skattar, tollar og gjöld.
Forseti. Ég mæli hér fyrir frumvarpi um breytingu á ýmsum lögum um skatta, tolla og gjöld. Frumvarpið var áður flutt á 156. löggjafarþingi og fékk þar ítarlega umfjöllun í hv. efnahags- og viðskiptanefnd sem skilaði nefndaráliti ásamt breytingartillögu. Frumvarpið er nú flutt að mestu óbreytt en þó þannig að breytingartillögur frá hv. efnahags- og viðskiptanefnd eru felldar inn í frumvarpið.
Frá því er þó sú undantekning að tillaga nefndarinnar er varðar jöfnunargjald vegna dreifingar raforku, svokallaðrar forgangsorku, annars vegar og vegna skerðanlegs flutnings raforku hins vegar er ekki í frumvarpinu þar sem umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra hyggst leggja fram sérstakt frumvarp um það efni á þessu þingi, eins og fram kemur í þingmálaskrá.
Forseti. Breytingarnar frá fyrra frumvarpi eru í fyrsta lagi um framlengdan greiðslufrest aðflutningsgjalda á innfluttum ökutækjum í eigu úkraínskra flóttamanna. Í frumvarpinu er lagt til að ákvæði til bráðabirgða nr. 11 í tollalögum verði framlengt um eitt ár, til og með 31. desember 2025. Ákvæðið mælir fyrir um sérstaka framlengingu á greiðslufresti aðflutningsgjalda á innfluttum ökutækjum í eigu úkraínskra ríkisborgara sem hafa fengið dvalarleyfi hér á landi af mannúðarástæðum.
Í öðru lagi lúta breytingarnar að því að gera breytingar á lögum um tekjuskatt þess efnis að viðbótarhúsnæðisstuðningur fyrir tekju- og eignaminni Grindvíkinga sem veittur er vegna leigu húsnæðis á tímabilinu 1. apríl 2025 til og með 30. nóvember 2025 teljist ekki til skattskyldra tekna.
Samhliða er lagt til að umræddur húsnæðisstuðningur teljist ekki til tekna við ákvörðun greiðslna samkvæmt lögum um almannatryggingar, lögum um félagslega aðstoð, lögum um húsnæðisbætur, og húsnæðisstuðning sveitarfélaga samkvæmt lögum um félagsþjónustu sveitarfélaga.
Forseti. Víkjum þá nánar í fáum orðum að öðru efni frumvarpsins sem er óbreytt frá því það var lagt fram á síðasta þingi. Ég vil benda hv. þingmönnum á að skoða vel ítarlega greinargerð sem fylgir frumvarpinu en líka umsagnir og nefndarálit sem voru lögð fram við meðferð málsins á síðasta þingi.
Fyrst vil ég nefna nokkrar breytingar á tollalögum. Þar eru í fyrsta lagi lagðar til breytingar á 27. gr. a tollalaga, þar sem er nú kveðið á um skyldu innflytjenda, útflytjenda, tollmiðlara, ferðamanna og farmanna að gera tollyfirvöldum grein fyrir fjármunum sem fluttir eru til landsins frá útlöndum og frá landinu til útlanda sem nemur 10.000 evrum eða meira. Lagt er til að tilkynningarskyldan verði víkkuð út og látin ná til fjármuna sem fluttir eru til og frá landinu með póstsendingum.
Lagt er til að tollyfirvöldum verði heimilt að beita viðurlögum vegna brota gegn tilkynningarskyldunni ef brot eru framin af ásetningi eða gáleysi í stað ásetnings eða stórkostlegs gáleysis. Enn fremur að breyta viðurlagaramma vegna brota á tilkynningarskyldunni. Lagt er til að sektir skuli nema 20% af verðmæti þeirra fjármuna sem ekki var tilkynnt um. Sektarfjárhæðir verða þá byggðar á hlutlægum og gagnsæjum mælikvarða.
Með þessum breytingum er verið að samræma löggjöf hér á landi við tilmæli FATF, sem er alþjóðlegur fjármálaaðgerðahópur ríkja um aðgerðir gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka, og Ísland er aðili að.
Næst vil ég nefna að lagt er til að nýju ákvæði verði bætt við tollalögin sem heimili tollyfirvöldum að leita í innrituðum farangri farþega og áhafnar að viðkomandi fjarstöddum en ef leit er gerð í farangri sé tollyfirvöldum skylt að tilkynna það. Í dag er skoðun tollyfirvalda á farangri farþega og áhafnar í öllum tilvikum bundin við að hlutaðeigandi sé gefinn kostur á að vera viðstaddur leitina.
Þessar breytingar eru einnig gerðar vegna ábendinga frá FATF.
Síðasta breytingin tekur til 172. gr. tollalaga. Þar er nú kveðið á um að sá skuli sæta sektum sem af ásetningi eða gáleysi veitir rangar eða villandi upplýsingar um tegund, magn eða verðmæti vöru eða vanrækir að leggja fram tilskilin gögn samkvæmt lögunum vegna innflutnings vöru. Sú háttsemi sem lýst er í 172. gr. tollalaga getur einnig verið refsiverð.
Óeðlilegt er að eingöngu einstaklingi sé refsað vegna brots en lögaðilinn sem hagnast á brotinu hljóti enga refsingu. Hér er lagt til að gera megi lögaðila sekt þegar um er að ræða brot gegn ákvæðinu óháð því hvort brotið verði rakið til saknæms verknaðar starfsmanns lögaðilans, enda sé brotið drýgt til hagsbóta fyrir lögaðilann eða hann notið hagnaðar af brotinu.
Forseti. Vík ég þá að því að í frumvarpinu eru lagðar til breytingar á ákvæðum laga um tekjuskatt, lögum um virðisaukaskatt og tollalögum í kjölfar tveggja álita umboðsmanns Alþingis.
Markmiðið er að tryggja aðilum málskotsrétt vegna synjunar ríkisskattstjóra á annars vegar beiðni um endurupptöku á grundvelli stjórnsýslulaga og hins vegar breytingu á fyrri ákvörðun sinni.
Jafnframt er lagt til að sambærilegri heimild og er að finna í lögum um tekjuskatt verði bætt við ákvæði laga um virðisaukaskatt og tollalög sem heimilar endurupptöku, sé þess kostur, í tilefni af breytingum á skattframkvæmd í kjölfar úrskurðar yfirskattanefndar, endanlegs dóms eða afturvirkrar breytingar á lögum.
Samkvæmt ákvæðunum í lögum um tekjuskatt og lögum um virðisaukaskatt er heimilt að taka til greina beiðni skattaðila um breytingu á ákvörðun um skattstofn, skattálagningu eða virðisaukaskatt allt að sex tekjuár aftur í tímann, enda liggi verulegir hagsmunir að baki slíkri beiðni. Lagt er til að fallið verði frá þessari matskenndu heimild.
Forseti. Frumvarpið gerir ráð fyrir að ákvæði til bráðabirgða í lögum um tekjuskatt, sem fjallar um skattfrelsi styrkja sem einstaklingar utan rekstrar hljóta til kaupa á hreinorkubifreiðum, verði framlengt til loka ársins 2027 en þó með breyttum fjárhæðum þar sem styrkfjárhæð frá komandi áramótum verður 500.000 kr. en ekki 900.000 kr. eins og nú er.
Að lokum eru í frumvarpinu lagðar til breytingar á nokkrum ákvæðum í lögum um virðisaukaskatt og lögum um umhverfis- og auðlindaskatta vegna breytinga á tollskrá.
Auk þess er lagt til að fella brott nokkur ákvæði í tollalögum til samræmis við breytingar sem þegar hafa orðið á búvörulögum.
Forseti. Að síðustu vil ég víkja nokkrum orðum að helstu áhrifum þessa frumvarps á tekjur ríkissjóðs. Tekjutap vegna skattleysis styrkja til kaupa á rafbílum er í frumvarpinu byggt á sama mati og frá því í lok mars. Því miður fórst fyrir að uppfæra fjárhæðirnar miðað við nýjustu sölutölur nýrra rafmagnsbíla og er beðist velvirðingar á því.
Nýjustu tölur fyrir árið 2025 sýna að rafbílakaup heimila hafa tekið við sér á ný. Á fyrstu átta mánuðum ársins voru 2.473 rafbílar nýskráðir á heimili. Rafbílastyrkir til einstaklinga á sama tíma voru 2.691 millj. kr. og sú fjárhæð til loka september nær 3.303 millj. kr.
Í ljósi þessarar nýju talna má ætla að tekjutapið 2025 gæti numið 1,1 milljarði fyrir ríkið og 700 milljónum fyrir sveitarfélög í stað 500 milljóna fyrir ríkið og 300 milljóna fyrir sveitarfélögin eins og sagt er í greinargerðinni.
Árin 2026–2027 má ætla að jafnvel þótt bílakaup heimila kunni að dragast saman muni hlutur rafbíla stækka þannig að fjöldi þeirra verði áþekkur eða meiri en á þessu ári. Tekjutap ríkis af skattfrelsi mætti þá áætla 600 milljónir og tekjutap sveitarfélaga 400 milljónir hvort ár í stað 300 milljóna og 200 milljóna eins og sagt er í greinargerðinni.
Fjárhagsleg áhrif tillögu í frumvarpinu um að viðbótarhúsnæðisstuðningur til tekju- og eignaminni Grindvíkinga teljist ekki skattskyldra tekna liggja ekki fyrir þar sem ekki er hægt að meta skerðingaráhrif á aðrar greiðslur hins opinbera sem grundvallast á fjárhagsupplýsingum einstaklinga sem hljóta stuðninginn.
Frumvarpinu fylgir ítarleg greinargerð þar sem er fjallað nánar um mat á áhrifum fyrir ríkissjóð á útgjalda- og tekjuhlið. Sama gildir um annað áhrifamat og vísast til hennar um nánari upplýsingar.
Forseti. Að þessu sögðu legg ég til að frumvarpinu verði vísað til hv. efnahags- og viðskiptanefndar að lokinni þessari umræðu.
