27.02.1975
Neðri deild: 49. fundur, 96. löggjafarþing.
Sjá dálk 1976 í B-deild Alþingistíðinda. (1572)

162. mál, áhrif olíuverðhækkana á hitunarkostnað íbúða

Gunnlaugur Finnsson:

Herra forseti. Ég vil fyrst beina því til hv. 5. þm. Vestf., sem var að ljúka máli sínu, að hann gæti sparað nokkrar mínútur í ræðuflutningi hér með brýningum eins og hann var með á landsbyggðarþm., eins og hann héldi að þeir hefðu gleymt því hvaðan þeir væru eða hvaða störfum þeir væru hér að gegna. Ég held satt að segja, að þeir í störfum sínum, bæði í þessum sal og í þingflokksherbergjum og í n., muni hvað þeir eiga hér að gera og hver skylda þeim hefur verið lögð á herðar.

Ég vil segja það í sambandi við frv., sem hér liggur fyrir til umr., að ég hef ekki verið alls kostar ánægður með það. Tilgangur þeirra laga, sem sett voru hér í fyrra, var að ætla 1 söluskattsstig til þess að jafna aðstöðumun varðandi hitunarkostnað íbúðarhúsnæðis. Þá gerðu sér allir grein fyrir því, að enda þótt þetta söluskattsstig væri tekið til að jafna slíkan kostnað, þá hrökk það skammt í raun og veru til þess að jöfnuður fengist í landinu. Í því frv., sem hér er til umr., er vikið frá þessum megintilgangi á þann hátt, að í l. er gert ráð fyrir því, að allt söluskattsstigið fari til þessa, beinnar niðurgreiðslu á olíukostnaðinum og greiðslu til rafmagnsveitnanna vegna framleiðslu þeirra á raforku til húshitunar. En hér er komið inn á 3. greiðsluliðinn, e-lið 2, gr., þar sem gert er ráð fyrir að óákveðinn hluti af söluskattsstiginu verði látinn renna í Orkusjóð til framkvæmda, bæði varðandi hitaveitur og væntanlega skv. samþykkt Ed. einnig til raforkumála.

Þegar þetta vandamál er haft í huga og við lítum á þær tölur, sem upp hafa verið gefnar um hitunarkostnað í landinu á olíuhitunarsvæðunum annars vegar og hitaveitusvæðunum hins vegar, sjáum við fyrst um hve gífurlegan mun er að ræða. Þó vil ég segja það, að sá hitunarkostnaður, sem þar er gefinn upp á hvern einstakling, stenst ekki gagnvart ýmsum héruðum landsins, þar sem hitastig er — við skulum segja tveimur stigum undir landsmeðaltali, og í öðru lagi þar sem íbúðarhúsnæði er svo háttað, að mikill hluti íbúðarhúsnæðis er mjög gamall og lítil endurnýjun hefur orðið síðan betri byggingarmáti kom til og betri einangrun.

Í fyrra var gert ráð fyrir að mismunurinn á einstakling væri um 9 000 kr., þ.e.a.s. að hitunin kostaði á einstakling 13100 kr. á olíuhitunarsvæðunum, en aftur á hitaveitusvæðunum að meðaltali 4100 kr. á hvern íbúa. Ef við miðuðum við nokkurn veginn meðalfjölskyldu, 4 1/2 í fjölskyldu, væri mismunurinn á hitunarkostnaði fyrir slíka fjölskyldu 40 500 kr. s.l. ár. Nú hefur það gerst vegna hækkunar á olíu, að þessar tölur hafa breyst upp í 6 500 kr. á hitaveitusvæðum, en upp í 23 000 kr. á olíuhitunarsvæðunum. Þarna mundi þess vegna hitunarkostnaðarmismunur vera 74250 kr. fyrir meðalfjölskyldu á ári, og jafnvel þó að við tækjum til greina væntanlega hækkun, þá yrði þessi mismunur eigi að síður um 67 þús. kr. á meðalfjölskyldu. Hér er um svo gífurlegan aðstöðumun að ræða, að það er ekki að ófyrirsynju að um það er talað af fólki, sem hefur e.t.v. verið að hugsa um að flytjast búferlum, að velja sér ekki aðra staði en þar sem hitaveita væri.

Það, sem mér þykir slæmt við frv. sem hér liggur fyrir, er það, að á sama tíma og þessi aðstaða hefur versnað á þennan hátt,eins og ég hef lýst, þá er ekki gert lengur ráð fyrir því, að allt söluskattsstigið fari beint til niðurgreiðslu á húshitun. Ég hef lítið svo á og hefur verið um það rætt, að það væri eðlilegt að leggja á orkuskatt, sem sérstaklega yrði varið til þess að hraða hitaveituframkvæmdum og virkjunum, þar sem hitaveitur eru ekki fyrir hendi og þar sem jarðhiti er ekki fyrir hendi, til þess að hægt sé að hita upp íbúðarhúsnæði með raforku auk heita vatnsins. Ég var að gera mér vonir um að einhver slíkur skattur eða eitthvert slíkt gjald yrði lagt á, en um það hefur ekki náðst samkomulag, að því að mér skilst, eða a.m.k. liggja ekki fyrir till. varðandi það mál á þessu stigi. Mér þykir þess vegna ómaksins vert nú við 1. umr., áður en málinu verður vísað til n., að koma á framfæri þeirri hugmynd og raunar brtt., að því gjaldi, sem skv. e-liðnum ætti að verja til hitaveituframkvæmda og raforkuframkvæmda, verði fyrst og fremst varið til raforkuframkvæmda vegna húshitunar, og þá hef ég í huga þau svæði, þar sem jarðhiti er ekki fyrir hendi. Ég tel þetta vera eina réttlætanlega möguleikann á því að samþ. frv. eins og það liggur nú fyrir, og ég vil fagna því, að í meðförum Ed. hefur þetta þó, þokast mjög í rétta átt.

Ég vil þó taka það fram varðandi ræðu hv. 5. þm. Vestf., að ég tel ekki að hann hafi farið þar alls kostar rétt með tölur. Ég held að söluskattsstigið sé innan við milljarð, og ég veit ekki betur en reiknað sé með að kostnaður við niðurgreiðslu á olíu verði um 800 millj., og ef 50 millj. koma til viðbótar til rafveitnanna, þá eru ekki eftir neinar 400 millj. Það væru í hæsta lagi 150 millj. Ef spáð er núna, eins og ég hef heyrt, að söluskattsstigið geri 960 millj., þá eru eftir 110 millj., en ekki 400 millj., þannig að það er tiltöluleg.a minni fjárupphæð, sem þarna er um að tefla, en áður var. En ég tel það þýðingarmikið gagnvart því fólki, sem býr á þessum svæðum, að þessum peningum verði varið til þess að flýta fyrir því að það geti fengið húshitun með raforku, ef það fær hana ekki með jarðvarma.

Ég vil leyfa mér að leggja fram brtt. varðandi 2. gr., sem fellir niður ákvæðið um heitt vatn, að e-liður orðist þannig: „Til Orkusjóðs til að hraða raforkuframkvæmdum vegna hitunar íbúða, að því leyti sem tekjunum er ekki ráðstafað skv. a- og b-lið þessarar gr.“ Ég vil endurtaka það, að þá hef ég fyrst og fremst í huga að því verði varið til raforkuframkvæmda á þeim svæðum landsins, þar sem heitt vatn finnst ekki í jörðu.