið að vita mjög mikilsverða hluti að mínum dómi. Þeir vita, að það er fyrir alllöngu búið að lækka t.d. olíuverð um 11% fyrir atvinnureksturinn í landinu. Þeir hafa búið við þetta um alllangan tíma. Þeir vita, að þeim hafa verið gefin fyrirheit um breytingu á stofnlánakjörum. Þeir vita, að það er búið að gefa þeim fyrirheit um stórfelldar breytingar í sambandi við afurðalán og einnig varðandi vaxtakjör. Og einnig mjög þýðingarmikil fyrirheit um breytingar á rekstrarlánum. En það er auðvitað í sífellu hægt að halda áfram og benda á það, að enn vitum við ekki um það, hvort á að borga þennan eða hinn litla skattinn, sem þeir hafa þurft að borga á undanförnum árum. Slíkt verður ekki auðveldlega tæmt.

En svo vil ég aðeins benda þessum hv. þm. á það, að þó að honum finnist e.t.v., að hér hafi varla verið gengið nógu langt, þá er alveg augljóst, að það blað, sem hann styður og gefur út að sínum hluta, Morgunblaðið, telur, að hér hafi verið gengið allt of langt, því að þegar það fór að skrifa leiðara um þessi mál, þá var notuð fyrirsögnin: „Olía á eldinn“. Hér voru á ferðinni sérstakar ráðstafanir til þess að stórauka verðbólguna í landinu og setja í rauninni allt úr skorðum. Ég er ekki á þeirri skoðun, að þær breytingar, sem þarna voru ákveðnar til úrbóta fyrir atvinnuvegina í landinu, þurfi að stórauka verðbólguna í landinu. Það er mín skoðun, að þessi fyrirgreiðsla til atvinnuveganna muni þvert á móti greiða fyrir atvinnurekstrinum og ætti að verða til þess að stuðla hér að aukinni framleiðslu. En þannig líta menn misjafnlega á þessar aðgerðir nú eins og áður.

Hv. þm. spurði hér til viðbótar um það, hvort þessi breytti lánstími ætti að ná yfir eldri lán, sem veitt hafa verið, eða hvort þetta ætti aðeins að ná til þeirra lána, sem hér eftir verða veitt. Þessi breyting á lánskjörunum er miðuð við tiltekinn tíma, við næstu áramót, og á aðeins að ná til þeirra lána, sem veitt verða eftir þann tíma. Lengra nær ekki þessi ákvörðun að svo stöddu. Ég veit, að hv. þm. þekkir það mætavel, að það er mjög miklum vandkvæðum bundið að ætla að breyta gerðum lánasamningum aftur í tímann, og koma þar fleiri að en einn aðili, og því er það, að þessi breyting á lánskjörum er gerð með sama hætti og venjan hefur verið, þegar lánskjörum hefur verið breytt. Hin nýju lánskjör byrja á ákveðnum tíma og eiga þá einvörðungu við þau lán, sem veitt eru eftir þann tíma, en breyta ekki fyrri lánskjörum, enda vítum við það, að eldri lánskjör eru út af fyrir sig innbyrðis mjög breytileg. Þar eru vaxtakjör misjöfn og þar er lánstími einnig misjafn, allt eftir því, á hvaða tíma þessi lán hafa verið veitt, eftir því hvaða lánareglur voru þá gildandi. Sem sagt, svar mitt er það, að þessar nýju lánareglur varðandi sjávarútveginn eiga að gilda frá næstu áramótum að telja, og ég vona, að einnig verði hægt að framkvæma það gagnvart öðrum atvinnugreinum, að þær reglur verði þá settar, eins og farið hefur verið fram á, þannig að þær geti verið hliðstæðar við þau lánakjör, sem sjávarútvegurinn á að búa við.