Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill 547. máls.
131. löggjafarþing 2004–2005.
Þskj. 826 — 547. mál.
um breytingu á lögum um gjald af áfengi og tóbaki, nr. 96/1995, með síðari breytingum.
a. Í stað „58,70 kr.“ í 1. tölul. komi: 41,10 kr.
b. Í stað „52,80 kr.“ í 2. tölul. komi: 36,90 kr.
Í nágrannalöndum okkar hafa áfengisgjöldin lækkað verulega síðustu ár. Jafnvel hefur verið talað um dómínóáhrif á Norðurlöndum. Danir lækkuðu áfengisgjald á sterkt áfengi í október 2003 um 45%. 1. mars 2004 lækkuðu Finnar áfengisgjald um 44 % á sterkt áfengi, 10% á léttvín og 30% á bjór. Svíar stefna að 40% lækkun áfengisgjalds á þessu ári og Norðmenn hafa lækkað áfengisgjald um 20% síðan 2002. Íslendingar hækkuðu hins vegar áfengisgjald á sterkt áfengi um 15% í desember 2002 og aftur um 7% í nóvember 2004. Þrátt fyrir það er hér aðeins lagt til að lækka gjaldið á léttvín og bjór um 30% en ekki á sterkt áfengi.
Greinilegt er að neysla áfengis er ekki á undanhaldi á Íslandi þrátt fyrir heimsmet í áfengisgjaldi. Rannsóknir sýna að í þeim löndum þar sem áfengisgjald er hátt er mikið um ólöglegt áfengi á borð við heimabrugg og smygl. Sem dæmi má nefna að í könnun sem gerð var fyrir Félag íslenskra stórkaupamanna í desember 2003 kom fram að tæpur fjórðungur landsmanna hafði neytt heimabruggs undanfarna 12 mánuði og 31% fólks á aldrinum 20–29 ára. Þess má auk þess geta að þegar áfengisgjald á sterkt áfengi var hækkað um 15% í desember 2002 jókst magn sterks áfengis sem lagt var hald á um rúmlega 30%. Á höfuðborgarsvæðinu eru jafnframt fimm verslanir starfræktar sem selja víngerðarefni þótt óheimilt sé að brugga vökva á Íslandi með hærra áfengisinnihaldi en 2,25%. Tekjumissir ríkissjóðs getur verið umtalsverður vegna óskráðrar neyslu þótt lítið liggi fyrir um hann eðli máls samkvæmt. Í nágrannalöndum okkar Noregi og Svíþjóð er óskráð neysla í kringum 50% af heildaráfengisneyslunni. Engar nákvæmar tölur eru til hérlendis en áætlað hefur verið að óskráð neysla jafngildi þriðjungi af skráðri neyslu (Fræðslumiðstöð í fíknivörnum 1998).
Ferðamenn kvarta stórum undan háu áfengisverði hér á landi. Verðið hefur slæm áhrif á ferðaþjónustuna. Ráðstefnuhald, árshátíðir erlendra fyrirtækja, óvissuferðir og fleira sem byggir upp íslenska ferðaþjónustu geldur alvarlega fyrir álagningu ríkissjóðs á áfengi.
Fjölmörg nýleg dæmi frá nágrannalöndunum sanna að þrátt fyrir lækkun áfengisgjalds þurfa tekjur ríkissjóðs ekki að skerðast. Danir sem lækkuðu áfengisgjald á sterkt áfengi um 45% í desember 2003 hafa þegar náð sömu tekjum í ríkissjóð og áður þar sem óskráð neysla hefur stórlega minnkað. Í Sviss var áfengisgjald lækkað um 50% árið 1999. Engu að síður jukust tekjur ríkissjóðs af áfengisgjaldi í Sviss um 10% milli áranna 1998 og 2000. Svipaða sögu má segja frá Noregi og fleiri ríkjum. Óskráð neysla áfengis heggur töluvert í tekjurnar en dæmin sanna að mikil fylgni er á milli smygls á áfengi og gjalda ríkissjóðs.
Með lækkun áfengisgjalds á léttvín og bjór sem lögð er til í þessu frumvarpi er ekki einungis tryggt að ferðaþjónustan fái vind í seglin heldur má líka færa sterk rök fyrir því að tekjur ríkissjóðs aukist eftir slíka breytingu. Talsmenn ferðaþjónustunnar hafa margsinnis bent á mikilvægi málsins á umliðnum árum en að sögn þeirra munu tekjur og umsvif ferðaþjónustunnar aukast til muna ef lækkun áfengisgjalds nær fram að ganga. Að sjálfsögðu má ætla að samhliða slíkum breytingum í ferðaþjónustunni aukist tekjur ríkissjóðs. Í lokin er vert að minnast á umfang óskráðrar neyslu. Miðað við reynslu nágrannaríkjanna minnkar hún til muna samhliða lækkun áfengisgjalds. Því má ætla að skráð og lögleg neysla aukist og þá um leið tekjur ríkissjóðs.
131. löggjafarþing 2004–2005.
Þskj. 826 — 547. mál.
Frumvarp til laga
um breytingu á lögum um gjald af áfengi og tóbaki, nr. 96/1995, með síðari breytingum.
Flm.: Gunnar Örlygsson, Sigurjón Þórðarson.
1. gr.
a. Í stað „58,70 kr.“ í 1. tölul. komi: 41,10 kr.
b. Í stað „52,80 kr.“ í 2. tölul. komi: 36,90 kr.
2. gr.
Greinargerð.
Í nágrannalöndum okkar hafa áfengisgjöldin lækkað verulega síðustu ár. Jafnvel hefur verið talað um dómínóáhrif á Norðurlöndum. Danir lækkuðu áfengisgjald á sterkt áfengi í október 2003 um 45%. 1. mars 2004 lækkuðu Finnar áfengisgjald um 44 % á sterkt áfengi, 10% á léttvín og 30% á bjór. Svíar stefna að 40% lækkun áfengisgjalds á þessu ári og Norðmenn hafa lækkað áfengisgjald um 20% síðan 2002. Íslendingar hækkuðu hins vegar áfengisgjald á sterkt áfengi um 15% í desember 2002 og aftur um 7% í nóvember 2004. Þrátt fyrir það er hér aðeins lagt til að lækka gjaldið á léttvín og bjór um 30% en ekki á sterkt áfengi.
Greinilegt er að neysla áfengis er ekki á undanhaldi á Íslandi þrátt fyrir heimsmet í áfengisgjaldi. Rannsóknir sýna að í þeim löndum þar sem áfengisgjald er hátt er mikið um ólöglegt áfengi á borð við heimabrugg og smygl. Sem dæmi má nefna að í könnun sem gerð var fyrir Félag íslenskra stórkaupamanna í desember 2003 kom fram að tæpur fjórðungur landsmanna hafði neytt heimabruggs undanfarna 12 mánuði og 31% fólks á aldrinum 20–29 ára. Þess má auk þess geta að þegar áfengisgjald á sterkt áfengi var hækkað um 15% í desember 2002 jókst magn sterks áfengis sem lagt var hald á um rúmlega 30%. Á höfuðborgarsvæðinu eru jafnframt fimm verslanir starfræktar sem selja víngerðarefni þótt óheimilt sé að brugga vökva á Íslandi með hærra áfengisinnihaldi en 2,25%. Tekjumissir ríkissjóðs getur verið umtalsverður vegna óskráðrar neyslu þótt lítið liggi fyrir um hann eðli máls samkvæmt. Í nágrannalöndum okkar Noregi og Svíþjóð er óskráð neysla í kringum 50% af heildaráfengisneyslunni. Engar nákvæmar tölur eru til hérlendis en áætlað hefur verið að óskráð neysla jafngildi þriðjungi af skráðri neyslu (Fræðslumiðstöð í fíknivörnum 1998).
Ferðamenn kvarta stórum undan háu áfengisverði hér á landi. Verðið hefur slæm áhrif á ferðaþjónustuna. Ráðstefnuhald, árshátíðir erlendra fyrirtækja, óvissuferðir og fleira sem byggir upp íslenska ferðaþjónustu geldur alvarlega fyrir álagningu ríkissjóðs á áfengi.
Fjölmörg nýleg dæmi frá nágrannalöndunum sanna að þrátt fyrir lækkun áfengisgjalds þurfa tekjur ríkissjóðs ekki að skerðast. Danir sem lækkuðu áfengisgjald á sterkt áfengi um 45% í desember 2003 hafa þegar náð sömu tekjum í ríkissjóð og áður þar sem óskráð neysla hefur stórlega minnkað. Í Sviss var áfengisgjald lækkað um 50% árið 1999. Engu að síður jukust tekjur ríkissjóðs af áfengisgjaldi í Sviss um 10% milli áranna 1998 og 2000. Svipaða sögu má segja frá Noregi og fleiri ríkjum. Óskráð neysla áfengis heggur töluvert í tekjurnar en dæmin sanna að mikil fylgni er á milli smygls á áfengi og gjalda ríkissjóðs.
Með lækkun áfengisgjalds á léttvín og bjór sem lögð er til í þessu frumvarpi er ekki einungis tryggt að ferðaþjónustan fái vind í seglin heldur má líka færa sterk rök fyrir því að tekjur ríkissjóðs aukist eftir slíka breytingu. Talsmenn ferðaþjónustunnar hafa margsinnis bent á mikilvægi málsins á umliðnum árum en að sögn þeirra munu tekjur og umsvif ferðaþjónustunnar aukast til muna ef lækkun áfengisgjalds nær fram að ganga. Að sjálfsögðu má ætla að samhliða slíkum breytingum í ferðaþjónustunni aukist tekjur ríkissjóðs. Í lokin er vert að minnast á umfang óskráðrar neyslu. Miðað við reynslu nágrannaríkjanna minnkar hún til muna samhliða lækkun áfengisgjalds. Því má ætla að skráð og lögleg neysla aukist og þá um leið tekjur ríkissjóðs.
|
Áfengisgjöld í kr. á Íslandi, í ESB-ríkjum og ríkjum sem hafa sótt um aðild að ESB. |
|||
| Lítri af sterku áfengi, 40% |
Lítri af léttvíni, 11% |
Lítri af bjór, 5% |
|
| Austurríki | 342,0 | 0,0 | 22,0 |
| Belgía | 568,0 | 46,0 | 18,0 |
| Búlgaría | 88,0 | 15,0 | 3,0 |
| Bretland | 1.066,0 | 239,0 | 81,0 |
| Danmörk | 667,0 | 92,0 | 40,0 |
| Eistland | 317,0 | 65,0 | 15,0 |
| Finnland | 970,0 | 207,0 | 86,0 |
| Frakkland | 496,0 | 3,0 | 11,0 |
| Þýskaland | 447,0 | 0,0 | 8,0 |
| Grikkland | 323,0 | 0,0 | 12,0 |
| Holland | 609,0 | 57,0 | 21,0 |
| Írland | 1.348,0 | 263,0 | 85,0 |
| Ísland | 2.646,0 | 462,0 | 161,0 |
| Ítalía | 220,0 | 0,0 | 15,0 |
| Kýpur | 71,0 | 0,0 | 19,0 |
| Lettland | 316,0 | 49,0 | 9,0 |
| Litháen | 317,0 | 42,0 | 9,0 |
| Lúxemborg | 356,0 | 0,0 | 8,0 |
| Malta | 829,0 | 0,0 | 8,0 |
| Pólland | 369,0 | 32,0 | 18,0 |
| Portúgal | 302,0 | 0,0 | 13,0 |
| Rúmenía | 37,0 | 6,0 | 5,0 |
| Slóvakía | 205,0 | 0,0 | 8,0 |
| Spánn | 254,0 | 0,0 | 8,0 |
| Svíþjóð | 1.891,0 | 208,0 | 69,0 |
| Tékkland | 263,0 | 0,0 | 0,4 |
| Tyrkland | 1.183,0 | 123,0 | 54,0 |
| Ungverjaland | 235,0 | 2,0 | 16,0 |
| Meðalverð í ESB | 597,7 | 68,3 | 29,4 |
| Staðalfrávik | 587 | 111,2 kr. | 36,4 kr. |
| Fervik | 24,23 kr. | ||
Hér er efni sem sést aðeins í pdf-skjalinu.
Hér er efni sem sést aðeins í pdf-skjalinu.
Hér er efni sem sést aðeins í pdf-skjalinu.
| Áfengisneysla í Danmörku í alkóhóllítrum |
|||
| Fyrri helmingur ársins 2003 |
Fyrri helmingur ársins 2004 |
Hlutfall |
|
| Bjór | 11.855.283 | 11.102.515 | 93,7% |
| Léttvín | 9.624.537 | 9.393.732 | 97,6% |
| Sterkt áfengi | 2.693.266 | 3.609.126 | 134,0% |
| Samtals | 24.173.086 | 24.105.373 | 99,7% |
| Gjöld á sterkt áfengi í Danmörku m.v. 35% lækkun. | ||||
|
70 cl 40% |
Danmörk 1. jan. 2004 |
Verð í Þýskalandi |
M.v. 35% lækkun áfengisgjalds |
|
| Gengi evru | 7,44 | 100,00 | ||
| Heildarverð | evrur | 13,44 | 9,95 | 10,95 |
| Virðisaukaskattur | 25% | 2,69 | 1,37 | 2,19 |
| Verð til neytenda án vsk. | evrur | 10,75 | 8,58 | 8,76 |
| Flöskugjald í evrum | 1,60 | 0,22 | 0,04 | 0,22 |
| Verð til neytenda að frádegnu flöskugjaldi |
||||
| evrur | 10 ,54 | 8,54 | 8,54 | |
| Áfengisgjald (sterkt áfengi) | evrur | 5,65 | 3,65 | 3,65 |
| Verð til neytenda að frádegnum gjöldum |
||||
| evrur | 4 ,89 | 4,89 | 4,89 | |
| 58% af rúmmáli | 80% af rúmmáli | |||
| Alkóhóllítrar | 6.995.033 | 9.648.321 | ||
| Tekjur ríkisins af vsk. | d. kr. | 499.645.214 | 561.193.235 | |
| Tekjur ríkisins af flöskugjaldi | d. kr. | 39.971.617 | 55.133.265 | |
| Tekjur ríkisins af áfengisgjaldi | d. kr. | 1.049.254.950 | 935.991.927 | |
| Tekjur ríkisins alls | d. kr. | 1.588.871.781 | 1.552.318.427 | |
| Tekjuaukning | d. kr. | (36.553.355) | ||
| Útreikningar fyrir tólf mánaða tímabil m.v. selda áfengislítra í Danmörku 2003. Gert er ráð fyrir að þeir verði 58% af neyslunni 2004. | ||||
| Áfengisgjald upp á 3,65 evrur samsvarar 97,00 dönskum krónum á alkóhóllítra | ||||
| Aukin sala er eingöngu tilkomin vegna tilfærslu frá landamæraverslun til Danmerkur og ekki aukinnar neyslu. | ||||
