15.05.1975
Neðri deild: 91. fundur, 96. löggjafarþing.
Sjá dálk 4338 í B-deild Alþingistíðinda. (3585)

286. mál, iðnaðarmálagjald

Sverrir Hermannsson:

Herra forseti. Það hefur að vísu ekki unnist tími til þess að gaumgæfa þetta mál, enda mjög nýlega fram lagt og hafði ég raunar ekkert á það heyrt minnst áður, eins og þó oftast er venjan, að stjfrv. séu reifuð eða frá þeim sagt í stjórnarþingflokkum. En þó kann það að hafa farið fram hjá mér og er það ekkert aðalatriði. En ég er satt að segja dálítið undrandi á þessu frv., og ég veit ekki hvar það á að lenda ef félagasamtök í landinu geta snúið sér til hins háa Alþ. og farið fram á að Alþ. sjái fyrir innheimtu á félagsgjöldum til þeirra og til starfsemi þeirra. Það má líka sjá á nál., sem þessu fylgja frá iðnn. hv. Ed. og hv. Nd., að þar eru engar skoðanir að finna frá nm. sjálfum, enda sjálfsagt ekki gefist neinn tími til þess að mynda sér skoðanir á þessu, heldur taka við þessu og afgreiða eftir hendinni.

Í áliti meiri hl. iðnn. þessarar hv. d. er frá því skýrt að það hafi verið talað við þá þrjá aðila sem höfðu óskað eftir því að Alþ. setti þessa innheimtu á fót fyrir þá, og þeir höfðu, eins og segir hér, gefið greinargóð svör við fsp. sem fram komu frá nm.

Frsm. gat þess að það væri orðið svo áliðið kvölds að hann sæi ekki ástæðu til þess að reifa þetta mál sérstaklega. Ekki er það nú næg afsökun fyrir því að afgreiða svona mál næstum því að segja blindandi þó að það sé orðið nokkuð áliðið kvölds. En hvenær skyldi líða að því að Læonsmenn, Frímúrarar, Oddfellowar og Kiwanis og fleiri af því tagi snúi sér til hins háa Alþ. og biðji það að gera svo vel að setja á stofn innheimtustofnun fyrir sig til að sjá fyrir félagsgjöldum? En ég á sérstaklega erindi að einu leyti hingað upp, og það er vegna þess að ég hef staðfestan grun um að viðhorf eins aðila í þessu, Félags ísl. iðnrekenda, sé breytt frá því að þetta bréf er skrifað fyrir meira en heilu ári. Ég vil þess vegna fara fram á það við hv. 1, þm. Sunnl., formann iðnn., að hann taki það atriði til athugunar, hann taki það atriði sérstaklega til athugunar. Meginhluti aths. við lagafrv. hygg ég að sé saminn upp úr því bréfi sem þessir aðilar hafa sent hæstv. fyrrv. iðnrh. Þar segir svo, með leyfi hæstv. forseta:

„Núverandi megintekjur iðnaðarsamtakanna eru félagsgjöld. Slíkri tekjuöflunaraðferð eru nokkur takmörk sett þar sem há félagsgjöld geta fælt þá frá samtökunum sem þar eiga að réttu lagi heima.“

Hvers vegna geta þessi samtök ekki sjálf lagt á þessi félagsgjöld? Þau yrðu ekkert hærri, ef þau ætla sér að fá sömu tekjur, heldur en þeir verða að greiða með þessum hætti. Að Alþ. taki að sér að setja í lög til þess að félagasamtök í landinu geti séð fyrir nauðþurftum sínum til rekstrar félagsskaparins er með ólíkindum. Hið næsta verður, eins og ég í gamni mínu nefndi, samtök eins og Læonsmenn o. fl. Mundi það ekki verða hið næsta að verkalýðssamtökin í landinu færu fram á að það yrði sett löggjöf um innheimtu félagsgjalda þeirra? Að vísu eru það vinnuveitendur sem sjá um þann þátt í flestum tilfellum. En hvað mundi þetta kosta ef það yrði alfarið tekið upp? Þetta eru vel skipulögð samtök sem hér eiga hlut að máli og eru í öllum færum um það að sjá um að innheimta félagsgjöld sín sjálf. Þar við bætist að þótt þau þurfi að hafa mikið umleikis vegna mikilvægra verkefna, þá eru fjölmargir sjóðir, sem leggja þessum atvinnugreinum lið, fjölmargir sterkir sjóðir sem mikið fé er veitt til.

Í öllu falli eru það eindregin tilmæli mín að þetta mál verði athugað nánar. Það er nú hvort sem er meira en ár síðan þeir skrifuðu þetta bréf til fyrrv. iðnrh. Ég tók rétt eftir því að það hefði verið. 1. mars í fyrra þannig að ég get ekki séð að hundrað væri í hættunni þótt beðið yrði með þetta fram á haustið vegna þess að mönnum hefur ekki gefist kostur á að athuga þetta mál neitt né heldur þeirri n. sem til málamynda hefur fengið þetta til meðferðar. Ég tel að það þurfi að athuga þetta mál miklu nánar. Það eru auðvitað engin rök í sjálfu sér fyrir framgangi þessa, máls þótt á þann veg hátti til hjá bændasamtökum. Það þarf fyrst að færa sönnur á að það hafi verið rétt að setja þetta á fót þeirra vegna áður en það er notað sem viðmiðun. Og ég hef engin rök heyrt fyrir því að það væri rétt og sjálfsagt að hafa þessa aðferð sem komið var á fyrir alllöngu vegna bændasamtakanna. Þetta þarf allt miklu nánari athugunar við en gefst færi á hér á síðustu stundum þessa þings.

Ég ítreka það sem ég sagði: Ég hef staðfestan grun um að viðhorf séu breytt í þessu hjá einum þeirra aðila sem fyrir 14–15 mánuðum skrifuðu þetta bréf. Það þarf að vera miklu meira í aths. við lagafrv. en í heilu líki eitt bréf frá hagsmunasamtökum sem óska eftir að hagsmunum sínum sé sinnt. Það þarf að taka miklu meira með í það en bara þá frómu ósk út í gegn því að allar eru aths. innan gæsalappa, skrifaðar beint upp úr þessu óskabréfi.

Ég sem sé legg til að þessu máli verði frestað, fer fram á það við hv. formann iðnn. að hann athugi það sem ég hef hér skýrt frá. Ég fer síðan fram á að málinu verði frestað því að eftir svo skamma athugun vil ég síður standa að því að þetta verði fellt nú. En þó, ef ekki næst frekari athugun á því en nú er orðin, þá mundi ég þó fremur kjósa þá leið heldur en kalla þetta yfir okkur að svo gersamlega óathuguðu máli.