04.03.1975
Sameinað þing: 45. fundur, 96. löggjafarþing.
Sjá dálk 2098 í B-deild Alþingistíðinda. (1663)

318. mál, hlutafélög og verðlagsmál

Fyrirspyrjandi (Ellert B. Schram) :

Herra forseti. Fsp. mín hljóðar svo með leyfi forseta:

„Hvað líður endurskoðun a) hlutafélagalöggjafar, b) verðlagsmála?“

Þessi fsp. eða fyrirspurnir eru samtvinnaðar að því leyti, að þær snerta báðar umbætur á sviði viðskiptamála. Núv. hlutafélagalöggjöf er mjög komin til ára sinna og hefur enda verið í endurskoðun nú um nokkurt skeið. Flestum er ljóst að gildandi löggjöf er gölluð og götótt og nútímalegri hlutafélagalöggjöf er forsenda heppilegri viðskiptahátta. Þetta rekstrarform hefur verið misnotað, bæði hvað snertir aðild og höfuðstól félaga, og sú misnotkun hefur rýrt gildi og traust hlutafélaga almennt. Bætt löggjöf er þar af leiðandi keppikefli allra þeirra sem unna heiðarlegu viðskiptalífi.

Síðari hluti fsp. fjallar um verðlagsmál. Núv. ríkisstj. lýsti því yfir í stjórnarsamningi sínum, að verðlagsmál yrðu tekin til endurskoðunar, og engin launung er á því, að þar er um að ræða eitt mesta áhugamál margra, sem að þessari ríkisstj. standa, að verðlagsmálin séu tekin föstum tökum.

Hvað svo sem segja má um fyrirkomulag verðlagsmála í dag, þá hafa augu flestra opnast fyrir því, að það verðlagskerfi þjónar afar takmörkuðum tilgangi frá hvaða sjónarhóli sem litið er og fer ég ekki mörgum orðum þar um, enda nokkuð viðurkennt. Það, sem skiptir máli, er að ríkisstj. hefur nú lýst vilja sínum til að taka þessi mál til endurskoðunar, og þess vegna er óskað eftir upplýsingum um, hvað gert hafi verið til að hrinda þessu loforði í framkvæmd.

Íslensk verslunarstétt hefur löngum verið umdeild. Um hana hafa leikið pólitískir stormar og verslunarmenn hafa orðið bitbein stjórnmálalegra átaka án þess að hafa sjálfir þar miklu um ráðið. Staðreyndin er nefnilega sú, að þeir sem einstaklingar eða stétt hafa goldið þess kerfis og þeirra reglna sem verslunin í landinu hefur búið við. Ósanngjörn álagning og óeðlilegir verslunarhættir eru sjaldnast fyrir tilverknað verslunarinnar sjálfrar, heldur vegna þess verðlagskerfis og viðskiptahamla sem stéttin og þessi atvinnugrein hefur þurft að sætta sig við. Það er ósk þeirra, sem við viðskiptamál fást, og allra þeirra, sem stuðla vilja að heiðarlegum og heppilegum viðskiptaháttum, að að þessari endurskoðun verði kappsamlega unnið.

Þegar verðlags- og viðskiptamál ber hér á góma á hinu háa Alþ., þá þykir mér rétt að vekja athygli á því alvarlega ástandi sem nú ríkir í innflutningsverslun okkar. Verslunarstéttin hefur vegna gengisfellingarinnar orðið fyrir þungum búsifjum. Í hvert skipti sem gengi íslensku krónunnar er fellt rýrnar álagning og eigið fé verslunarinnar. Slíkum kjaraskerðingum hefur verslunarstéttin reynt að mæta eins og aðrar stéttir þessa lands. En ástandið er verra en þetta. Nú er svo komið, að gjaldeyrisyfirfærslur vegna vörukaupa fást ekki afgreiddar í bönkum nema að mjög takmörkuðu leyti og má nánast segja að innflutningsverslun sé að mestu leyti stöðvuð nema á þeim vörutegundum sem taldar eru sjálfsagt brýnastar. Þessi stöðvun hefur vitaskuld leitt til þess, að stórir hópar skrifstofufólks, afgreiðslumanna, bifreiðastjóra og annars almenns verslunarfólks sitja verkefnalausir og fyrirtæki verða að sjálfsögðu ekki rekin með eðlilegum hætti né heldur að þau geti staðið undir rekstrarkostnaði frá degi til dags ef svo heldur áfram, og því miður er farið að bera á uppsögnum og samdrætti. Nú er það í sjálfu sér skiljanleg ráðstöfun með hliðsjón af ástandinu í gjaldeyrismálum, að settar séu einhverjar skorður við gjaldeyrisnotkun. Það er á hinn bóginn óviðunandi ástand að fá engar upplýsingar um, hvort hér sé um varanlegar aðgerðir að ræða, hvort yfirfærslur fáist til að leysa út vörur á næstunni eða hvort einhverjar frekari ráðstafanir séu í uppsiglingu. Eins og er ríkir fullkomin óvissa, en sú óvissa er mjög bagaleg, svo að ekki sé meira sagt. Það væri vel þegið, ef hæstv. ráðh. gæti vegna þeirrar fsp., sem hér er borin fram, veitt einhverjar upplýsingar um væntanlega framvindu í þessum málum sem ég hef hér gert að umtalsefni.