rannsóknir á þunglyndi meðal eldri borgara.

Hæstv. forseti. Líkt og fleiri hv. þingmenn hafa gert vil ég byrja á að þakka fyrir þessa þingsályktunartillögu og framsögumanni, hv. þm. Ágústi Ólafi Ágústssyni, fyrir að koma fram með þetta mál. Margt í greinargerðinni er virkilega áhugavert og vekur okkur til umhugsunar, t.d. það að þegar fólk fer inn á sjúkrahús eða hjúkrunarheimili séu því í auknum mæli gefin þunglyndislyf. Það eitt og sér er mjög umhugsunarvert. Mig langar að hnýta þessa hugsun í frétt á RÚV sem birtist í dag um rannsókn á því að fólk á hjúkrunarheimilum, sem er heilabilað eða með skerta vitsmunahugsun, og fjalla um að þarfir þessa fólks eru oft mistúlkaðar. Það fólk er sett á geðlyf í stað þess að menn velti því fyrir sér hvað raunverulega er um að ræða þegar það er allra helst skortur á uppfyllingu á svokölluðum grunnþörfum. Annað sem vakti athygli mína í fréttinni um þessa rannsókn sem var gerð af Háskólanum á Akureyri, ef ég man rétt, er að geðlyfjanotkun á stofnunum er minni utan höfuðborgarinnar. Það finnst mér líka merkileg staðreynd og því vert að skoða betur hvað hægt er að gera til að grípa fyrr inn í.

Ég hjó eftir því að hv. þm. Ágúst Ólafur Ágústsson ræddi um að hreyfing, viðtöl og félagsleg færni væri kostur þegar verið væri að ræða eldri borgara og þannig væri hægt að minnka geðlyf hjá þessum hópi fólks. Mig langar líka að benda á að það er nákvæmlega það sem við höfum alltaf verið að ræða hér almennt í sambandi við fólk á landinu, að við ættum að geta minnkað geðlyfjanotkun, bara ef við hlúum að þeim gagnreyndu aðferðum sem við höfum verið að ræða í langan tíma.

Að lokum langar mig að vekja athygli á frétt sem birtist á RÚV í gær um rannsókn sem gerð var við Háskólann á Akureyri. Árún Kristín Sigurðardóttir, prófessor í hjúkrunarfræði þar, framkvæmdi rannsókn ásamt fleirum á líðan fólks yfir 65 ára á Norðurlandi. Markmiðið með þessari rannsókn var að finna þætti sem hefðu áhrif á líðan og vellíðan eldri borgara. Ég hef reyndar ekki lesið rannsóknina sem slíka en ég gef mér að þarna sé verið að fjalla um svokallaða jákvæða sálfræði, þ.e. að beina sjónum að því sem er gott, því sem vel er gert, og halda nálguninni á því sem þarf að rannsaka í gegnum það sem vel er gert í staðinn fyrir að hugsa um hvað sé ekki í lagi. Meðalaldur þeirra sem tóku þátt í rannsókninni var 75 ár, þýðið var 175 manns og skilyrði til að vera þátttakendur í þessari rannsókn var að fólk byggi heima hjá sér. Fyrstu niðurstöður benda til þess að fólki líði yfirleitt vel og það eru vissulega þættir sem hafa áhrif á það hvernig það metur stöðu sína, til að mynda það sem hefur komið hér fram í dag, hvort fólk hafi nægar tekjur. Það virðist vera áberandi áhrifaþáttur um það hvernig fólki líður og þetta þekkjum við sjálf.

Andleg líðan þarf líka að vera í lagi, þá þannig meint að fólk líti ekki aðeins á líkamlega líðan heldur einnig til þeirra félagslegu og fjárhagslegu þátta sem ég nefndi áðan. Þetta gefur okkur þær vísbendingar að við verðum að taka alla þessa þætti saman þegar við metum ástand eða hvernig fólk hefur það í samfélaginu. Þarna kom fram það sem einnig kom fram í frétt RÚV í gær að það er meira um lyfseðilsskyld lyf í þéttbýli, alveg eins og sagt var að á hjúkrunarheimilum á höfuðborgarsvæðinu væri verið að gefa meiri geðlyf. Það er kannski hálfkjánalegt að segja það en aukið aðgengi að lyfjum virðist spila inn í. Ég ætla að leyfa mér að taka samt heilsugæsluna á Akureyri út fyrir sviga af því að þar er aðgengi að heilsugæslu alveg sérstaklega slæmt. Mér heyrist þó að það standi til bóta og annað í þessu er að þeir sem búa í dreifbýli hafa vissulega meiri verki, eins og það er orðað, en þeir láta sig hafa það. Þeir sem eru í þéttbýlinu fá lyfin. Það eru alls konar vinklar á þessu sem þarf að skoða.

Mig langar til að árétta það að ég tek undir með hv. þm. Guðmundi Inga Kristinssyni að það væri örugglega gagnlegt að hafa fulltrúa frá Öryrkjabandalaginu inni í þessum hópi. Ég tók eftir því að við erum með fulltrúa eldri borgara sem er mjög gott mál og mér líst mjög vel á að nefndin eigi að skila af sér í júní 2020. Ég hugsa að það sé rétt að það væri gott að nefndin legði fram einhvers konar aðgerðaáætlun. Við erum oft að tala um að svona hópar eða nefndir skili einhverju sem hverfur svo ofan í skúffu en ég held hreinlega að við höfum ekki tíma til að bíða eftir því. Ég styð þetta mál heils hugar.