úrvinnslugjald.

Frú forseti. Það má til sanns vegar færa að þau renni að nokkru marki saman, það mál sem hæstv. umhverfisráðherra mælir fyrir hér og bandormurinn sem kemur inn til 2. umr. síðar í dag og ég geri ráð fyrir að hv. þm. Guðrún Hafsteinsdóttir, formaður efnahags- og viðskiptanefndar, mæli fyrir.

Þar sem hæstv. umhverfisráðherra vísaði áðan til bandormsins, sem kallaður er, sem heitir frumvarp til laga um breytingu á ýmsum lögum vegna fjárlaga fyrir árið 2023, þá skoðaði ég þá grein sem fjallar um þessa 173% hækkun á skilagjaldi fyrir heyrúlluplast. Það er í 28. gr. bandormsins, þar sem segir í c-lið, með leyfi forseta:

„Í stað „30 kr./kg“ kemur: 82 kr./kg.“ — sem er sama krónutala og er tilgreind í 3. gr. laganna sem við ræðum nú, um breytingu á lögum um úrvinnslugjald, nr. 160/2002 (hringrásarhagkerfi).

Ég skoðaði greinargerðirnar í kringum hringorminn — bandorminn, fyrirgefið, þó að hitt sé auðvitað nær lagi þegar maður horfir á þessar hræðilegu gjaldahækkanir sem ríkisstjórnin stendur fyrir með þessu frumvarpi sínu. [Hlátur í þingsal.] Hringormurinn, þetta er sennilega skárra. Þetta varð mismæli á fundi sem ég sat fyrr í dag. Þetta situr sennilega enn í huga mér sem furðugott réttnefni úr mismæli sem þessu. (Gripið fram í.) Ég ætla að reyna að kalla þetta bandorm hér eftir þó að hringormur sé nær lagi, enda er hér fyrst og fremst um gjaldahækkanir að ræða í boði ríkisstjórnarinnar. En um 28. gr. segir, með leyfi forseta:

„Í ákvæðinu er lagt til að úrvinnslugjald á umbúðir hækki vegna hærri tilkostnaðar við sérstaka söfnun …“ — og í þessu skyldi maður ætla að fælist að verið sé að mæta þessum hærri tilkostnaði við sérstaka söfnun með því að hækka gjaldið úr 30 kr. á kílógramm í 82 kr. á kílógramm, sem eru 173%, en svo að ég nefni aftur stikkprufuna sem við í Miðflokknum gerðum þegar við sáum þetta frumvarp sem hér er rætt, og ég taldi upp hér áðan þau svæði sem um ræddi, þá er staðan sú — og við ræddum við bændur í Skagafirði, Húnavatnssýslum, Súgandafirði, Mývatnssveit, Ásbyrgi, Dölunum, Kirkjubæjarklaustri, Ölfusinu, austan við Hvolsvöll og úr Reykhólasveit — að þarna var á öllum þessum býlum verið að sækja heyrúlluplast á 1–12 mánaða fresti. Það var sem sagt verið að sækja allt heyrúlluplastið. Bændur fá ekki krónu fyrir það þarna en það er verið að sækja allt plastið, þannig að úr því að ekkert vandamál virðist vera til staðar þá er þessi sprenging í kostnaði upp á 173% hækkun fullkomlega óskiljanleg, sérstaklega í ljósi þess að eins og við þekkjum þá eiga bændur erfitt með að velta kostnaðarhækkunum út í endanlegt verð. Það er nú bara vegna þess hvernig kerfið er uppbyggt og við þekkjum það og ræðum ítrekað hér í þessum sal. Þannig að þessi 173% hækkun vegna gjalda sem leggjast á heyrúlluplast mun lenda á bændunum eins og þetta lítur út núna. Og þá spyr maður: Hvað réttlætir hækkunina? Það er í öllu falli ekkert í greinargerðinni sem rökstyður þetta. Mér þætti vænt um ef einhver sem raunverulega talar fyrir þessari breytingu gæti aðstoðað mig í þessum efnum og útskýrt hvað réttlæti það að hækka þetta gjald um 173% þegar verið er að sækja þetta allt í dag og koma til skila. Ég ætla ekki að fara út í umræðuna um hvað verður um þetta en í öllu falli, á þessum svæðum sem ég taldi upp hér áðan, og ég ímynda mér að þetta sé tiltölulega góður þverskurður af landinu, þá er verið að sækja allt þetta heyrúlluplast. Hvað kallar þá á 173% hækkun? Hæstv. ráðherra verður bara að fyrirgefa mér að ræða þetta hér því að þessi mál tengjast við mjöðm og krónutalan er tilgreind er í 3. gr. frumvarpsins þótt útskýring greinargerðarinnar sé eins og hún er, en útskýring í greinargerð um 28. gr. í bandorminum er ekkert miklu betri. Þetta er bara eitthvað yfirborðskennt, með leyfi forseta, aftur:

„Í ákvæðinu er lagt til að úrvinnslugjald á umbúðir hækki vegna hærri tilkostnaðar við sérstaka söfnun…“

Það er auðvitað fleira þarna inni, drykkjarumbúðir og fleira, en ég er bara að ræða um c-liðinn sem snýr að söfnun á heyrúlluplasti. Það er verið að skila þessu úrgangsplasti, ef við orðum það svo, að fullu að því er virðist. Það er mismunandi eftir búum hvort það er sótt á mánaðarfresti eða á 12 mánaða fresti en það er verið að sækja þetta. Hvers vegna í veröldinni kallar það fram þörfina á 173% hækkun gjaldsins ef það er verið að leysa vandamál sem er ekki til staðar? Af því að í greinargerðinni er því lýst að það sé vegna hærri tilkostnaðar við sérstaka söfnun. Í hverju liggur þetta? Svar óskast. Það væri til mikilla bóta ef einhver hér sem raunverulega talar fyrir þessari 173% hækkun á gjöldum til bænda gæti útskýrt það fyrir mér.

Ég ætla að láta þetta duga. Þetta er atriði sem mér þykir skipta máli vegna þess að eins og liggur fyrir þá er þetta mál sem kemur til framkvæmda, þessi gjaldahækkun, 1. janúar næstkomandi, áður en hæstv. umhverfisráðherra ætlar að funda með Bændasamtökunum um m.a. þetta. Mér hefði þótt skynsamleg tímaröð hlutanna að þessi fundur hefði farið fram áður en þessar breytingar eru gerðar og þessi 173% hækkun á gjaldi vegna heyrúlluplasts tekur gildi. En svona liggur þetta og ég bara ítreka að það væri áhugavert ef einhver svör kæmu fram. Ef ekki hér þá geri ég kannski aðra atlögu í umræðu um bandorminn síðar í dag.