búvörulög.
Virðulegur forseti. Ég vil hér í lok þessarar umræðu þakka fyrir góða þátttöku í umræðunni og þar með góðar viðtökur gagnvart þessu máli sem hér er mælt fyrir. Ég held að við öll sem hér erum séum sammála um að það þarf að treysta umgjörðina fyrir innlenda matvælaframleiðslu og ekki síst landbúnaðinn. Mig langar aðeins í lokin að rifja upp með hv. þingheimi að staðreyndin er sú að markmið búvörulaga hafa verið nánast óbreytt frá 1947. Þau hafa verið þannig að tekjur þeirra sem stunda landbúnað séu í sem mestu samræmi við tekjur annarra stétta. Þetta hefur verið upplegg okkar, þings og þjóðar, um áratugaskeið og nánast alveg frá lýðveldisstofnun. Þannig höfum við verið sammála um það og meðvituð um það að það eru forsendur fyrir því að landbúnaður þrífist á Íslandi, að bændur séu í sama efnahagslega veruleika og þjóðin að öðru leyti. Það hefur gengið misvel, svo ekki sé fastar að orði kveðið. Lengi vel var framkvæmdin í landbúnaðarmálum sú að ríkið ákvað verð á öllum landbúnaðarvörum, nánast, það ákvað framleiðslumagnið og bætti upp tap af útflutningi með útflutningsbótum. Það var veruleikinn. Það kerfi var lagt niður í skrefum, enda var það algjörlega með öllu ósjálfbært og ég held við höfum öll verið sammála um það líka á sínum tíma. Þá tók við tímabil kvótakerfa og samdráttar í framleiðslu. Verðlagningin var gefin frjáls á flestum búvörum og félagasamtök bænda beitt viðurlögum fyrir það að álykta um að það þyrfti að hækka verð í samræmi við aukinn tilkostnað. Við þessi kerfi býr hluti landbúnaðarins enn í dag þannig að það má eiginlega segja að við séum að horfast í augu við áhrifin af mjög stórri pendúlhreyfingu í því hvernig haldið er utan um þessi mál.
Lengi vel voru afurðafélög í eigu bænda í gegnum samvinnufélög en í tímans rás hefur þessi staða líka breyst í mismunandi búgreinum. Núna eru afurðastöðvar í ýmsum formum og misjafnt hvort þær séu í eigu bænda eða undir stjórn þeirra. Þannig að við erum í raun og veru komin núna að — og ég tek undir það sem kemur fram í máli margra hv. þingmanna að það er ákveðið lag til að taka stuðningskerfið við innlendan landbúnað til endurskoðunar og við eigum að hafa þrek til þess, en það er ekki beinlínis umræðuefnið í þessu máli hérna. Hérna er einn hluti umhverfisins til umræðu, en ég tek undir að það er mikilvægt að horfa til heildarinnar í þessu efni.
Ég vil líka nefna eitt annað mál sem hefur verið að breytast í áranna rás og það er það að við vorum áður með sérstaka skilgreinda sjóði sem voru lánasjóðir sem voru hugsaðir fyrir landbúnað. Þeir voru félagslegir sjóðir. Það var Stofnlánadeild landbúnaðarins, það var Lánasjóður landbúnaðarins þar sem samfélagið, þingið, horfðist í augu við það að landbúnaðurinn sem slíkur þyrfti annars konar lánaumhverfi heldur en allur almenningur í landinu. Þessir sjóðir voru markaðsvæddir fyrir hrun og heyra núna sögunni til. En núna erum við, einmitt þegar við erum að horfast í augu við stöðu innlends landbúnaðar í dag, að segja sem svo hvert við annað, við erum að segja það á fundi með ungum bændum og við erum að segja hvert við annað hér í þinginu, að það er ástæða til að endurmeta þá afstöðu að markaðurinn einn dugi til þess að skapa innlendri matvælaframleiðslu fullnægjandi umhverfi, að samkeppnin ein dugi til, að venjuleg lánakjör, þau sem boðin eru fólki í bönkum, dugi til, að við þurfum að endurskoða þetta umhverfi út frá félagslegum sjónarmiðum, út frá þeim sjónarmiðum að samfélagið þurfi að taka um það ákvörðun að þessari stétt fólks sé búinn viðunandi rekstrargrundvöllur og viðunandi afkoma.
Hér hefur líka verið nefnt að nýliðun er mikilvægur þáttur í þessu. Hv. þm. Eyjólfur Ármannsson nefndi það og hv. þm. Jakob Frímann Magnússon og fleiri. Nýliðun er ekki bara mikilvægur þáttur heldur lífsnauðsynleg til að við horfumst ekki í augu við það sem er að gerast víða um heim, að hefðbundinn landbúnaður á alls staðar við nýliðunarvanda að eiga og það er vegna þess að starfskjör eru í ríkari mæli farin að snúast um fleiri þætti heldur en beinlínis innkomuna. Það er vinnutími, það er tækifæri til þróunar og nýsköpunar, tækninýjunga o.s.frv. Ungt fólk setur spurningarmerki við það að gangast inn á starfsumhverfi sem gerir ráð fyrir því að við séum í vinnunni allan sólarhringinn alla daga. Í Þýskalandi er meðalaldur bænda 61 ár — 61 ár, meðalaldur bænda. Hér erum við að nálgast 60 árin á Íslandi.
Það út af fyrir sig verður ekki bætt bara með því að setja inn spretthópa, viðbótargreiðslur, stuðning við nýliðun o.s.frv. Þetta verður gert með því að hafa þrek í það að fara í endurmat á fyrirkomulagi þar sem við eigum bara sóknarfæri og ég held að það sé mjög mikilvægt að við tölum ekki niður landsins gæði. Hér erum við með orku, við erum með vatn, við erum með gríðarmikið landrými og það sem meira er, við erum með óvenjulega vel menntað og öflugt ungt fólk, kraftmikið ungt fólk sem vill stunda landbúnað. Þar er auðlegð sem við þurfum að fylgja eftir og styðja og ekki bara með því að tryggja afkomu núna heldur ekki síður með því að búa þannig um greinina að það sé tækifæri til samstarfs, það sé tækifæri til sveigjanleika, að vera í fleiri en einni grein, að færa sig á milli greina o.s.frv.
Við erum að sjá núna, virðulegur forseti, og við verðum að tala um landið og vatnið og orkuna, að uppskera af korni á tilraunareitum í haust var í líkingu við það sem við sjáum á Norðurlöndunum. Á Íslandi fyrir örfáum árum síðan sögðum við: Það er ekki hægt að rækta korn á Íslandi. Fyrir nokkrum áratugum síðan efuðumst við um að það væri hægt að rækta tré hérna. Núna höfum við í fyrsta skipti um langt árabil ráðstafað nýju fjármagni í rannsóknir á nýjum innlendum yrkjum í landbúnaði til að nýta í kornrækt. Við erum að setja nýja peninga til þess að elta þróttinn, til að elta bjartsýnina, til að elta huginn sem er hjá þeim bændum sem vilja vera ekki bara þátttakendur í framtíðinni heldur skapa hana.
Þannig að sú sem hér stendur vill standa undir nafni og rísa undir því að vera landbúnaðarráðherra en ekki bara vegna þess að landbúnaður skiptir máli, heldur vegna þess að landbúnaðurinn er þáttur í þeirri gríðarlegu sókn sem við eigum möguleika á að taka þátt í og byggja upp í innlendri matvælaframleiðslu þar sem landbúnaður, sjávarútvegur, grænmetisræktun o.s.frv. er partur af þeirri heild sem við getum farið í í hringrásarhagkerfi, í sjálfbærri nýtingu og í alvöruframtíðarsýn fyrir ungt fólk sem vill vera þátttakendur í matvælaframleiðslu.
Þetta vil ég segja sem almenna brýningu til okkar allra og að lokum að þakka fyrir ábendingar sem komu fram hjá ýmsum þingmönnum; Eyjólfi Ármannssyni, Þórarni Inga Péturssyni og fleirum, um mikilvægi þess að skoða hér einstaka þætti frumvarpsins, hvort sem það lýtur að skilgreiningum, reglugerðarheimildum eða öðrum þáttum frumvarpsins. Ég held að þetta sé gott dæmi um mál sem þingið á að taka til kostanna og sýna hvað í því býr og sýna hvað frumvarpið hefur að geyma þegar það er dregið úr því það mesta og mikilvægasta sem kemur til með að styðja við markmiðin sem við erum sammála um hér.
Ég vil þakka hv. þm. Birgi Þórarinssyni sömuleiðis fyrir að styðja markmið frumvarpsins og draga hér fram áherslumun sem mikilvægt er að nefndin fari yfir. Þingið fær að glíma við þetta. Þingið fær að sýna hvað í því býr. Og aðalatriðið er það að nú heyri ég þá tóna sem ég vil þakka þinginu fyrir en ekki síður ungum bændum fyrir að hafa sett það svo kirfilega á dagskrá hversu mikilvæg innlend matvælaframleiðsla er, að við getum ekki vikið okkur undan því að vera þátttakendur í því með þeim fríða hópi.
