06.04.1973
Efri deild: 84. fundur, 93. löggjafarþing.
Sjá dálk 3109 í B-deild Alþingistíðinda. (2566)

231. mál, Fiskveiðasjóður Íslands

Jón Árnason:

Herra forseti. Mér finnst ekki óeðlilegt, að það komi fram við þessar umr., hvernig nú horfir um afgreiðslu mála. Það kemur mikið inn á síðustu dögum þingsins, ef gert er ráð fyrir að ljúka Alþ. fyrir páska. Það sem hæstv. ráðh. hafa sér til afsökunar í þeim efnum, er að vísa til þess, að slíkt hafi átt sér stað áður. En ég verð að segja, að það er hart að þurfa að taka til fyrirmyndar þau vinnubrögð, sem þeir deildu harðast á, á meðan þeir voru í stjórnarandstöðu. En það virðist vera það, sem á að taka sem góða og gilda afsökun í sambandi við afgreiðslu og vinnubrögð hæstv. núv. ríkisstj. í sambandi við þau stóru mál, sem nú er kastað inn á þingið á síðustu dögum.

Frv. til l. um breyt. á l. nr. 75 13. maí 1966, um Fiskveiðasjóð Íslands, er mál, sem var gert ráð fyrir, að mundi koma hér til meðferðar í þinginu miklu fyrr en raun hefur á orðið. Og það er vegna þess, að mönnum var að sjálfsögðu ljóst, að þessi stofnfjársjóður og fleiri stofnfjársjóðir þurfa á því að halda, að þeim séu tryggðar auknar tekjur fram yfir það, sem sjóðirnir nú hafa. Og það, sem hér er um að ræða, er 1% gjald á útfluttar sjávarafurðir, sem á að gilda í rúmlega 21/2 ár eða um það bil. Það vitanlega nægir ekki nema til þess að brúa bilið á fyrstu árunum og til að mæta mismun, sem leiðir af þeim stórauknu skipabyggingum, sem eiga sér stað, bæði hér innanlands og erlendis. Það verður ekki fyrr en að 7 árum liðnum, sem það kemur að fullu á fiskveiðasjóð að standa undir og framlengja lánin eða mæta þeim kostnaði, sem af skipabyggingunum leiðir.

Hæstv. sjútvrh. sagði hér áðan, að vitanlega snerti þetta frv. rekstrargrundvöll sjávarútvegsins og sér hefði ekki komið til hugar að bera fram þessar álögur á sjávarútveginn, þetta 1% gjald, um s.l. áramót, en síðan hafi orðið stórkostlegar breytingar í málefnum sjávarútvegsins. Þá geri ég ráð fyrir því, að það, sem hæstv. ráðh. á við í þeim efnum, séu mun betri afkomuhorfur hjá sjávarútveginum í dag heldur en var um s.l. áramót, þegar gengið var frá samningum fyrir vetrarvertíðina. Ég hygg, að það eigi því miður eftir að koma á daginn, þegar þessari vetrarvertíð lýkur, sem nú stendur yfir, að aflabrögðin verða mun minni á þorskveiðunum heldur en áætlað var í upphafi, og þó að sá bátafloti, sem stundað hefur loðnuveiðarnar, hafi góða afkomu, þá segir það sig sjálft, að þar er aðeins um takmarkaðan hluta af heildarfiskiskipaflota landsmanna að ræða. Heildarútflutningstekjur af loðnuaflanum munu nema sem næst 18% af heildarútflutningsmagni sjávaraflans eða um 3.000 millj. kr.

Hæstv. sjútvrh. sagði, að sjávarútvegurinn hefði ekki haft á móti álögum í sambandi við tekjuöflun til fiskveiðasjóðs. Það kann vel að vera, að það sé eitthvað til í þessu. En ekki man ég eftir því, að það hafi verið óskað eftir sérstökum álögum á sjávarútveginn eða sjávarútvegsframleiðsluna til að byggja fiskveiðasjóðinn upp, heldur er bæði honum og öðrum, sem hafa verið í röðum útvegsmanna, kunnugt um, að það eru aðrar skoðanir, sem útvegsmenn hafa á því, á hvern hátt eigi að fjármagna t.d. fiskveiðasjóðinn. Margir hafa talið réttlátt, að á sölu gjaldeyris væri lagt sérstakt gjald, gjaldeyrisöflun sjávarútvegsins sé þess virði, að það réttlæti að byggja upp sjóð fyrir þann atvinnuveg, sem á svo ríkan þátt í okkar gjaldeyrisöflun. Um þetta eru sjálfsagt skiptar skoðanir milli manna. En ég veit, að það eru margir útvegsmenn, sem hafa talið réttara að fara þá leið í fjáröflun fyrir fiskveiðasjóðinn heldur en leggja skatt á sjávarútveginn sjálfan, eins og hér er lagt til.

Þá má einnig gera sér grein fyrir því, að á þessum tíma, sem liðinn er síðan sjómannasamningarnir voru gerðir um áramótin, hefur verið um verulegar breytingar að ræða á öðrum sviðum heldur en því, að afurðaverðið hafi hækkað erlendis. Verðbólgan hefur haft sín áhrif á afkomu framleiðslutækjanna, — síaukinn kostnaður og verðbólga, sem ég hygg, að sé enn meiri nú á þessum mánuðum heldur en dæmi eru til um áður um langan tíma. Og þegar dæmið verður gert upp í vertíðarlokin, þá er ég þess fullviss, að afkoman a.m.k. hjá þeim, sem stunda þorskveiðarnar eða bolfiskveiðarnar. verður ekki það góð, að það réttlæti að setja nýtt gjald á útflutningsafurðirnar.

Ég skal ekki orðlengja frekar um málið á þessu stigi. En ég hef talið eðlilegt og ekki sízt með tillliti til þeirrar yfirlýsingar, sem hæstv. sjútvrh. gaf varðandi sjávarútveginn, að hann sé tilbúinn að taka á sig slíkar kvaðir eins og þessar, þá hefði ekki verið síður ástæða til að ræða við forsvarsmenn sjávarútvegsins um þetta mál, eins og aðra hliðstæða atvinnuvegi, þegar um sambærilegar álögur er að ræða. Ég tel sjálfsagt, að sú n., sem fær þetta mál til meðferðar, hafi samráð við forsvarsmenn sjávarútvegsins um málið, og ég tek undir það, sem hér hefur komið fram í umr., að það er nauðsynlegt að fá meiri upplýsingar varðandi stöðu og framtíðarhorfur fiskveiðasjóðsins, hverjar þær eru, ekki aðeins í 21/2 ár, heldur yfir lengra tímabil, því að út af fyrir sig væri gott að fá að vita, hvort verið er að brúa hér bil aðeins til bráðabirgða eða hvort í náinni framtíð verði að gera verulega meira átak til þess að mæta því, sem fyrirsjáanlega er fram undan varðandi fjárvöntun hjá fiskveiðasjóði.