25.04.1978
Sameinað þing: 71. fundur, 99. löggjafarþing.
Sjá dálk 3921 í B-deild Alþingistíðinda. (3075)

Umræður utan dagskrár

Ólafur B. Óskarsson:

Herra forseti. Það er fámennt í þingsalnum og hvorki er þar staddur hæstv. landbrh. né heldur hv. þm. Ragnar Arnalds sem hóf þessar umr. Þrátt fyrir það verð ég, held ég, að segja nokkur orð í tilefni af þeim umræðum sem hér hafa fram farið.

Þegar þessar umr. hófust í dag stóð þannig á, að ég var að tala í síma. Ég var að ræða við einn af sláturleyfishöfum á heimaslóðum mínum og var hann að vonum mjög óhress yfir þeim fyrirmælum sem hann hafði fengið frá Framleiðsluráði um að halda eftir af verði til bænda 70 kr. á hvert kjötkg. Það kom fram í máli hv. þm. Ragnars Arnalds, að þetta væru kringum 500 þús. kr. á meðalbú. Hygg ég að það láti nokkuð nærri. Skakkar þar að vísu talsverðu frá því sem hv. þm. Stefán Jónsson sagði hér, þar sem hann talaði stundum um 600–700 þú s. kr. og stundum um 700–900 þús. Verður, held ég, að meta málflutning hv. þm. með hliðsjón í því. En þrátt fyrir það erum við bændur að vonum heldur óhressir yfir skatti þessum, því að þetta er allstór hluti af kaupi bænda sem getur farið svo að verði af þeim tekinn.

Hæstv. landbrh, gat þess í ræðu sinni, að hann líti á þetta sem tryggingafé sem verið gæti að yrði greitt síðar. En þá er þess að gæta, að sá verslunarstjóri, sem ég ræddi við í dag, tjáði mér að þetta hefði þau áhrif, að hann sæi sig knúinn til að draga úr fyrirgreiðslu við þá bændur, sem við hann versluðu, með tilliti til þessa, vegna þess að hann hefði hreinlega ekki fjármagn til þess, þegar honum væri gert að halda þessu eftir, og þannig skellur þetta að nokkru leyti á bændum þegar í stað. Hjá því verður ekki komist.

Í máli hæstv. landbrh. kom fram að tekjur bænda hefðu samkv. úrtaki úr skattframtölum hækkað fullt svo mikið og tekjur annarra stétta. Ég ætla nú ekki að fara að rengja þetta beinlínis. Í máli hans kom fram að tekjur bænda hefðu hækkað um 60–70% á síðasta ári, en hins vegar hefur manni alltaf heyrst að launataxtar hafi hækkað um 60–80%. Bændur gera þannig ekki betur en að halda í horfinu og eru jafnlangt á eftir viðmiðunarstéttum og fyrr. Þá kom það einnig fram í máli hæstv. landbrh., að hann álíti að þrátt fyrir þetta mundi verðlagsgrundvallarverð síðasta árs nást. En ég sé ekki betur en þrátt fyrir að það náist út af fyrir sig falli það í reynd niður, að verðlagsgrundvöllur verði endurskoðaður ársfjórðungslega fram að næstu haustverðlagningu og á þann hátt verði eftir sem áður sá launaliður af bændum tekinn, ef svo fer að þetta verð verði alfarið af bændum tekið.

Nú er þess að gæta, að kjaramál bænda hafa verið mjög í brennidepli að undanförnu og hafa bændur verið óhressir yfir sínum málum sem von er. Nú er þess ekki að dyljast, að við verðum að taka það sem staðreynd, að landbúnaðarframleiðsla hefur verið fullmikil að undanförnu. Það er það sem við stöndum frammi fyrir, og í þessum efnum sem öðrum verður að vera visst jafnvægi á milli framboðs og eftirspurnar. Það gengur ekki í nokkurri framleiðslugrein að framleiða langt fram yfir það sem hægt er að selja. Ég álít því að bændur standi frammi fyrir því nú, að þeir verði að gera ráðstafanir til að takmarka að einhverju leyti heildarframleiðslu landbúnaðarafurða, að öðrum kosti verður staða þeirra mjög veik. Það er hins vegar um það deilt, hversu að því skuli staðið. Raktar hafa verið hér í umr. og víðar þær leiðir sem til greina koma: kvótakerfi, fóðurbætisskattur o. fl. Fóðurbætisskattur hefur verið mjög harðlega gagnrýndur af bændum. Ég hygg eðlilegt að slíkar ráðstafanir til takmörkunar framleiðslu standi nokkuð í bændum og leiðtogum þeirra. Þetta er visst tregðulögmál þegar þannig er vikið frá þeirri stefnu sem fylgt hefur verið undanfarna áratugi. Og þetta er ekkert sérstakt fyrirbæri fyrir landbúnað, að slíkrar tregðu gæti. Við getum nefnt fjárfestingu t. d. í sjávarútvegi. Hún mun vera af ýmsum talin langt fram yfir það sem nauðsynlegt er. Og það má enn fremur nefna, þó að einhverjum þyki kannske óskylt, verkalýðsmál og vinnulöggjöf, að verkalýðsfélögin halda dauðahaldi í staðnaða og úrelta vinnulöggjöf. Þannig er ekkert sérstakt fyrirbæri að bændur skirrist við að víkja frá því skipulagi sem verið hefur.

Það, sem nauðsynlegt er að hafa í huga í þessum efnum, er að það verður að reyna að móta samræmda heildarstefnu í landbúnaðarmálum sem taki mið af því að framleiðslan samsvari þörfum innanlandsmarkaðar eða ríflega það, þannig að örugglega verði ekki skortur á þessum vörum. Bændasamtökin og fulltrúar þeirra, bæði á Alþingi og annars staðar, verða að sameinast um að reyna að finna leiðir sem til þess duga. Ég er ekki viss um að þessi nývaknaði áhugi hv. þm. Alþb. verði happadrýgstur í því efni. Hæstv. landbrh. rakti það fyrr í kvöld, hvernig þessi mál hefðu gengið til í samstarfi við Alþb. og hver málflutningur Alþb.- manna hefði verið. Ég á ekki von á að það verði nein breyting á því, nema kannske núna rétt fram yfir kosningarnar. Við heyrðum það líka á máli hv. þm. Alþb. sem hér töluðu, að í aðalatriðum voru þetta slagorð, nánast kosningaslagorð. Ég held að ekki sé hægt að segja um ræður þeirra annað. Það örlaði hvergi á raunhæfum till. til úrbóta. En ég verð að lýsa því trausti mínu á leiðtogum bænda, forustumönnum bændasamtakanna og og fulltrúum þeirra á Alþ., sem um þetta fjalla, að þeir beri gæfu til þess að móta raunhæfa stefnu í þessum málum, og að því ber að vinna. Kosningabrölt hv. þm. Alþb. mun þar engu breyta.