Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill 179. máls.
131. löggjafarþing 2004–2005.
Þskj. 343  —  179. mál.




Svar



landbúnaðarráðherra við fyrirspurn Sigurjóns Þórðarsonar um framkvæmd reglugerðar um slátrun og meðferð sláturafurða.

     1.      Hvaða sláturhús hafa starfsleyfi frá ráðuneytinu án þess að uppfylla allar kröfur reglugerðar nr. 461/2003, um slátrun og meðferð sláturafurða? Hvaða kröfur eru ekki uppfylltar í hverju tilviki og hversu langur frestur hefur fengist til úrbóta?
    Í spurningunni er ruglað saman hugtökum þegar talað er um starfsleyfi. Með vísan til reglugerðar nr. 461/2003, um slátrun og meðferð sláturafurða, eru tvenn meginskilyrði sem sláturhús þarf að uppfylla til þess að slátrun geti farið þar fram. Í fyrsta lagi þarf sláturhús að hafa löggildingu ráðuneytisins. Slíka löggildingu getur það ekki gefið út fyrr en að fengnum meðmælum yfirdýralæknis, sbr. 3. gr. reglugerðarinnar. Í öðru lagi þarf sláturleyfi skv. 6. gr. tilvitnaðar reglugerðar, en embætti yfirdýralæknis veitir rekstraraðila sláturhúss slíkt leyfi að uppfylltum skilyrðum.
    Eins og að framan greinir gefur embætti yfirdýralæknis út sláturleyfi fyrir rekstraraðila sláturhúss, sbr. 6. gr. Við gildistöku reglugerðarinnar 1. janúar 2004 gaf embætti yfirdýralæknis út sláturleyfi fyrir öll sláturhús, nema alifuglasláturhús sem ekki falla undir ákvæði reglugerðarinnar, að fenginni umsögn viðkomandi héraðsdýralækna. Héraðsdýralæknarnir byggðu umsagnir sínar á reglubundnu eftirliti og skoðun á viðkomandi sláturhúsum. Við eftirlit og skoðanir af þessu tagi er alvanalegt að gerðar séu athugasemdir varðandi það sem betur má fara og að gerðar séu kröfur um úrbætur. Sláturleyfishafar kappkosta almennt að gera nauðsynlegar endurbætur og fá til þess hæfilega fresti, sbr. 7. gr. laga nr. 96/1997, um eldi og heilbrigði sláturdýra, slátrun, vinnslu, heilbrigðisskoðun og gæðamat á sláturafurðum. Þetta er í samræmi við viðteknar aðferðir við eftirlit í matvælafyrirtækjum, þar með töldum sláturhúsum í Vestur-Evrópu og Norður-Ameríku.
    Svarið við spurningunni er því að sláturhúsin uppfylltu ákvæði fyrrgreindra laga og reglugerðar eða skilyrði sem sett voru fyrir veitingu sláturleyfa.

     2.      Hve mörgum sláturhúsum hefur verið synjað um starfsleyfi á grundvelli þess að þau uppfylli ekki reglugerðina síðan hún tók gildi og hvaða ákvæði eru það sem hvert og eitt hefur ekki uppfyllt?

    Aftur er ruglað saman hugtökum og ekki ljóst hvort átt er við löggildingu eða sláturleyfi í spurningunni. Einni umsókn um löggildingu á sláturhúsi hefur verið hafnað frá því reglugerð nr. 461/2003, um slátrun og meðferð sláturafurða, tók gildi 1. janúar 2004, þar sem embætti yfirdýralæknis treysti sér ekki til að mæla með löggildingu þess, eins og áskilið er í 3. gr. reglugerðarinnar. Til að svara því hvaða ákvæði reglugerðarinnar voru ekki uppfyllt liggur beinast við að vísa til greinargerðar embættis yfirdýralæknis vegna umræddrar umsóknar.
    Í umsögn embættisins til ráðuneytisins vegna óska forsvarsmanna þessa tiltekna sláturhúss um löggildingu sláturhússins frá 13. september sl. kemur m.a. fram að samskipti embættis yfirdýralæknis og núverandi forráðamanna sláturhússins hófust í apríl 2002. Þá hafði aðstoðaryfirdýralæknir, ásamt héraðsdýralækni og þáverandi sláturhússtjóra, skoðað sláturhúsið og skrifað skýrslu um skoðunina og sent hana forsvarsmanni sláturhússins ásamt bréfi í lok aprílmánaðar 2002. Í bréfinu voru taldar upp margar endurbætur sem gera þyrfti á sláturhúsinu til þess að það uppfyllti kröfur og auk þess bent á að gera þyrfti úrbætur vegna mjög alvarlegra ágalla, áður en slátrun gæti hafist haustið 2002. Einnig var vakin athygli á því að embættið gæti ekki mælt með því við ráðuneytið að slátrað yrði í húsinu fyrr en fyrrgreindar endurbætur hefðu verið gerðar, að gera þyrfti tímasetta verkáætlun um aðrar nauðsynlegar endurbætur á sláturhúsinu og að hún skyldi lögð fyrir embætti yfirdýralæknis.
    Í bréfi embættis yfirdýralæknis til þáverandi sláturhússtjóra í apríl 2002 er bent á að við skoðunina á sláturhúsinu fyrr í mánuðinum hafi komið í ljós mjög alvarlegir gallar á sláturhúsinu, þakleki niður í marga vinnslusali, engin vélkæling hafi verið í úrbeiningarsal, svo sem skylt er, og innra eftirlit hafi ekki verið í samræmi við reglugerð. Í bréfinu voru settir frestir til úrbóta og skilyrði sett um áframhaldandi vinnslu í ljósi þessara ágalla.
    Í bréfi forsvarsmanns sláturhússins til teiknistofu í byrjun maí 2002, segir að stefnt sé að því að ljúka framkvæmdum fyrir haustslátrun 2003, þannig að húsið uppfylli kröfur um útflutning.
    Aðstoðaryfirdýralæknir fundaði síðan með forráðamönnum sláturhússins og fulltrúa frá áðurnefndri teiknistofu í júní 2002 þar sem rætt var nánar um forgangsröðun verkefna. Handskrifaðir minnispunktar eru til frá þeim fundi. Þar kemur fram að farið hafi verið yfir teikningar og framkvæmdaáætlun fyrir sláturhúsið. Ákveðið að leggja megináherslu á þakleka, endurbætur á rétt og blóðrampi og útbúa aðstöðu til að þvo og sótthreinsa gripaflutningabíla fyrir haustið. Rætt var um frekari framkvæmdir um haustið og að lokið yrði 1. september 2003 að koma húsinu í útflutningshæft ástand. Þá var rætt um að embætti yfirdýralæknis framlengdi tímafresti.
    Með bréfi embættis yfirdýralæknis dagsettu 19. júní 2002 til þáverandi rekstraraðila sem hafði með höndum rekstur sláturhússins og afriti til forsvarsmanns eiganda sláturhússins, voru frestir til úrbóta framlengdir.
    Fyrir haustslátrun 2002 var skipt um þak á sláturhúsinu að hluta, lokið við að skipta um járn á rétt en einungis gert við þakleka á blóðrampi. Ekki var útbúin aðstaða til að þvo og sótthreinsa fjárflutningabíla og ekki lokið við endurbætur á blóðrampi, samkvæmt skýrslu héraðsdýralæknis til yfirdýralæknis 18. september 2002, þó um það hafi verið samið í júní 2002.
    Í annarri skýrslu frá héraðsdýralækni til aðstoðaryfirdýralæknis, dagsettri 13. desember 2002, kemur fram að margt er aðfinnsluvert varðandi búnað í kjötvinnslunni, viðhald á byggingum og fráveitu, að innra eftirlit var mjög takmarkað, ekki var útbúin vélkæling í vinnslusal og í sláturtíð haustið 2002 stíflaðist frárennslið frá vambaklefa tvisvar sinnum. Auk þess væri hreinlæti og umgengni ábótavant.
    Með bréfi embættisins til rekstraraðila sláturhússins um miðjan desember 2002 (afrit sent forsvarsmanni eiganda sláturhússins) er gerð krafa um að atriði sem tíunduð voru í skýrslu héraðsdýralæknis verði lagfærð og gerð nákvæm, tímasett verk- og framkvæmdaáætlun í síðasta lagi 15. febrúar 2003. Enn fremur var gerð krafa um að fyrir 1. apríl 2003 yrði lokið við að útbúa kælingu í vinnslusölum, setja upp innra eftirlit og mála þar sem þess var þörf. Loks var gerð krafa um að endurbótum á fráveitu yrði lokið eigi síðar en 1. september 2003.
    Tímasett verk- og framkvæmdaáætlun barst aldrei, vélkæling var ekki útbúin, fráveita var lagfærð til bráðabirgða, innra eftirlit er enn ekki í lagi.
    Þrátt fyrir augljósar vanefndir forráðmanna sláturhússins féllst embættið á að mæla með því að leyfi yrði veitt til slátrunar haustið 2003. Jafnframt var með bréfi embættisins, 21. september 2003, til ráðuneytisins lagt til að ekki yrði heimiluð slátrun aftur í húsinu nema lokið yrði endurbótum á því í samræmi við reglugerð nr. 461/2003, en hún tók gildi 1. janúar 2004, og reglugerð nr. 40/1999, um innra eftirlit í sláturhúsum og kjötpökkunarstöðvum þeirra.
    Ráðuneytið veitti leyfi til slátrunar haustið 2003 með bréfi sínu 21. september 2003 og í því er tíundað að ekki verði veitt frekari heimild til slátrunar fyrr en að loknum endurbótum.
    Frá því að forsvarsmaður eiganda og rekstraraðili sláturhússins hafði fyrst samband við embætti yfirdýralæknis hafa einungis allra nauðsynlegustu endurbætur verið gerðar á sláturhúsinu. Kröfum embættisins um endurbætur og um gerð tímasettra verk- og framkvæmdaáætlana hefur ýmist ekki verið sinnt eða, hafi það verið gert, þá hefur þeim ekki verið framfylgt eða slælega framfylgt og oftast án þess að haft væri samband við embættið og farið fram á frestun. Árið 2003 voru engar raunverulegar endurbætur gerðar þó að þeim ætti að vera lokið þá samkvæmt bréfi forsvarsmanna sláturhússins til teiknistofunnar frá því í byrjun maí 2002 og minnispuktum frá fundi með forráðamönnum sláturhússins hjá embættinu í júní 2002. Árið 2004 höfðu forráðamenn sláturhússins ekki samband við embættið fyrr en í júlílok, þó að þeim mætti vera ljóst að sláturhúsið væri hvorki löggilt né hefði sláturleyfi, sbr. bréf ráðuneytisins frá 21. september 2003 og nýja reglugerð nr. 461/2003, um slátrun og meðferð sláturafurða.
    Í ljósi framanritaðs taldi embætti yfirdýralæknis sér ekki fært að mæla með löggildingu sláturhússins fyrr en nauðsynlegar endurbætur hefðu verið gerðar. Forráðamönnum sláturhússins hefur oft verið gerð grein fyrir því að margvíslegir gallar eru á sláturhúsinu, veittir hafa verið frestir til endurbóta en þeir hafa verið nýttir illa og því er enn margt sem þarf að lagfæra, sbr. skýrslu embættisins um sláturhúsið eftir skoðun á því 5. desember 2003. Yfirdýralæknir mælti með veitingu sláturleyfis bæði haustið 2002 og 2003, þrátt fyrir augljósa ágalla á sláturhúsinu og síðar vanefndir forráðamanna sláturhússins varðandi úrbætur og taldi yfirdýralæknir ekki stætt á því að halda áfram á þeirri braut.
    Forráðmenn sláturhússins sendu embætti yfirdýralæknis nýja framkvæmdaáætlun hinn 16. september 2004 og í bréfi embættisins til ráðuneytisins hinn 19. september 2004 er þess getið að ekki hafi verið sýnt fram á að lokið hafi verið almennu viðhaldi á öllum byggingum og búnaði, sbr. skráningar teiknistofu við skoðun á sláturhúsinu 5. desember 2003. Engum af stærri verkefnum til endurbóta á sláturhúsi og kjötfrystihúsi hafi átt að sinna fyrr en að lokinni sláturtíð. Forráðmönnum sláturhússins var tilkynnt með bréfi í september 2003 að slátrun yrði heimiluð haustið 2003, en að ljúka þyrfti nauðsynlegum endurbótum á sláturhúsinu áður en aftur yrði veitt heimild til slátrunar. Ekki hefur verið gengið frá endanlegum hönnunartillögum og framkvæmdaáætlun né þær samþykktar af landbúnaðarráðuneyti, sbr. 3. gr. reglugerðar nr. 461/2003, um slátrun og meðferð sláturafurða. Af þessu má ljóst vera að augljósar eru vanefndir af hálfu forráðmanna sláturhússins á því að standa við gerðar framkvæmdaáætlanir og loforð að mati embættis yfirdýralæknis.
    Með vísan til framanritaðs og þar sem yfirdýralæknir lagðist gegn löggildingu viðkomandi sláturhúss voru ekki lagaskilyrði til að verða við beiðni um löggildingu á sláturhúsinu. Beiðni um löggildingu var því hafnað. Í lögum nr. 96/1997 og reglugerð nr. 461/2003 er heldur ekki að finna heimild til ráðherra til að veita undanþágu frá löggildingu sláturhúsa hafi yfirdýralæknir neitað að mæla með löggildingu.