þjóðaratkvæðagreiðsla um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu.

Herra forseti. Það mikilvægasta í þessu máli eru samningsmarkmiðin. Það hlýtur að vera krafa þjóðarinnar þegar hæstv. utanríkisráðherra er falið samningsumboð til að ganga til samninga við Evrópusambandið í aðildarviðræðum að þá liggi fyrir hvaða markmiðum sé stefnt að, sérstaklega hvað varðar mikilvægustu hagsmuni Íslendinga sem eru auðlindirnar okkar, orkuauðlindirnar, fiskveiðiauðlindirnar, og einnig hvað varðar vernd íslensks landbúnaðar. Þessu hefur ekki verið sinnt af hæstv. ríkisstjórn. Hún hefur ekki greint þjóðinni frá því hver samningsmarkmiðin eru. Hún vill sem sagt ganga til samninga óbundin hvað þetta varðar. Það er stórhættulegt. Það er auðvitað stórhættulegt, herra forseti. Treystum við hæstv. utanríkisráðherra fyrir því að ganga til samninga án þess að vera með þessi markmið, án þess að það hafi verið rætt um þau og sett rauð strik um hversu langt megi ganga?

Ég hef einnig, herra forseti, rætt lítillega í fyrri ræðu um stjórnarskrána. Það er alveg augljóst að ef við hyggjumst ganga í Evrópusambandið þá þarf að breyta íslensku stjórnarskránni og það er ekkert gert nema með samþykki tveggja þinga með kosningum á milli. Hvað þetta varðar ætla ég að lesa aðeins úr umsögn fyrrverandi dómsmálaráðherra, Björns Bjarnasonar, sem hann sendi inn um þetta mál, með leyfi herra forseta:

„Aðild að Evrópusambandinu felur óhjákvæmilega í sér framsal ríkisvalds til yfirþjóðlegs valds. Til þess kemur ekki nema skýr heimild sé til þess í stjórnarskrá. Þetta er ekki formsatriði sem hægt er að leysa síðar í ferlinu heldur raunverulegur og lagalegur þröskuldur sem verður að fjarlægja. Áður en gengið er til þjóðaratkvæðagreiðslunnar verður að vita hvernig að henni verður staðið.“

Um þetta hefur ekkert verið rætt, herra forseti.

„Samkvæmt viðmiðum Feneyjanefndarinnar ber að forðast að bera undir þjóðaratkvæði mál sem ekki er hægt að framkvæma innan gildandi réttarkerfis. Ef kosið er án þess að fyrir liggi hvernig nauðsynlegar stjórnarskrárbreytingar verði gerðar er hætta á að niðurstaðan verði annaðhvort óframkvæmanleg eða marklaus.

Íslenska stjórnarskráin setur skýrar skorður í þessu efni. Breytingar á henni krefjast samþykkis tveggja þinga með alþingiskosningum á milli. Það þýðir að jafnvel þótt þjóðaratkvæðagreiðsla færi fram og niðurstaða hennar yrði jákvæð, gæti hún ekki ein og sér skapað lagalegt umboð til aðildar eða viðræðna um hana án stjórnarskrárbreytingar. Umboð sem ekki á sér stoð í stjórnarskrá er ekki raunverulegt umboð.

Engin merki eru um að hafin sé vinna við að skapa slíkan stjórnskipulegan grundvöll né að pólitískur vilji sé fyrir hendi til að ljúka henni. Með því að efna til þjóðaratkvæðagreiðslu án þess að þessi grundvallarþáttur liggi fyrir er hætta á að kjósendum sé boðið að taka afstöðu til máls sem ekki er unnt að framkvæma, þeir verði leiddir í öngstræti.“

Að síðustu, af því að ég sé að tími minn er að renna út, þá tel ég og er með þá ábendingu, og hef nefnt það áður í ræðu, nauðsynlegt að það liggi fyrir að það er alls ekki hægt að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu um aðildarsamning sem liggur fyrir á sama tíma og það er gengið til alþingiskosninga til að breyta stjórnarskrá. Það er alls ekki hægt. Það gæti leitt til þess að úrslit þessara tveggja atkvæðagreiðslna væru andstæð hvort öðru sem myndi skapa mjög bagalega stöðu, svo þetta sé nú sagt og komi hérna inn í umræðuna. Það er alger ómöguleiki að þetta verði gert svona, þ.e. að eftir samningnum lýkur (Forseti hringir.) sé farið í þjóðaratkvæðagreiðslu um hvort samningurinn verði samþykktur. Það gerist ekki á sama tíma og boðað er til alþingiskosninga til að breyta stjórnarskrá í síðara sinn.