30.10.1972
Neðri deild: 7. fundur, 93. löggjafarþing.
Sjá dálk 433 í B-deild Alþingistíðinda. (204)

27. mál, Tæknistofnun sjávarútvegsins

Sjútvrh. (Lúðvík Jósepsson):

Herra forseti. Það eru aðeins örfáar aths. í tilefni af því, sem hér hefur komið fram í umr. um málið. Ég þakka góðar undirtektir, sem fram hafa komið hjá öllum, sem rætt hafa um málið. Menn viðurkenna, að þörf sé á því að koma upp slíkri stofnun, sem hér er gert ráð fyrir, þó að ýmislegt komi að sjálfsögðu upp í hugann, þegar mál eins og þetta er rætt.

Það er ofurskiljanlegt, að upp komi ýmsar ábendingar um það, hvar stofnun af þessu tagi mætti gjarnan vera. Ég vek athygli á því, að í frv. segir ekkert um það, hvar stofnunin á að vera, svo að það er gersamlega opið. Það var fjarri því, að það vekti fyrir mér, að þessi stofnun þyrfti endilega að vera í Reykjavík. En ég veit, að það er býsna algengt, — ekki sízt þegar um er að ræða að velja stofnunum stað úti á landi, að menn komi með ótalmargar till. Það er beinlínis hægt að drepa mál á því að togast á um það, hvar stofnunin á að vera. Ég vona nú, að til þess komi ekki í þessu tilfelli, því að það eru margir staðir, eins og ég sagði, sem eru vel til þess fallnir að hafa stofnun af þessu tagi. Ég skal fyrir mitt leyti gjarnan taka undir það með hv. 3. þm. Sunnl., að ég tel Vestmannaeyjar að mörgu leyti mjög vel til þess fallnar að hafa stofnun af þessu tagi. Það er vissulega gaman að koma stofnun af þessu tagi þar upp. En ýmsir staðir hér við Faxaflóa koma að sjálfsögðu einnig til greina, og reyndar víðar á landinu. En það verður væntanlega athugað nánar í n., hvort samstaða getur orðið um að velja ákveðinn stað fyrir þessa stofnun, ef samkomulag getur orðið um, að samþykkja frv.

Hv. 2. þm. Reykn., Jón Skaftason, beindi því hér til mín, hvort ekki væri rétt að fela þessari stofnun nýtt viðbótarverkefni við þau, sem upp eru talin í 6. gr. frv. Ég vek athygli á því, að það, sem upp er talið í 6. gr. frv., er auðvitað engan veginn fullnaðarupptalning á verkum n., því að þar segir, að verkefnin skuli m.a. vera — og síðan kemur upptalningin. Það kemur að sjálfsögðu margt annað til greina. En bann beindi þeirri spurningu til mín, hvort ekki kæmi til mála að fela þessari stofnun að gera sérstaka athugun á því, hvaða skipagerð hæfði okkur bezt og ætti að leggja mesta áherzlu á í sambandi við uppbyggingu okkar fiskiskipaflota, og t.d. hvaða skipagerð skilaði raunverulega mestum arði, þegar á allt væri litið. Hann nefndi í þessu sambandi athuganir, sem fram hafa farið um þetta efni í Noregi, og birtar hafa verið. Jú, það getur að mínum dómi vissulega komið til mála að fela þessari stofnun þetta verkefni. Ég tel. að hún ætti að sjálfsögðu að hafa það verkefni með höndum að athuga nokkuð um skipagerð, um útbúnað skipa og annað þess háttar, því að það fellur eðlilega að hinum tæknilegu athugunum, sem hún á að hafa með höndum.

En varðandi hitt atriðið, hvort þessi stofnun, á einnig að hafa með útreikninga að gera varðandi hagkvæmni í rekstri, sem sagt að rannsaka vel rekstrarafkomuna hjá hinum ýmsu tegundum skipa, þá má segja, að hún væri komin út fyrir það almenna verksvið, sem henni hafði verið ætlað. En það getur vel komið til greina, að tengja þetta einnig við þessa stofnun, því að við höfum nú ekki neina stofnun, sem á sérstaklega að hafa þetta verkefni með höndum. Okkar útgerð, almennt séð, hefur verið rekin á vegum einstaklinga eða hlutafélaga að langmestu leyti, og það eru þeir aðilar, sem hafa hver um sig reynt að gera þær athuganir á þessum málum, sem taldar hafa verið nauðsynlegar. Það eru þeir, sem hafa gert það upp við sig á hverjum tíma, hvaða skipagerð hentaði þeim bezt.

Annars vil ég segja það um þessar fróðlegu tölur, sem hv. 2. þm. Reykn. tilgreindi hér frá rannsókn Norðmanna, að þær gefa til kynna tiltekna útkomu þar í landi á alveg ákveðnu ári, á árinu 1970. Við þessa rannsókn eru lögð til grundvallar tiltölulega mjög fá skip. Það er enginn vafi á því, að árið 1970 var verksmiðjutogurum Norðmanna mjög hagstætt ár. Þeir sóttu þá meginhlutann af afla sínum á fjarlæg mið, ekki á norsku miðin, þó þeir stunduðu þau nokkuð, en yfirgnæfandi meirihluta af sínum afla tóku þessi verksmiðjuskip á fjarlægum miðum. En hin skipin voru auðvitað gerð út á norsku miðin, svo til eingöngu. Þegar nefndir eru 7 síðutogarar þar, sem veitt hafa að meðaltali 1006 tonn, þá mundum við segja, að það væri lítill afli og það færi ekki rétt vel fyrir þeim hér hjá okkur, sem ekki hefði meiri afla en það. En hér er auðvitað um það að ræða hjá þeim, að þessir síðutogarar eru jöfnum höndum mjög gömul skip, eða þá að hér er um miklu minni skip að ræða en við teljum venjulega til togara, því að þessi afli er auðvitað langt fyrir neðan það, sem við eigum að venjast í þeim efnum. Ég vil aðeins nefna það til samanburðar við þetta, að ég hef nýlega fengið upplýsingar um einn togara hjá okkur, af minnstu gerð okkar, um 350 lestir, en hann er búinn að veiða rétt um 3000 tonn, það sem af er árinu. En gömlu togararnir okkar munu yfirleitt hafa veitt, það sem af er árinu, frá 2100 og upp í 3000 tonn, og þykir allt of lítill afli, enda eru þeir almennt reknir með tapi.

Afla þeirra skuttogara, þar sem reikningar eru sýndir yfir 4 skip og reiknað er með lönduðum afla 1976 tonnum, mundum við líka telja heldur lítinn afla, ef um sæmilega fullkomna skuttogara er að ræða. Ég mundi ekki fyrir mitt leyti vilja draga af þessum upplýsingum þá ályktun, að hagkvæmasta skipastærðin t.d. fyrir Norðmenn væri verksmiðjuskip. Það liggja fyrir upplýsingar um það, að verksmiðjuskip þeirra eiga í sérstökum vanda á þessu ári vegna aflaleysis. Þeir hafa sem sé mætt þeim vanda eins og fleiri, að þau mið, sem þeir stunduðu einkum áður, hafa nú brugðizt. Þeir hafa orðið að leita á sín heimamið og afli þeirra hrunið niður. Þá er afkoman fljót að segja til sín, þegar aflinn verður lítill á jafndýrum skipum. Ég býst við því, að það sé eins hjá þeim og okkur, að þetta er breytilegt jafnvel frá ári til árs, hvaða skipategund reynist affarasælust, og það getur líka verið breytilegt frá landshluta til landshluta, svo að það má ekki slá þarna allt of miklu föstu um eina tiltekna útkomu eftir eina athugun. En eigi að síður er hér, eins og kom fram hjá hv. 2. þm. Reykn., auðvitað um mjög mikilvægt málefni að ræða, — málefni, sem við þurfum að gefa gaum miklu meira en við höfum gert, þ.e. að rannsaka vel hagkvæmni hinna einstöku skipategunda og arðsemi þeirra og reyna að hafa áhrif á það, að við notfærum okkur allar beztu upplýsingar í þessum efnum og t.d. endurnýjum okkar skipastól með tilliti til þess, sem við vitum bezt og ekki aðeins finnum á okkur, heldur líka þess, sem við höfum vissar staðreyndir út frá að ganga. Það er skoðun mín, að sú endurnýjun, sem nú fer fram á íslenzka togaraflotanum sérstaklega, sé eftir atvikum þannig, að hún sé miðuð við það, sem við þekkjum og vitum bezt. Ég er þar enn á nákvæmlega sömu skoðun og ég var fyrir 2–3 árum. Ég mundi enn vilja velja mér skip nokkuð í samræmi við það, sem gert hefur verið. Þó get ég sagt það, að ég hef líka enn þá sömu skoðun og ég hafði fyrir 3 árum, að það hafi verið nokkuð vafasamt að fara í að kaupa stærstu tegundina, sem þá var ákveðið að kaupa af togurum til landsins, af því að ég dreg það nokkuð í efa, að okkar skilyrði kalli í rauninni á þessa allra stærstu tegund. En þó má vera, að það ástand komi upp, að þau geti líka haft sína kosti. Þetta atriði, sem hv. 2. þm. Reykn. benti hér á um hugsanlegt viðbótarverkefni handa þessari stofnun, af því að það vantar hér hjá okkur einhvern aðila til þess að sinna þessu, er sjálfsagt, að tekið verði til athugunar. Ég væri hv. sjútvn. þakklátur, ef hún vildi athuga, hvort þetta þætti rétt að gera.

Hv. 7. landsk. þm., hygg ég, Karvel Pálmason, minntist á það, að hann hefði á síðasta þingi dregið það nokkuð í efa og gerði það jafnvel enn, að það fengist, sem ætlað væri að fá með því að koma á fót slíkri stofnun og hér um ræðir, ef ýmsar stofnanir, sem hafa nokkuð fengizt við þessi málefni, fengju áfram aðstöðu til þess að fást við þetta. En eins og ég sagði áðan, er það auðvitað afskaplega einfalt að breyta frv. og taka þessi verkefni hreinlega af þessum stofnunum, ef menn vilja draga þarna skýrt strik á milli, sem ég fyrir mitt leyti tel ekki þörf á. Þar að auki er mjög auðvelt, að láta þessar stofnanir ekki hafa fjárveitingu frá Alþ. til að sinna þessum verkefnum. Fiskifélagið sinnir ekki þessum verkefnum, nema það fái fjárveitingu frá Alþingi til þess, og Rannsóknastofnun fiskiðnaðarins sinnar ekki heldur þessum verkefnum, nema hún fái fjárveitingu til þess. Sama er að segja um Hafrannsóknastofnunina. Það liggur auðvitað beint í valdsviði Alþ. að ákveða, hvort það vill, — eftir að slík stofnun væri komin á fót, — láta þessar stofnanir hafa fjármuni áfram til þess að sinna þessum verkefnum. Þær hafa allar haft nokkurt fé í þessu skyni, þó að það hafi verið mjög lítið, enda störf þeirra af skornum skammti varðandi þessi mál. Um Fiskimálasjóð er það að segja, að það er beinlínis lagt til í frv., að nokkur hluti af tekjum hans verði tekinn í þessu skyni. Ætti þá að vera nokkurn veginn tryggt, að sá sjóður væri ekki á sama tíma að vinna að sömu verkefnum og þessi stofnun hefur með að gera. Eftir standa auðvitað margvísleg verkefni fyrir Fiskimálasjóð til að snúa sér að, og verður hann auðvitað að hafa alveg opnar heimildir til þess.

Ég held, að ef menn sannfærast um það, að hér sé um að ræða stofnun, sem okkur vantar, okkur vanti að samræma þær rannsóknir og tilraunir, sem gerðar eru á þessu sviði, þá þurfi að koma upp stofnun eins og þessari og ekki að setja það fyrir sig, þó að ýmsar stofnanir hafi út úr neyð verið, svo að segja, að fikta við þessi mál án þess að geta gefið sig að þeim. Það má vitanlega ekki verða til þess, þó að svo hafi verið, að einhver dráttur verði á því að koma þessum málum í skaplegt horf.

Ég skal svo láta máli mínu lokið, en þakka fyrir góðar undirtektir og vænti þess, að hv. sjútvn. greiði fyrir afgreiðslu málsins, eftir því sem tök eru á.