Skýrsla iðnaðarrh. um framkvæmd raforkulaga.
Kristinn H. Gunnarsson (F):
Virðulegi forseti. Ég tel að það sé full ástæða til að ræða í þinginu hvernig staða málsins er varðandi gjaldskrár orkusölufyrirtækja í kjölfar þeirra breytinga sem gerðar voru á síðasta ári þegar menn ákváðu að stíga það skref að taka upp markaðsfyrirkomulag í þessum efnum vegna þess að menn settu sér ákveðin markmið og sögðu: Þetta eru pólitísk markmið. Þau eru að koma á samkeppni í sölu og framleiðslu á raforku og samkeppnin á að leiða til þess að verðið lækki. Það var hið skýra, stutta pólitíska markmið. Það var tilgangur breytinganna og enginn annar. Menn sögðu: Af þessum breytingum á ekki að leiða nein hækkun. Menn sögðu það mjög skýrt. Bæði ráðherrar og embættismenn sem fóru yfir þessi mál gáfu álit sitt á breytingunum og menn hafa ýmis gögn í þinginu því til staðfestingar. Auðvitað vissum við að það gæti orðið tilfærsla á milli gjaldskrárflokka og það gæti lækkað á einum stað og hækkað á öðrum. En í heildina átti ekki að verða nein breyting vegna þess að það verður ekki til neinn kostnaður við kerfisbreytinguna eina og sér eins og kom fram í máli hæstv. ráðherra þar sem fram kom að kostnaðurinn yrði talinn vera um 140 millj. eða langt innan við 1% af útgjöldum kerfisins.
Ég vil t.d. rifja það upp að orkumálastjóri sagði í viðtali á síðasta ári þegar málið var til meðferðar í þinginu að hækkun á raforkuverði gæti numið 1–2,5%. Ég get vitnað í fleiri gögn um það, m.a. gögn sem lögð voru fyrir hv. iðnaðarnefnd á síðasta þingi. Hin pólitísku skilaboð sem við vorum að senda notendum voru því mjög skýr: Breytingin á ekki að leiða til hækkunar en hún á þegar fram líða stundir að leiða til lækkunar. Menn gerðu engan fyrirvara um sérstakan hóp notenda aðra en húshitun. Menn sögðu: Í dreifbýli getur það gerst að kostnaður þeirra sem þurfa að hita húsnæði sitt með raforku aukist og þá varð pólitísk samstaða um það í 19 manna nefndinni að leggja til að sú hækkun mundi ekki ganga fram gagnvart notendunum heldur tæki ríkissjóður það á sig með fjárframlögum úr ríkissjóði til þess að greiða niður þann aukna kostnað sem lagður yrði á flutninginn á raforkunni til þeirra sem eru í dreifbýli og hita húsnæði sitt með raforku. Það voru áætlaðar 230 millj. Pólitísku skilaboðin voru því ákaflega skýr. Enginn mátti búast við því að það yrðu umtalsverðar hækkanir hjá sér. Því er mjög eðlilegt að menn bregðist við þegar þeir sjá svo gjaldskrárnar sem fela í sér umtalsverðar hækkanir svo ekki sé fastar að orði kveðið og er skýrast dæmi um á svæði Orkubús Vestfjarða þar sem hækkun í þéttbýli er um 10–15% og hækkun í dreifbýli getur farið upp í 45% samkvæmt þeim tölum sem ég hef undir höndum. Það er ekki það sem menn sögðu og þess vegna verður að bregðast við því. Þess vegna hefur ríkisstjórnin haft málið til meðferðar til þess að færa niðurstöðuna í þann farveg sem stjórnmálamenn sögðu að hún ætti að vera í og nú liggja fyrir tillögur í þeim efnum. Þær eru að greiða meira úr ríkissjóði til þess að greiða niður dreifinguna í dreifbýlinu og að lækka þak á niðurgreiðslum, þak á kílóvattstundum sem eru niðurgreiddar á ári hverju í íbúðarhúsnæði. Það mundi leiða samtals til þess að hækkun í strjálbýli yrði ekki meiri en 10% og hækkun í þéttbýli 5–8%. Þá er spurningin: Er það nægjanlegt? Ég segi að ef þetta er svipað eða sama og aðrir notendur í raforkukerfinu eru að verða fyrir um þessar mundir vegna gjaldskrárbreytinga þá getur það verið nægjanlegt sem væntanlega á sér þær skýringar að það eru að verða einhverjar gjaldskrárhækkanir sem fyrirtækin eru að skella á notendur og eru ótengdar kerfisbreytingum. Það er sérmál.
En ef við gefum okkur að svo sé ekki eða gefum okkur, sem mér sýnist reyndar vera raunin, að þetta sé meiri hækkun en almennt má segja að aðrir verði fyrir, þá er það ekki nægjanlegt. Menn verða að standa við orð sín, ríkisstjórnin verður að framkvæma það sem hún sagðist vera að framkvæma. Það gengur ekki að segja við hóp raforkukaupenda: Það verður engin hækkun, en segja svo hálfu ári seinna: Það verður 10% hækkun, og það er gott vegna þess að ef við hefðum ekki gripið til aðgerða þá hefði orðið 45% hækkun. Það er því miður ekki nógu gott.
Ríkisstjórnin verður að gera betur, hún verður að gera jafn vel við þennan hóp og aðra hópa og það þarf að vera í samræmi við þá pólitísku stefnu sem menn mörkuðu sér í þessu máli. Það er það sem menn verða að standa á og kvika ekki frá.
Ég hef allan fyrirvara á því að styðja að þakið á niðurgreiðslunum verði lækkað úr 50 þúsund kwst. á ári niður í 35 þúsund. Það eru ekki nema tvö ár síðan það varð niðurstaða ráðherra að hækka þetta þak, það var pólitísk niðurstaða. Að baki hennar lágu tilteknar ástæður sem leiddu til þess að nauðsynlegt var talið að auka niðurgreiðslurnar hjá þeim hópi íbúanna sem búa við þessar aðstæður. Og ég vil þá fá skýringar á hvers vegna menn telja nauðsynlegt að falla frá því. Það er ekki ásættanleg ástæða að falla frá þeirri hækkun aftur niður í 35 þús. kwst. vegna þess að menn þurfi að auka niðurgreiðslur til þess hóps sem fær meiri hækkun en við sögðum að ætti að vera. Það er ekki ásættanlegt.
Virðulegur forseti. Það má margt um þetta mál segja en til þess þyrfti rýmri tíma. Ég vil þó segja að lokum að ég tel almennt að þessi kerfisbreyting sé skynsamleg. Ég tel að það séu nokkuð mörg atriði sem menn eigi að taka upp með almennum hætti, eins og afskriftaprósentu og arðsemiskröfu og skiptingu dreifingarinnar milli flutningsnets og dreifiveitna til þess að móta betur það kerfi sem við höfum komið á. Það er ekki fullkomið enda átti maður svo sem aldrei von á því (Forseti hringir.) að okkur tækist að skapa það við fyrstu tilraun.
