Stytting vinnuvikunnar.
Virðulegi forseti. Ég þakka fyrir tækifærið til þess að taka þessa umræðu í þinginu. Ég vil byrja á því að segja að við, þ.e. ráðuneytið, fólum KPMG að gera stöðumat á innleiðingu betri vinnutíma í dagvinnu hjá 30 stofnunum ríkisins og hér hefur frummælandi aðeins verið að vísa í þær niðurstöður sem komu í árslok 2022. Ég vil hvetja alla þingmenn til að skoða skýrsluna enda koma þar fram mun meiri upplýsingar en hægt er að veita hér í stuttum ræðutíma. Eins og fram hefur komið sýnir skýrslan almenna ánægju starfsfólks og að launakostnaður hafi hvorki hækkað né yfirvinna aukist vegna breytinganna. Út af fyrir sig eru það mjög jákvæð tíðindi og í samræmi við það sem lagt var upp með. Hins vegar kemur einnig fram að þrátt fyrir að stofnanir hafi verið hvattar til að fara hægt í sakirnar þá fóru 77% þeirra nokkurn veginn samstundis í hámarksstyttingu.
Hér hefur aðeins verið komið inn á það hvar ætti að vista verkefnið eða hver ætti að bera ábyrgð á eftirfylgni með því en það var algerlega ljóst frá upphafi að ráðuneytin þurftu að vera í samskiptum við undirstofnanir sínar og veita leiðbeiningu og það fóru út tilmæli til stofnana úr ráðuneytum sem mjög misjafnt er hvernig var fylgt eftir. Það kemur einnig fram í skýrslunni að eftirlit með markmiðum um gagnkvæman ávinning, skilvirkni og gæði þjónustu hafi víða setið eftir. Þessi atriði, eins og hv. frummælandi hefur hér komið inn á, eru áhyggjuefni enda hlýtur það að vera grundvallaratriði að hægt sé að mæla árangurinn með áreiðanlegum hætti og fylgja umbótum eftir. Ég vil taka sem dæmi HMS, Húsnæðis- og mannvirkjastofnun, sem er dæmi um undantekninguna í þessu þar sem þetta virðist hafa verið gert nákvæmlega eins og til var sáð. Þar hefur sömuleiðis verið hægt að fylgjast með jákvæðri þróun vegna innleiðingarinnar.
Það er ákveðið áhyggjuefni sömuleiðis að sjá má óljósar vísbendingar um að dregið hafi úr ánægju með þjónustu stofnana enda verið skýrt frá upphafi að þessar breytingar ættu ekki undir neinum kringumstæðum að bitna á þjónustu við almenning.
Svona hlutir gerast aldrei í tómarúmi. Á sama tíma og við erum að vinna að styttingu vinnuvikunnar hefur stafrænni þjónustu ríkisins fleygt gríðarlega fram og við höfum á undanförnum fimm árum rokið upp í alþjóðlegum mælingum eða úr 19. sæti árið 2018 í 4. sæti meðal þjóða í dag og þarna höfum við áfram mikil tækifæri til að bæta áfram skilvirkni og hagkvæmni þjónustunnar með stafrænar lausnir til grundvallar.
Hvað vaktavinnu varðar þarf að gera ráð fyrir jafn miklu vinnumagni og áður til að halda uppi sama þjónustustigi. Áætlað var að kostnaður við vaktavinnu myndi aukast um 7,1% vegna aukinnar mönnunar í tengslum við vinnutímabreytingar. Auknum launakostnaði var mætt með umbótum og hagræðingu en sömuleiðis með því að nýta reiknaðan raunvöxt framlaga til heilbrigðismála og auka fjárheimildir til viðkomandi málaflokka enn frekar. Framlög til stofnana dómsmálaráðuneytis og heilbrigðisráðuneytis voru til að mynda hækkuð um 3,1 milljarð á síðasta ári til að mæta kostnaðaraukningu undirstofnana þeirra ráðuneyta en 2 milljarða kostnaði var mætt af svigrúmi ráðuneytanna.
Niðurstöður sýna að enn eru til staðar áskoranir og tækifæri til að gera betur. Þar má nefna hækkun á starfshlutfalli til að fylla upp í mönnunargat, tækifæri til að bæta vinnuskipulag og fyrirsjáanleika í starfsemi á kostnað breytilegrar yfirvinnu. Hins vegar sýna athuganir sömuleiðis að stór skref hafa verið stigin í bættu vinnuskipulagi þar sem þarfir starfseminnar ráða för. Meðal vaktavinnufólks hefur orðið hækkun á meðalstarfshlutfalli og dregið úr hlutfalli yfirvinnu af heildarlaunakostnaði. Þetta dæmi þekkjum við ágætlega úr stétt hjúkrunarfræðinga sem margir hverjir voru með skert starfshlutfall áður en í tengslum við þessar breytingar voru gerðir kjarasamningar sem hafa haft áhrif hér. Sömuleiðis hefur dregið úr nýtingu á undanþáguákvæði um brot á hvíld sem styður við markmið verkefnisins um heilsu og öryggi starfsfólks.
Svona heilt yfir þá verð ég að segja að hérna er verið að ræða um eina stærstu breytingu sem gerð hefur verið á íslenskum vinnumarkaði um áratugaskeið. Við munum áfram þurfa að leggja mat á árangurinn og bregðast við bæði þessum ábendingum og öðru því sem upp kemur á því tímabili sem við ætlum að hafa hér undir og ég get komið aðeins nánar inn á það í síðari ræðu minni.
