28.04.1978
Neðri deild: 87. fundur, 99. löggjafarþing.
Sjá dálk 4164 í B-deild Alþingistíðinda. (3418)

203. mál, fuglaveiðar og fuglafriðun

Sverrir Hermannson:

Herra forseti. Ég fór nokkrum orðum um þetta frv., þegar það var hér til 1. umr., og þarf litlu við að bæta. Þetta er eitthvað alómerkilegasta frv. sem flutt hefur verið þau 7 ár sem ég hef átt sæti á hinu háa Alþ., ef menn ætla að fara að afgreiða einstök kvörtunarbréf, sem berast með póstinum, með lagafrv. hér á hinu háa Alþingi.

Frú Sigurlaug, hv. þm., virtist hafa leitað sér nýrra viðbótarupplýsinga um örninn og það tjón sem hann kann að valda á æðarvarpi, en ég við leyfa mér — með leyfi hæstv. forseta — úr því sem hv. frsm. n. las ekki upp þá umsögn sem hér hefur borist um þetta frv., að gera svo, en það er umsögn frá Arnþóri Garðarssyni til menntmn. Nd. Alþ. um þetta frv. til l., flutt af hv. þm. Sigurlaugu Bjarnadóttur, Jóhannesi Árnasyni og Gunnlaugi Finnssyni. Hann segir svo:

„Frv. fjallar um aðgerðir til varnar æðarvarpi gegn ágangi arnar einkum með tilliti til Breiðafjarðareyja. Arnarstofninn er í mikilli hættu um svo til allt útbreiðslusvæði hans, sem nær frá Vestur-Grænlandi til Austur-Síberíu. Ísland er eina landið á þessu svæði þar sem arnarstofninn sýnir merki þess að vera í hægfara vexti, en íslenski stofninn er þó enn í hættu. Helstu ástæður fyrir því, að íslenski arnarstofninn virðist byrjaður að rétta við, eru sennilega:

1. Eitrun með strykníni hefur verið bönnuð um allt land og engin notkun eiturefna til þess að drepa vargfugl hefur verið leyfð um vestanvert landið, þ. e. innan núverandi varpútbreiðslusvæðis arnar.

2. Tekist hefur að draga úr truflunum af völdum umferðar við arnarhreiður, en eggin og sérstaklega litlir ungar eru afar viðkvæmir fyrir kælingu. Í þessu sambandi hefur starf fuglaverndunarfélags Íslands verið sérstaklega þýðingarmikið. Félagið hefur m. a. tekið varpsvæði arna á leigu og þannig komið í veg fyrir umferð.“

Rétt er að geta þess, að flest öll arnarhreiður, sem vitað er um hérlendis, eru innan um varplönd æðarfugls. Kvartanir um beint tjón á æðarvarpi af völdum arna heyra þó til undantekninga, en bréf og bréf slæðist í hendur hv. þm. Vestf.

„Má geta þess, að dúntekja á því svæði, sem um ræðir í grg. með frv. þessu, virðist ekki hafa minnkað þrátt fyrir örninn. Með þessu frv. virðist stefnt að því að opna möguleika til þess að trufla erni við hreiður, þrátt fyrir ákvæði 27. gr. laga nr. 33/1966 og reglugerð samkv. þeirri grein. Verður að telja líklegt í fyrsta lagi, að slíkar aðgerðir geti reynst arnarstofninum hættulegar, og í öðru lagi, að þær auki fremur en dragi úr hugsanlegu tjóni af völdum arnar.“

Um fyrri hluta frv. má segja að hann sé meinlaus í sjálfu sér. Starf Fuglaverndunarfélags Íslands hefur m. a. beinst að því að kanna þetta atriði og finna viðunandi lausn í hverju tilviki, þó þannig að viðkoma arnarins sé tryggð. Reynslan hefur sýnt, að þetta starf hefur barið árangur, og leyfi ég mér að efast um gildi þess, að hið opinbera taki þetta hlutverk að sér.

Loks er rétt að benda á, að telji einstakir varpbændur eða aðrir hagsmunaaðilar að þeir verði fyrir tekjumissi af völdum arna er sú leið opin fyrir þá að leita eftir rétti sínum fyrir dómstólum.

Að öllu þessu athuguðu vil ég eindregið mælast til þess, að hv. Alþ. felli þetta frv„ sem er stefnt gegn viðgangi íslenska arnarstofnsins.“

Þetta er umsögn fengin að beiðni hv. menntmn. og hefði verið nærtækast a. m. k. að byrja á að vitna til þeirrar umsagnar, en ekki einhverra óræðinna upplýsinga, sem aðrir einstakir nm. hafa heyjað sér, þó ég sé út af fyrir sig ekki að lasta þær. Ég benti við 1. umr. málsins á þá sérkennilegu staðreynd, að æðarvarp og dúntekja hefur mjög minnkað þá áratugi sem við borð hefur legið að erninum yrði útrýmt. Þannig eru ekki orsakatengsl í milli, augljóslega ekki, enda kemur það skýrt fram í þessu bréfi, þar sem beinlínis er rætt um Breiðafjarðareyjar, þar sem allt þetta mál á að sjálfsögðu við, að undantekningum einum eða tveimur arnarhjónum sem annars staðar verpa, að þar þefur verið rannsakað, eftir að Fuglaverndunarfélagið hefur haft með því umsjón um árabil, að tilvist arnar þar hefur ekki valdið minnkun æðarvarps. Og ég leyfi mér að leggja trúnað á það sem vísindamenn okkar í þessum fræðum segja.

Ég tek undir það með hv. þm. Sigurlaugu Bjarnadóttur og ég skal verða henni samferða í því að beita mér fyrir því, að bændur, sem telja sig eiga rétt og talið er að eigi rétt á bótum vegna ágangs arnar, eigi greiðari leið til þess eftir en áður, enda hef ég síðan þetta óbermi var flutt hér í frumvarpsformi velt því fyrir mér, með hvaða hætti væri hægt að ganga til móts við þá sem með einhverjum hætti telja sig verða fyrir áföllum af tilvist arnar, jafnvel þótt vægar sannanir séu fyrir hendi. Og raunar gæti ég vel hugsað mér að launa þá varpbændur sérstaklega, sem eru þannig í sveit settir, að örn verpir í nálægð, — launa þá sérstaklega til vonar og vara, ef svo skyldi vera, að þeir yrðu fyrir búsifjum af hálfu þessa konungs fuglanna og mesta djásns sem í fánu Íslands finnst.

Ég sé ekki nokkra ástæða til þess, að þessu máli verði vísað til ríkisstj. Ég sé ekki neinar forsendur fyrir slíkri tillögugerð, enda ekki gerð tilraun til neinnar röksemdafærslu, hvers vegna eigi að vísa þessu til ríkisstj. Ég skil þá málsmeðferð með þeim hætti, að það geti verið eins konar meðmæli með því, að hæstv. ríkisstj. taki þetta mál, eins og það er úr garði gert, til einhverrar athugunar og þá til þess væntanlega að gera um það till. síðar, með hvaða hætti það í sjálfu sér yrði framkvæmt. Undir það tek ég með engu móti. Fyrir því er það, að ég legg til að frv. á þskj. 399 verði fellt.