148. löggjafarþing — 29. fundur,  26. feb. 2018.

lestrarvandi og aðgerðir til að sporna gegn honum.

[16:40]
Horfa

Guðjón S. Brjánsson (Sf):

Virðulegur forseti. Ég vil þakka hv. þm. Guðmundi Andra Thorssyni fyrir að hefja þessa umræðu og þátttöku hæstv. ráðherra. Umræðan um tunguna, lestur og færni til að tjá sig og skilja ritaðan texta, er aldeilis ekki ný af nálinni. Við höfum rætt um vaxandi ólæsi og þverrandi lesskilning okkar yngstu landsmanna í mörg ár, fylgst með og lagt orð í belg og skrafað talsvert úti í samfélaginu og hér á hinu háa Alþingi. Samþykktar hafa verið ítarlegar þingsályktunartillögur um málstefnu, tillögur um að gera áætlun sem miðar að því að efla tungutækni og styrkja stöðu tungunnar. Samin hefur verið hvítbók. Á árinu 2015 var meira að segja gerður þjóðarsáttmáli um læsi, undirritaður af þáverandi menntamálaráðherra.

Hverju hefur þetta skilað? Er þingið, löggjafinn, skýr og einbeittur að þessu leyti? Því miður. Málinu er kastað á dreif. Það virðist enn halla á ógæfuhliðina. Í sumum tilvikum hafa stjórnvöld hreinlega sett fótinn fyrir með aðgerðum sem draga fremur en hitt úr útbreiðslu bóka, læsi og þjálfun tungumáls, samanber hækkun virðisaukaskatts á bækur í kringum 2015.

Því hefur verið hreyft með margvíslegum rökum að staða íslenskrar tungu muni veikjast á næstu áratugum ef ekkert verði að gert. Samkvæmt úttektum er staða hennar jafnvel þegar veik borið saman við önnur mál í Evrópu og er þar ekki síst horft til stafrænnar upplýsingatækni og tölvuumhverfis í daglegu lífi.

Háskólafólk hefur barist fyrir því að tungu okkar og framtíð hennar verði gaumur gefinn, kynnt áform og stefnu henni til eflingar en ekki beinlínis verið tekið opnum örmum. Þarna eigum við sem hér sitjum að tala einni og skýrri röddu. Við eigum að standa upp tungunni til varnar og sýna það í verki. Við verðum að taka þetta alvarlega og það strax. Menntastofnanir okkar vinna gott málræktarstarf innan sinna marka allt frá öflugu leikskólastarfi. Í þessu þurfum við öll að taka þátt, (Forseti hringir.) skólarnir, foreldrarnir og líka ömmurnar og afarnir.