300 þús. kr. lágmarksframfærsla almannatrygginga.

Virðulegur forseti. Við ræðum tillögu til þingsályktunar frá Flokki fólksins um 300.000 kr. lágmarksframfærslu almannatrygginga. Til að rökstyðja þessa 300.000 kr. lágmarksframfærslu almannatrygginga þurfum við að fara aftur til 1988, að upphafi staðgreiðslu skatta. Þegar staðgreiðsla skatta var tekin upp 1988 var lífeyrir almannatrygginga skattlaus og þá átti fólk líka afgang, 30–40%, upp í lífeyrissjóðsgreiðslur eða t.d. atvinnugreiðslur án þess að þær skertust. Við verðum að horfa á þessar 300.000 kr. á þann hátt að við hljótum að vera að tala um lágmarksframfærslu. Sá sem er með 300.000 kr. til að lifa af í þessu landi þarf t.d. að standa undir leigukostnaði. Ég sá nýlega leiguverð í félagslegum bústöðum á þriggja herbergja íbúð upp á 157.000 kr. á mánuði. Miðað við þetta er leiguverð meira en 50% af upphæðinni og þá erum við eingöngu að fjalla um leiguupphæð í félagslegum bústöðum. Á almenna markaðnum er líka stór hluti þeirra sem eru að reyna að lifa af. Við verðum að átta okkur á því á hverju fólk lifir af. Flestir fá um 215.000 kr. útborgaðar, 247.000 kr. fyrir skatta. Það segir okkur að þarna er verið að leggja 35.000–40.000 kr. skatt á fólk sem getur ekki einu sinni framfleytt sér.

Þarna er líka annar hópur sem verður fyrir enn meiri búsifjum í dag, hinum svokölluðu búsetuskerðingum. Þar er fólki refsað grimmilega fyrir það eitt að flytja t.d. úr landi með foreldrum sínum og flytja svo aftur til baka sem fullorðnir einstaklingar og hefur þá misst ákveðinn rétt. Maður hefur séð mörg dæmi um að verið er að skammta þessu fólki 70.000–80.000 kr. til að lifa af á mánuði. Það segir sig sjálft að það er útilokað að lifa af því, ekki einu sinni tóra.

Síðan eru aðrir hópar sem fara jafnvel enn verr út úr þessu, þeir sem við bjóðum hingað til lands, erlendir ríkisborgarar sem hafa sest hér að, hafa fengið dvalarleyfi á Íslandi og eru orðnir Íslendingar. Þetta fólk hefur ekki unnið sér inn rétt til eins eða neins úr almannatryggingakerfinu og það fólk stendur langverst í dag. Hvers lags mannúð er það að bjóða fólki að koma til Íslands og verða Íslendingar, svo vinnur fólkið hér, verður fyrir slysi og er refsað grimmilega fyrir að hafa ekki borgað í sameiginlega sjóði? Þarna erum við hreinlega að búa til grófar og mannvonskulegar fátæktargildrur með fjárhagslegu ofbeldi, eins og ég hef oft bent á.

Ef við tökum fleira inn í þetta dæmi erum við t.d. að tala um öryrkja og eldri borgara líka. Við erum að tala um fólk sem þarf að leggja í mikinn kostnað vegna lyfja og læknisþjónustu og kostnað vegna fötlunar eða veikinda. Það segir sig sjálft að ekki á að refsa fólki grimmilega fyrir það, dæma það í fátækt eða sárafátækt fyrir það eitt að veikjast. Því miður gleymist oft að inni í þessu dæmi eru börn. Börn eru dæmd með foreldrum sínum til fátæktar, til hálfgerðrar útskúfunar úr okkar samfélagi. Því miður, eins og dæmin hafa sýnt, búa mörg börn þarna úti við sárafátækt. Sárafátækt er það þegar foreldrar standa frammi fyrir því að þurfa að velja milli þess að borða sjálf eða að geta gefið börnum sínum mat.

Við höfum tekist á um skatta. Þróunin hefur verið sú á undanförnum árum að skattar hafa stórhækkað á þá sem síst skyldi. Það segir skýrt í 69. gr. almannatryggingalaga að lífeyrislaun frá Tryggingastofnun ríkisins skuli skal taka mið af launaþróun. Því miður hefur það ekki skeð. Og hvað hefur hún notað? Jú, vísitölu neysluverðs. Þar segir að eingöngu skuli nota vísitölu neysluverðs ef hún er hagkvæmari. Eiginlega er sorglegast af þessu öllu að reynt er að snúa út úr launaþróun með því að taka frá tvö, þrjú ár og segja að þá sé hagstæðara að vera með vísitöluna en launaþróunina og öfugt. Við vitum samt öll að sá hópur sem við erum að berjast fyrir að fái 300.000 kr. á mánuði, sem er ekki há upphæð, hefur enga möguleika og hefur aldrei haft að fá hækkanir eins og aðrir, t.d. með kjaragliðnun sem varð eftir hrun. Hér voru þá stjórnvöld sem kenndu sig við velferð, fólk á vinstri vængnum var við völd og setti á sérstöku uppbótina með skýlausum loforðum um að það fyrsta — það sem var eiginlega fáránlegast í þessu öllu er að það var meira að segja skert um 10% til þeirra sem voru verst settir á þessum tíma en loforðið var að það fyrsta sem viðkomandi myndu gera þegar betur áraði yrði að leiðrétta þann hóp. Stóðu stjórnvöld við það? Nei. Hafa þessir hópar fengið bætta kjaragliðnunina sem hefur verið bætt öllum launahópum undanfarin ár? Nei, þessi hópur hefur gjörsamlega verið skilinn eftir. Það er ömurlegt til þess að vita að þeir einir sem verst hafa það skuli hafa verið skildir eftir. Og hverjar eru afleiðingarnar? Afleiðingarnar eru þær að fátækt hefur aukist.

Við skulum ekki gleyma því að Flokkur fólksins er stofnaður í þeim eina tilgangi, það var númer eitt, tvö og þrjú, að útrýma fátækt barna. Það segir sig sjálft að í okkar auðuga og gjöfula landi á enginn að þurfa að lifa við fátækt. Það er ákvörðun hverrar ríkisstjórnar fyrir sig að halda þessu kerfi við. Það er ákvörðun hverrar ríkisstjórnar fyrir sig að segja við ykkur þarna úti, sem þurfið að lifa við þessar aðstæður, að hún ætli engu að breyta. Hvernig getum við breytt þessu? Við getum ekki breytt þessu nema á einn hátt, með því að hætta að kjósa yfir okkur þá sem lofa öllu fögru fyrir kosningar, segja einfaldlega að þeir ætli að gera allt fyrir ykkur. Standa þeir við það? Nei, það er það fyrsta sem gleymist um leið og búið er að mynda ríkisstjórn. Síðan koma molarnir sem skila sér varla til þeirra sem eru í neðstu þrepunum, molar sem skila sér í kökusneiðum og heilu tertunum til þeirra sem hafa það best hér á landi.

Ég vona heitt og innilega að þessi þingsályktunartillaga verði tekin fyrir og samþykkt. Það væri frábært skref en þó aðeins fyrsta skrefið í því að sýna fram á að við séum að hugsa um þá sem minnst hafa, að við séum ekki eingöngu að hugsa um okkar eigin rass heldur þeirra sem þurfa virkilega á því að halda að við tökum utan um þá og sjáum til þess að enginn, munið það, þurfi að búa við fátækt hér á landi.