fjárlög 2025.
Virðulegur forseti. Við erum hér að ræða fjárlög. Hæstv. fjármálaráðherra sagði þegar hann var að kynna þessi fjárlög að þetta væru sko engin jólasveinalög. Ég held að ég sé sammála honum í því, þetta er verra. Það mætti halda að Grýla og Leppalúði hefðu komið þessum lögum á og þau eru mun verri heldur en jólasveinarnir. Við hefðum getað búist við einhverju af jólasveininum fyrir þá verst settu en því miður er í þessum fjárlögum fyrir árið 2025 útþynnt, mjög útþynnt, eiginlega naglasúpa fyrir þá verst settu en rjómalöguð gróðavænleg gæðasúpa fyrir þá sem hafa það gott og munu halda áfram að hafa það mjög gott.
Það er svolítið undarlegt þegar maður les fjárlögin að það eru allar þessar ótrúlegu endurtekningar í þessari þykku bók. Þetta eru nærri því 378 blaðsíður og stór hluti af því er endurtekningar á sömu hlutunum. Maður hefur oft furðað sig á því að það skuli vera hægt að ganga þannig frá hlutunum að í 6% verðbólgu sé stefnan sett á að hækka almannatryggingar og það átti að vera 3,9% en eins og venjulega reiknuðu þeir vitlaust fyrir síðasta ár þannig að þeir bæta 0,4% við og komast að því að í þessari verðbólgutíð sem hefur verið sé nægilegt að almannatryggingaþegar fái 4,3% hækkun. Það er langt frá því að vera nægilegt. Það hefði verið myndarlega að gefa aðeins meira í og ríkissjóður hefði þar af leiðandi mátt skerða einhvers staðar annars staðar.
Það er sérstaklega undarlegt í þessum fjárlögum hérna, sem ég hnaut um á ekki bara einum stað heldur tveimur, þegar menn eru að hæla sér af því að í frumvarpinu sé gert ráð fyrir tæplega 3 milljarða kr. hækkun frítekjumarks ellilífeyrisþega, þ.e. 25.000 kr. í 36.000 kr. á mánuði. Það sem er merkilegast við þetta er það að þó að þeir séu að hækka þetta um 11.500 kr. þá eru þeir samt ekki búnir að ná hálfri þeirri hækkun sem hefði átt að vera ef það hefði verið farið að lögum síðan þetta var sett á, frítekjumarkið, 25.000 kr. Í dag ætti þetta frítekjumark ekki að vera undir 60.000–70.000 kr. Ríkisstjórnin er svo rosalega góð við eldri borgara og öryrkja að hún ætlar að hækka þetta frítekjumark um 11.500 kr. og fara í 36.000 kr. Það hefði verið myndarlegt og hefði verið rétt, gjörsamlega rétt að setja þetta í ekki minna en 60.000–70.000 kr. Ef það hefði verið sett í 70.000 kr., hvað hefði það þýtt? Jú, það hefði þýtt að þeir væru þá alla vega að ná í lífeyrissjóð t.d. kvenna. Konur eru með lægri lífeyrissjóð. Þær eru að fá úr lífeyrissjóði 60.000–100.000 kr. á mánuði. Að ríkisstjórnin skuli leyfa sér þessa hungurlús úr lífeyrissjóðum fyrir þessar konur og taka svo helminginn af þeirri upphæð, og jafnvel meira, allt að tvo þriðju, og ekki bara skatta heldur skerða það um 45% aukalega.
Það sem kemur manni mest á óvart er það sem þeir segja í fjárlagafrumvarpinu og hlýtur að vera alveg stórfurðulegt. Þeir komast að því að vegna hárra tekna, vegna aukinna tekna, sem koma sennilega frá lífeyrissjóðunum af því að lífeyrissjóðirnir hækka samkvæmt verðbótum, þá hafi tekjur ríkissjóðs af eldri borgurum vegna skerðinga aukist mikið og þar af leiðandi ætla þeir að skila til baka smábroti af því sem þeir eru búnir að hirða, eða 2,7 milljörðum af einhverjum tugum milljarða. Það er auðvitað alveg með eindæmum að þú skulir geta rifið með annarri hendinni milljarða af eldri borgurum og þeim sem eru í almannatryggingakerfinu og ætlir svo að vera rosa góður og gefa bara brotabrot af því til baka með hinni hendinni. Það er þessari ríkisstjórn til háborinnar skammar að reyna enn og aftur að villa um fyrir þeim sem verst hafa það í okkar samfélagi. Ef við tökum þá sem eru verst settir í þessu kerfi eru það öryrkjar og eldri borgarar og þeir sem eru á strípuðum launum og eru með lítinn lífeyrissjóð.
Ég get sýnt með tölum að það er alveg með ólíkindum hvernig þessi ríkisstjórn hefur undanfarin ár hagað sér í skerðingum á almannatryggingakerfinu. Árið 2020 var bara ellilífeyrinn skertur um rúma 42 milljarða. Heildarskerðingarnar í kerfinu árið 2020 voru 62 milljarðar. Árið 2021 var þetta komið í 70 milljarða, hafði hækkað um 8 milljarða. Árið 2022 var það komið í 75 milljarða, hafði hækkað um 15 milljarða. Sjáið þið hvert þetta stefnir? Það er með ólíkindum hversu hátt þetta hlutfall er orðið. Nýjustu tölur sem gilda fyrir árið 2023, bara árið 2023: Á milli áranna 2022 og 2023 hefur ellilífeyririnn — skerðingar bara á ellilífeyri, ekki heildarkerfinu heldur bara á ellilífeyri — verið skertur um 15 milljarða kr. Ef við tökum þá árin 2024 og 2025 er verið að bæta við að lágmarki 30 milljörðum. Ef við tökum heildina erum við sennilega bæta við 40 milljörðum. Horfum á töluna fyrir árið 2022, 75 milljarðar, og ef við bætum 30, 40 milljörðum við það erum við komin yfir 100 milljarða sem ríkið er að spara sér á kostnað ellilífeyrisþega og öryrkja og almannatryggingaþega í landinu.
Þetta eru svo ótrúlega miklar upphæðir og svo koma þeir með þetta fjárlagafrumvarp og þykjast vera voðalega góðir og henda í það 2,7 milljörðum, hækka eitthvert frítekjumark um 11.500 kr. sem ætti samkvæmt öllu, ef verðlagsþróun hefði verið fylgt, að vera að lágmarki 60.000–70.000 kr.
Þessari ríkisstjórn er ekki viðbjargandi — ég sé að tíminn er að verða búinn — og ég segi fyrir mitt leyti: Það yrði öllum til gæfu að hún myndi hreinlega hætta og boða til kosninga, vegna þess að þessi fjárlög sýna fram á að þeir eru ekki að hugsa um hag þeirra sem verst hafa það heldur bara um eigin hag og þeirra sem virkilega hafa það gott.
