14.11.1974
Neðri deild: 8. fundur, 96. löggjafarþing.
Sjá dálk 227 í B-deild Alþingistíðinda. (142)

4. mál, ráðstafanir í sjávarútvegi

Jónas Árnason:

Herra forseti. Ég mátti til með að koma í ræðustólinn og gefa skýringu á því, af hverju svona fjölmennt hefur verið á pöllunum hérna í dag. Það hefur að vísu fækkað núna, dagsins önn hefur dregið ýmsa brott, en þeir, sem hér hafa verið í dag, eru nemendur úr Stýrimannaskólanum og Vélskólanum og þeir hafa beðið mig fyrir skilaboð til hv. þm.

Þeir ákváðu í gær að fjölmenna hingað á þingpallana og ástæðan til þess var fyrst og fremst sú að þeim virtist þá eins og mörgum öðrum að stjórnvöld væru að búa síg undir að gera samkomulag við vestur-þjóðverja um togaraveiðar í landhelgi okkar. Þeir vildu sem sé koma hér á pallana, þessir ungu menn, til þess að mótmæla slíku samkomulagi. Í stuttu máli sagt, þeir vilja enga samninga við vestur-þjóðverja um veiðar í landhelgi okkar — né neina aðra þjóð.

En nú hefur það hins vegar skeð, eins og menn vita, að af hálfu ráðh. og annarra forsvarsmanna stjórnarflokkanna hefur því veríð lýst yfir að það eigi ekkert að verða úr þessu samkomulagi. Það hafa allt í einu allir misst glæpinn nema Heimdallur, félag ungra sjálfstæðismanna, eins og menn heyrðu í útvarpsfréttum í hádeginu í dag. Heimdellingar vilja ólmir þetta samkomulag við vestur-þjóðverja og mætti það vera rannsóknarefni, hvernig stendur á því að svona andsnúnar eru skoðanir þessara tveggja hópa ungra manna, ungra sjómanna annars vegar og heimdellinga hins vegar.

En það voru fleiri ástæður til þess að þeir ákváðu að koma á pallana, þessir ungu menn. Önnur ástæðan var sú að þeir vildu vekja athygli á þeim aðbúnaði sem þeir verða að sæta í skólahúsi sínu. Það hefur verið skrifað nokkuð um þennan aðbúnað í blöðum undanfarið, m.a. það að vatnsgangur er slíkur inn með gluggum og gegnum rifur á húsinu að þeir verða iðulega að byrja á því að vaða elginn á morgnana, og það er í bókstaflegri merkingu þess orðs, en ekki í afleiddri, eins og oft vill verða annars staðar þegar menn vaða elginn. Þeir standa þarna í austri iðulega á morgnana, hafa sumir reyndar haft orð á því í gamni að þetta mundi vera hluti af verklegu námi, að búa þessa ungu menn undir ágjöfina. (Gripið fram í: Að ausa.) Að ausa, já.

Fleira mætti til tína. Þeir fá ekki einu sinni stóla við hæfi. Þeir stólar, sem þeir verða að sitja á, eru einhvers konar barnaskólastólar yfirleitt. Þetta eru tréstólar af ófullkomnustu gerð. Náttúrlega vaknar sú spurning hvers vegna þessum skólanemendum eru ætlaðir verri stólar en jafnöldrum þeirra í öðrum skólum. Þeim mun furðulegra er þetta þegar tekið er tillit til þess að það eru yfirleitt ekki sérlega smávaxnir menn í þessum skólum. En hæstv. menntmrh. tók vel í það að ræða við þessa menn og forustumenn þeirra eru nú sem stendur að ræða við hann hér annars staðar í húsinu.

Að lokum er það að segja að þeir vildu koma hér á pallana út af því máli sem hér er til umr., þ.e.a.s. út af frv.til1. um ráðstafanir í sjávarútvegi. Þeir vildu mótmæla harðlega þeirri kjararýrnun sem felst í þessum ráðstöfunum. Þær eru líklega að verða liðnar, þessar 5 mínútur, svo að ég hef ekki tíma til að rekja þetta neitt nánar. En ég verð að koma á framfæri hér upplýsingum, þ.e. útreikningi sem ég fékk í hendur áðan úr höndum eins í þessum hópi. Það eru útreikningar varðandi hásetahlut á tilteknu skipi hér í Reykjavík. Ég hygg að þessi útreikningur varpi skýru ljósi á það hvernig kjör sjómanna raunverulega eru og hve mikil ástæða er til þess að vega í þann knérum til þess að bjarga þjóðfélaginu eins og það er látið heita.

Þetta er útreikningur varðandi 308 tonna togskip, sem gert er út héðan frá Reykjavík, Þetta er eitt hlutarhæsta skip sem gert er út frá Reykjavík. Útreikningurinn tekur til 7 ferða núna í sumar, 1974, og það kemur í ljós að hásetahluturinn á þessu tímabili er 350 519 kr., en þetta gerir 260.80 kr. í tímakaup til jafnaðar. En ef maður reiknar með almennum kauptöxtum eftir dagvinnu, eftirvinnu og næturvinnu, þá verða þetta 176.04 kr. á tímann í dagvinnu, en lægsti dagvinnutaxti verkamanna á þurru landi er 210 kr. Í eftirvinnu verða þetta 255.84 kr. á tímann, lægsti taxtinn á þurru landi er 294.80 kr. Og í næturvinnu 335.24 kr., en lægsti taxtinn í landi 379.10 kr. Og að lokum ef maður reiknar aðeins með tveim síðustu sjóferðunum núna á sumarvertíðinni, þá verður útkoman sú að vinnustundir háseta eru þar 368 og hluturinn er 88 600 kr., jafnaðarlaun á tímann 240.76 kr., en í dagvinnu verður þetta 164 kr., næstum því 50 kr. lægra en lægsti verkamannataxti á þurru landi. Í eftirvinnu 239 kr., aftur um það bil 50 kr. lægra en lægsti verkamannataxti. Í næturvinnu um 313 kr., þar er það 50–60 kr. lægra en lægsti taxti er í landi.

Þessum upplýsingum vildi ég sem sé leyfa mér að koma á framfæri við þá menn sem hafa í hyggju að rýra kjör sjómanna til þess að bjarga þjóðfélaginu.