endurskoðun á undanþágum frá I. kafla I. viðauka við EES-samninginn.

Herra forseti. Aðeins fáein orð á þessu stigi mála. Þetta er mjög viðamikið mál og á sér þekktan aðdraganda. Það hefur legið fyrir um hríð að í það stefndi að Ísland félli frá eða upphafinn yrði fyrirvari okkar á þeim hluta evrópska réttarins á þessu sviði sem við fengum undanþágur frá á sínum tíma og varðar og tekur til heilbrigðis dýra og dýraafurða og er í I. kafla I. viðauka við EES-samninginn.

Það vekur engu að síður athygli hversu umfangsmikill gjörningurinn er, a.m.k. þegar hann er skoðaður hér í lagatextum. Hér er á ferðinni viðamikill bandormur sem óhjákvæmilegt er að tími gefist til að skoða vel í meðförum Alþingis.

Það má spyrja hæstv. landbúnaðarráðherra hvort einhver sérstök nauðsyn sé á að ljúka afgreiðslu þessa máls á vorþingi í ljósi þess að íslensk stjórnvöld hafa þó frest fram í október 2009 til að ljúka innleiðingu þeirra gerða sem ákvörðunin tekur til, ákvörðun sameiginlegu nefndarinnar, og gilda um búfjárafurðir, kjöt, mjólk og egg o.s.frv.

Í öðru lagi langar mig að spyrja aðeins nánar um kostnaðinn og fyrirkomulagsatriði því tengd. Kostnaðarmat frá fjármálaráðuneytinu fylgir og aldrei þessu vant er ekki reynt að fela það að breytingarnar sem í frumvarpinu felast eru kostnaðarsamar en þeim eiga líka að tengjast skipulagsbreytingar. Ég vil spyrja hvaða breytingar aðrar en þær sem lúta beint að matvæla- eða heilbrigðisþættinum tengjast þeim breytingum. Er að vænta breytinga í leiðinni á almennri dýralæknaþjónustu gagnvart bændum? En þannig hefur því jú verið háttað að dýralæknar okkar hafa haft með höndum margþætt hlutverk, ekki satt? En nú þarf að einhverju leyti að verða aðskilnaður á. Ég hef á einhvern hátt þá tilfinningu að það megi kallast vel sloppið ef rétt reynist að kostnaðurinn af þessu, þegar allt er til komið, verði ekki nema rúmar 100 millj. kr. og þykir þó einhverjum sjálfsagt nóg um.

Það er líka kunnugt að hið evrópska regluverk hefur þótt nokkuð stirt í vöfum, t.d. hvað varðar innflutning á sjávarafurðum. Undan því er mikið kvartað að menn voru neyddir til að setja upp landamærastöðvar og niðurstaðan sú að hið opinbera treysti sér ekki til að starfrækja þær nema á vissum stöðum á landinu, fáeinum höfnum landsins, til verulegs óhagræðis fyrir þá sem voru að flytja inn sjávarfang til áframvinnslu á Íslandi.

Nú kann að vera að þetta sé einfaldara í sniðum þegar kemur að mögulegum innflutningi sem undir þetta fellur en hann verður þá eftirleiðis að fara fram um slíkar landamærastöðvar ef ég veit rétt. Þá væri fróðlegt að vita: Hafa menn eitthvað farið yfir það hvar þær verða? Verður þá vinnsluaðilum, sem að einhverju leyti kynnu að taka slíkt hráefni eða slíka vöru inn til sín, ekki bara beint í sölu heldur hugsanlega sem hráefni í einhverja vinnslu, gert jafnhátt undir höfði í þeim efnum t.d. eftir því hvar á landinu þeir starfa? Eða má búast við því að aðilar þurfi þá að taka á sig heilmikinn flutningskostnað eins og varð í tilviki sjávarvörunnar vegna þess að landamærastöðvar eða innflutningshlið í landið verði aðeins á fáeinum stöðum?

Ég spyr m.a. út frá því að í mínu kjördæmi, Norðausturkjördæmi, er umfangsmikill matvælaiðnaður og mér finnst miklu máli skipta að það liggi algjörlega fyrir. Úr því að verið er að fara í þessar breytingar þá verði þær þannig úr gerði gerðar að það valdi ekki einhverju umtalsverðu óhagræði sem menn verða þá að taka á sig eins og því miður gerðist í tilviki þess að við tókum yfir hinar evrópsku reglur á sviði sjávarafurða.

Að öðru leyti, virðulegi forseti, og í fullri hreinskilni sagt er ég ekki góðri aðstöðu til að fara dýpra ofan í málið á þessu stigi því ég hef haft skamman tíma til að skoða það. Það er viðamikið og ég treysti fyrst og fremst á að það fái vandaða skoðun í nefnd. Hér er um viðkvæm og vandasöm mál að ræða, alveg sérstaklega það sem snýr að heilbrigði og vörnum gegn sjúkdómum. Það var á sínum tíma meginröksemdin fyrir því að hafa Ísland undanþegið að sérstaða okkar væri svo mikil hvað varðar sjúkdómavarnir og á því á enn að byggja hvað varðar bann við innflutningi á lifandi dýrum og ég er eindregið þeirrar skoðunar að fyrir því séu áfram gild rök. (Gripið fram í.)

En í sjálfu sér hefur fátt breyst í þeim efnum frá því að þessi afstaða var tekin á sínum tíma í aðdraganda þess að EES-samningurinn var gerður í byrjun tíunda áratugarins, að sérstaða Íslands er áfram nokkurn veginn söm hvað varðar það að landið er laust við fjölmarga alvarlega búfjársjúkdóma sem grassera hér jafnvel í nágrannalöndunum og það skiptir gríðarlega miklu máli að við göngum mjög varlega um gleðinnar dyr í þessum efnum þegar verið er að rýmka reglur um innflutning en í þeim getur að sjálfsögðu alltaf verið fólgin viss áhætta að þessu leyti.