155. löggjafarþing — 10. fundur,  26. sept. 2024.

endurskoðun á rekstrarumhverfi fjölmiðla.

40. mál
[14:35]
Horfa

Tómas A. Tómasson (Flf):

Virðulegi forseti. Ég þakka hv. þm. Óla Birni Kárasyni fyrir ræðu sína og túlkun á þessu frumvarpi sem verið er að leggja fram. Sem viðskiptavinur Ríkisútvarpsins síðan 1973 hef ég skoðun því að ég hef greitt mikinn auglýsingakostnað og auglýst mikið í gegnum tíðina og þekki það umhverfi ágætlega. Ef Ríkisútvarpið á að vera áfram útvarp allra landsmanna, sem má deila um hvort það eigi að vera eða ekki, þá tekur þátt í þessu hver einasta kennitala sem til er í landinu og borgar einhvers konar skatta, borgar jafnvel enga skatta nema útvarpsgjaldið. Ekki er þar með sagt að allar kennitölur séu hlynntar því sem Ríkisútvarpið er að gera, engan veginn. Margir eru alls ekki sammála því sem þar kemur fram vegna þess að Ríkisútvarpið hefur tilhneigingu til að vera pólitískt. Það er mín einlæga skoðun að Ríkisútvarpið, útvarp allra landsmanna, eigi engan veginn á nokkurn hátt að vera pólitískt af því að öll þjóðin borgar kostnaðinn. Því eiga hvorki útvarpsstjóri, fréttafólk né þáttastjórnendur að tengjast pólitík á nokkurn hátt. Það á bara að flytja hlutlausar fréttir um málin eins og þau eru á hverjum tíma og ekki draga taum neins sérstaklega eða hag einhvers í stað annars. Nú í síðustu viku var t.d. tilkynnt um andlát þekkts þjóðfélagsþegns á Íslandi og dregnar voru fram í umræðunni upplýsingar sem hefði alveg mátt sleppa að tala um. Það má deila um það í hvaða tilgangi fréttin var krydduð með þessum upplýsingum.

Auglýsingar. Ef Ríkisútvarpið á að vera áfram eins og það er rekið verður Ríkisútvarpið að vera áfram á auglýsingamarkaði vegna þess að þeir sem auglýsa, og ég er einn af þeim sem þekkja vel til í auglýsingaheiminum, vilja absalút ná til þeirra sem hlusta á Ríkisútvarpið. Gefum okkur það að Ríkisútvarpið myndi ekki vera á auglýsingamarkaði, þá myndu þeir sem auglýsa ekki beina öllum sínum auglýsingapeningum til þeirra frjálsu fjölmiðla sem eru á markaði nú þegar. Þeir gera það í dag eins mikið og þeir ætla sér að gera. Við myndum reyna á allan hátt að ná til þeirra sem hlusta á Ríkisútvarpið og það gerum við ekki ef Ríkisútvarpið fer af auglýsingamarkaði. Þess vegna verður að gæta mjög vel að þessu.

Það sem ég hefði viljað segja er að það má deila um það hvort Ríkisútvarpið eigi að vera útvarp allra landsmanna og hvort allir landsmenn, allar kennitölur, eigi að borga útvarpsgjald. Segjum sem svo að því verði haldið áfram en að við viljum ekki að Ríkisútvarpið sé ríkisútvarp eða útvarp allra landsmanna, heldur verði bara eins og aðrir fjölmiðlar á markaði þannig að útvarpsgjaldinu verði dreift jafnt og bróðurlega á milli allra fjölmiðla sem eru í loftinu nú þegar og miðað við þá hlustun sem fjölmiðlarnir fá. Það væri mjög sanngjarnt.

Varðandi það að fella niður virðisaukaskatt af áskrift þá er það mjög umdeilanlegt. Ef áskrift yrði virðisaukaskattslaus í haust myndi hún væntanlega á einhvern hátt lækka í verði fyrir þann sem kaupir, en ekki er þar með sagt að fleiri myndu kaupa þótt hún lækki örlítið í verði. Hættan er sú að þeir sem selja áskrift hækki sitt áskriftargjald til að græða meira. Því er mjög umdeilanlegt að fella niður virðisaukaskattinn af áskriftargjöldum.

Með öðrum orðum vil ég undirstrika það að útvarp allra landsmanna, miðað við ástandið eins og það er í dag, á ekki að vera pólitískt. Hvorki útvarpsstjóri, fréttafólk né þáttastjórnendur eiga að vera tengd pólitík á nokkurn hátt.