05.02.1976
Efri deild: 50. fundur, 97. löggjafarþing.
Sjá dálk 1737 í B-deild Alþingistíðinda. (1430)

143. mál, flokkun og mat ullar

Landbrh. (Halldór E. Sigurðsson) :

Herra forseti. Árið 1972 skipaði landbrh. nefnd til þess að gera till. um flokkun og bæta meðferð og nýtingu ullar og gæru. Í n. voru skipaðir dr. Stefán Aðalsteinsson, sem var formaður hennar, Agnar Tryggvason framkvæmdastjóri, Ingi Tryggvason núv. alþm., Ragnar Ólafsson forstjóri á Akureyri og Sveinn Hallgrímsson sauðfjárræktarráðunautur.

Frv. á þskj. 304, sem liggur nú fyrir til 1. umr., er árangur af starfi þessarar n. og var n. sammála um málið. Lög um mat ullar eru úrelt, enda eru þau að stofni til frá 1933 og með breytingum sem gerðar voru 1947, og eru þau miðuð við heimaþvott á ull. Lagaákvæði skortir til að láta flokka alla ull frá framleiðendum. Oft er hún keypt án flokkunar þegar mikil samkeppni er um ullarkaupin. Þessi verslunarmáti hefur ýtt undir þann hugsunarhátt að mikil ullarþyngd sé aðalkeppikeflið, en minna hvatt til þess að auka gæði ullarinnar.

Á síðari árum hefur ullariðnaður stóraukist í landinu. Meginuppistaðan í iðnaðarútflutningi okkar, fyrir utan stóriðju, ál og kísilgúr, er ullariðnaður og gæru. Vegna lækkandi verðs á ull til bænda á sama tíma hefur gæðum ullarinnar stórhrakað. Mikið hefur skort á að ullin kæmi öll til skila og oft laklega hirt.

Rannsóknastofnun landbúnaðarins telur að á búum hennar skili hver kind 2.2 kg að meðaltali á ári. Miðað við að hver kind í landinu skilaði 2 kg af ull eða nær 10% minna en er á þessum búum ætti innlagt ullarmagn að vera þetta: Árið 1972 var innlagt ullarmagn 1400 tonn, en hefði átt að vera samkv. þessari formúlu 1572 tonn. Til innleggs vantar því 11% eða 172 tonn. Árið 1973 var innlagt magn minna þrátt fyrir fjölgun fjár um 5.4%. Innlagt magn var þá 1438 tonn, en hefði átt að vera 1657 tonn. Til innleggs vantar því 219 tonn eða 13%.

Ullarverð til bænda þarf að vera hærra. Tillaga um að hækka ullarverð til bænda er í skýrslu um eflingu ullar- og skinnaiðnaðar frá iðnþróunarnefnd, enda er það ekki að ástæðulausu því að skinna- og ullarútflutningur var á árinu 1974 að verðmæti 1573.8 millj. kr., en 1975 2 milljarðar 547 millj., og voru þá landbúnaðarvörur 8% af útfluttum vörum íslendinga. Í þessum tölum er m.a. tekið tillit til þess sem selt var í gegnum Íslenskan markað og í Rammagerðinni, að því leyti sem um íslenskar vörur er að ræða. Ber því mikla nauðsyn til að efla ullarframleiðsluna og gæði ullarinnar. Talið er að með iðnaði mætti 7–8 falda verðmæti ullar og gæru til útflutnings frá því sem nú er. Með fjórföldun yrði þessi útflutningur á ull og gærum jafnhár að verðmæti og útflutningur álversins var á s. l. ári. Á þessu vil ég vekja athygli, að það þarf ekki mikið til að ná þessu marki ef vel er að staðið. Það skortir á nú, auk þess hvað ullin er illa hirt af sauðfénu, að um 20% af henni fara í lakari gæðaflokka en nauðsyn bæri til. Árið 1974 voru flutt inn 203 tonn af hreinni ull, sem svarar til 300–350 tonna af óhreinni ull. Mikið er hægt að bæta ullarframleiðsluna og auka hana með bættri meðferð og umhirðu. Vetrarrúningur gefur betri hráefni fyrir ullariðnaðinn, en kefst einnig betri fóðrunar hjá bændum og góðra útihúsa. Þessa ull þarf að greiða hærra verði til bænda ef þeir eiga að skila henni á þessum árstíma.

Verðlagning og flokkun á ull er virkasta leiðin til þess að efla og bæta ullarframleiðsluna og með því að efla þann iðnað sem okkur er gagnlegur og vænlegur til gjaldeyrisöflunar. Breyting frá núv. flokkun er að bændum er ætlað að flokka ullina og gera sér betri grein fyrir meðferðargöllum á henni við það. Ódýrara er, ef vel tekst til, að nota þessa aðferð. Gert er ráð fyrir flokkun á ull við móttöku, en nú er það gert hjá þvottastöðunum löngu eftir að varan er afhent af bændum.

Yfirullarmatsmenn skulu vera fjórir á landinu og ákveðin svæði. Ullarmatsformaður skal vera skipaður af ráðh. Þetta er mjög líkt því fyrirkomulagi sem er með kjötmatið. Kostnaður við kjötmatið á s. l. ári var rúm 1 millj. kr., en kostnaður við ullarmatið var um 100 þús. kr.

Með þessum orðum hef ég, herra forseti, gert grein fyrir þessu frv. Ég vil endurtaka það, að brýna nauðsyn ber til að koma þessum málum í fast horf og flokka ullina til gæðamats á þann hátt sem hér er lagt til og ganga í það að ull verði betur hirt en nú er gert. Hér er um hagsmunamál fyrir framleiðendurna að ræða og fyrir þjóðarbúið í heild, því að ull er að verða verulegur útflutningur í ullariðnaði og skinn eru að verða verulegur útflutningsiðnaður ef vel er á málum haldið.

Ég legg svo til, herra forseti, að að lokinni þessari umr. verði frv. vísað til 2. umr. og hv. landbn. Ég leyfi mér að vona að hv. n, vinni að þessu máli með þeim hraða að við getum tekið þessi mál til meðferðar þegar ekki er mikið að gera í þinginu, því að eins og kunnugt er fæst nóg af málum í þinglokin. En þetta er einmitt gott mál til meðferðar á þessum tíma þinghaldsins.