forvirkar rannsóknarheimildir lögreglu.
Frú forseti. Ég kem upp til að andmæla þessari þingsályktunartillögu. Ég tel hana í rauninni óhæfu. Ég tel það óhæfu að leyft sé að njósna um saklaust fólk og fólk er saklaust þar til sekt þess hefur verið sönnuð eða a.m.k. þar til það er alvarlega grunað.
Saga hlerana og njósna á Íslandi um almenna saklausa borgara og stjórnmálamenn sem höfðu skoðanir sem voru andstæðar skoðunum þeirra sem réðu er sorgleg. Yfirvöld misnotuðu ítrekað aðstöðu sína og málin hafa aldrei verið að fullu upplýst. Ég leyfi mér að nefna stóra njósnamálið þar sem menn á endanum kveiktu í einhverjum gögnum í olíutunnu og fyrir ekkert mjög löngu síðan símhleranir í stórum stíl sem voru til umræðu á þinginu á sínum tíma en upplýstust aldrei almennilega.
Við höfum líka fyrirliggjandi hjá lögreglu fyrirbæri sem heitir málaskrá lögreglu, gríðarlega stór skrá sem var til umræðu fyrir nokkrum árum. Menn vissu ekki einu sinni fyrir þann tíma að hún væri til en þá kom í ljós að hlutfallslega fleiri Íslendingar voru á málaskrá lögreglunnar á Íslandi en höfðu verið á skrá hjá STASI, leynilögreglu austur-þýska alþýðulýðveldisins á hápunkti þess tíma. Þessi málaskrá er enn þá til, það er enn verið að safna á hana nöfnum og þeir sem eru á henni fá engar upplýsingar um það.
Við megum ekki láta stjórnast í svona málum af áhuga lögreglu á auknum heimildum. Lögregla á hverjum tíma mun alltaf krefjast aukinna heimilda, aukinna heimilda til njósna, aukinna heimilda til valdbeitingar. Þannig er það bara. Það er hlutverk þingmanna að vernda almenna borgara gegn ofríki m.a. og ein aðferðin til þess er að damla á móti áhuga lögreglu á að efla starfsemi sína ef mögulegt er. Það verður að leysa þessi mál um aukna glæpi með öðrum hætti og betur en með einhverjum heimildum til njósna á saklausu fólki. Hægt er að leysa þau að hluta með betur mannaðri löggæslu og auknum fjárveitingum t.d. frekar en með njósnum um borgarana. Það verður aldrei hægt að koma algerlega í veg fyrir glæpi. Það er alveg gefið mál, því miður, en með hóflega auknum fjárveitingum og auknum mannafla er kannski hægt að halda þessari vá niðri.
Við getum t.d. bara rétt ímyndað okkur hvað hefði verið gert við þá sem voru úti á Austurvelli í aðdraganda búsáhaldabyltingarinnar, þá sem stóðu fyrir mótmælafundum. Þeir hefðu ekki verið lengi að smella nokkrum hlerunum á þá með þann dómsmálaráðherra sem þá var við völd, og við skulum ekki gleyma því að eftir honum var m.a. haft að mótmælin yrðu stöðvuð með hverjum þeim ráðum sem þurfa þætti. Það var að kvöldi þess dags sem hann mælti þau orð sem Reykjavíkurdeild Samfylkingarinnar hélt fund í Þjóðleikhúskjallaranum og greip í taumana og krafðist þess að ríkisstjórnarsamstarfinu yrði slitið sem betur fer. Við höfum einfaldlega það umhverfi í löggæslu og í dómsmálum að því er ekki almennilega treystandi.
Í nágrannalöndum þar sem slíkar heimildir eru til staðar hafa þær ekki komið í veg fyrir mansal og vændi. Þær hafa ekki komið í veg fyrir innflutning og framleiðslu fíkniefna, þær hafa ekki komið í veg fyrir innbrot og þjófnaði. Það gerist einfaldlega ekki.
Hvað varðar vélhjólagengi þá er miklu einfaldara og skilvirkara að leysa þau mál með því að banna vélhjólagengi á ákveðnum forsendum en út um allan hinn vestræna heim eru ýmisleg hættuleg samtök einfaldlega bönnuð. Það er miklu einfaldara en að taka upp heimildir til njósna á saklausum borgurum.
Hvað varðar fjársvik og peningaþvætti þá búum við við það umhverfi á Íslandi að fjársvik og peningaþvætti gerðust í bönkum og fjármálafyrirtækjum þar sem tilteknar eftirlitsstofnanir sem voru til staðar brugðust algerlega. Það hefur ekki verið bætt úr því enn þá og ég átta mig ekki á hvernig njósnaheimildir í því umhverfi sem við búum við í dag ættu að geta tekið á því.
Hvað peningaþvætti varðar þá leyfi ég mér að benda á að haustið 2008 var tekið fyrir hjá peningaþvættisnefnd OECD með hvaða hætti peningar voru þvættaðir í gegnum íþróttafélög. Tekin voru tvö dæmi. Annað þeirra dæma var knattspyrnufélagið West Ham sem var í eigu Íslendinga á þeim tíma. Þær upplýsingar rötuðu aldrei heim til Íslands eða þær rötuðu til Íslands en þær rötuðu ekki í almenna umræðu. Ég leyfi mér einfaldlega að velta því upp hvers vegna það var þegar stofnun eins og OECD tekur félag í eigu Íslendinga sem dæmi um peningaþvætti. Það eru til eftirlitsstofnanir til að taka á þessu en þær eru bara ekki notaðar.
Hvað varðar lögregluna sjálfa þá er lögreglan góð til síns brúks. Mér finnst að lögreglan hafi t.d. staðið sig sérstaklega vel fyrir utan veggi Alþingishússins undanfarin ár þegar komið hefur til mótmæla og með allt öðrum hætti en við höfum nokkurn tíma upplifað t.d. í nágrannalöndunum. En lögreglan hefur líka farið langt út fyrir regluverk sitt, t.d. á sínum tíma þegar þeir voru að fylgjast með Saving Iceland-mótmælunum við Kárahnjúkavirkjun og fylgdust með fullt af fólki dögum og vikum saman án þess að hafa heimildir til þess. Við vitum um breska lögreglumanninn Mark Kennedy sem var á vegum Breta og það hefur ekki enn verið upplýst með hvaða hætti samstarfi hans við íslensku lögregluna var háttað.
Við höfum ríkislögreglustjóra sem almennt er vantreyst og hefur nýverið að öllum líkindum orðið uppvís að lögbroti og er enn þá við störf. Við höfum lögreglustjóra höfuðborgarsvæðisins sem á sínum tíma var skrifstofustjóri í dómsmálaráðuneytinu þegar kínversk yfirvöld kröfðust þess að hundruðum manna sem tilheyrðu trúarhópnum Falun Gong yrði meinað að koma til Íslands og þeir sem kæmust til Íslands yrðu lokaðir inni. Þessi maður sem þá var í stöðu skrifstofustjóra og að skipan dómsmálaráðherra beitti sér mjög afgerandi í því máli og lét m.a. loka tugi manna inni í barnaskóla í Keflavík á sínum tíma fyrir utan það að fjölda manns var meinað að koma til landsins.
(Forseti (RR): Forseti biður hv. þingmann að gæta þess að vega ekki að fólki sem ekki getur borið hönd fyrir höfuð sér í ræðustóli Alþingis.)
Þetta eru bara staðreyndir sem ég er að telja upp, frú forseti. Það er ekki flóknara en það.
Við búum við umhverfi þar sem lögreglu er vantreyst, því miður, og það mun ekki lagast ef sömu lögreglu eru veittar heimildir til að njósna um fólk. Nú geri ég mér alveg ljóst að meiningin á bak við þessa tillögu er góð og að fólk heldur að njósnir leysi hér vandamál en njósnir skapa einfaldlega fleiri vandamál en þær leysa. Það er bara spurning um tíma, hvenær, ekki hvort heldur hvenær heimildirnar verða misnotaðar og hvenær kerfið kemst í óefni og skapar meiri grunsemdir og meira vantraust en nokkru sinni áður.
Ég legg til að í stað þess að tillagan verði samþykkt beiti menn sér kannski frekar fyrir því þegar hún kemur til nefndarinnar að leita annarra úrræða til að efla löggæslu í landinu og koma í veg fyrir glæpi en að veita lögreglunni heimildir til njósna.
