148. löggjafarþing — 57. fundur,  26. apr. 2018.

skil menningarverðmæta til annarra landa.

466. mál
[17:00]
Horfa

mennta- og menningarmálaráðherra (Lilja Alfreðsdóttir) (F):

Virðulegi forseti. Ég mæli fyrir frumvarpi til laga um breytingu á lögum um skil menningarverðmæta til annarra landa, nr. 57/2011. Markmiðið með lagasetningunni er að Ísland uppfylli þjóðréttarlegar skuldbindingar sínar gagnvart EES-samningnum og innleiði öll ný tilmæli úr tilskipun 2014/60/ESB frá Evrópusambandinu.

Tilgangurinn með breytingunum sem gerðar eru með frumvarpinu er að rýmka gildissvið laganna til að auka möguleika á beitingu þeirra.

Virðulegi forseti. Tilskipun ESB nr. 60 frá 15. maí 2014 leysir af hólmi tilskipun nr. 7 frá Evrópusambandinu frá 15. mars 1993, um að skila menningarminjum sem hafa verið fluttar ólöglega frá yfirráðasvæði aðildarríkis. Með tilskipuninni frá 1993 var tekið upp fyrirkomulag sem gerir aðildarríkjum kleift að tryggja að menningarminjum, sem flokkaðar eru sem þjóðarverðmæti og hafa verið fluttar brott af yfirráðasvæðum þeirra í bága við ráðstafanir þessara ríkja, verði skilað aftur til yfirráðasvæðis þeirra. Reynslan hefur sýnt að takmarkanir eru á því fyrirkomulagi sem á að tryggja að menningarminjum verði skilað. Sérstaklega hefur það sýnt sig að tímafrestir í lögunum voru of stuttir.

Virðulegi forseti. Upphaflega fullgiltu Íslendingar tilskipunina frá árinu 1993 með því að setja árið 1996 kafla í þágildandi þjóðminjalög. Sá kafli fjallaði bæði um flutning menningarverðmæta úr landi og um skil menningarverðmæta til annarra landa og var í honum fjallað um efni tilskipunarinnar og meðferð mála þegar íslensk menningarverðmæti eru flutt úr landi sem snertir ekki efni tilskipunarinnar. Þetta fyrirkomulag þótti ekki henta til lengdar og var því sá hluti þjóðminjalaga sem fjallaði um efni þessarar tilskipunar tekinn út fyrir sviga og þau ákvæði laganna sem samin voru á grunni þessarar tilskipunar gerð að sérstökum lögum árið 2001.

Nokkrar efnislegar breytingar hafa verið gerðar á upphaflegu tilskipuninni frá því árið 1993, til að mynda á tíunda áratug 20. aldar og rétt eftir aldamót. Tekið var tillit til allra þeirra breytinga þegar lög nr. 57/2011 voru samþykkt. Þar sem við Íslendingar erum svo vel sett að eiga þannig tiltölulega ný lög um skil á menningarverðmætum þurftum við ekki að breyta miklu í íslenskri löggjöf til að fullnægja skilyrðum þessarar tilskipunar frá árinu 2014.

Þess ber að geta að lokum að Minjastofnun Íslands sem fer með framkvæmd laganna hefur sjaldan eða aldrei þurft að beita þessum ákvæðum.

Virðulegi forseti. Að þessu mæltu legg ég til að frumvarpinu verði að lokinni 1. umr. vísað til hv. allsherjar- og menntamálanefndar.