Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill 248. máls.
utanríkisráðherra við fyrirspurn Jóns Gunnarssonar um svæði sem hafa lotið forræði varnarliðsins.
1. Hve mörg svæði á Íslandi lúta nú forræði bandaríska varnarliðsins, hversu stór eru þau, hvar á landinu og hvaða breytingar hafa orðið á þessum svæðum frá árinu 1960?
Í Varnarsamningi Íslands og Bandaríkjanna frá 1951 segir í 2. gr.: „Ísland mun afla heimildar á landsvæðum og gera aðrar ráðstafanir til þess, að í té verði látin aðstaða sú, sem veitt er með samningi þessum, og ber Bandaríkjunum eigi skylda til að greiða Íslandi, íslenskum þegnum eða öðrum mönnum gjald fyrir það.“ Varnarsamningurinn hefur lagagildi samkvæmt lögum nr. 110/1951.
Varnarsvæði eru skilgreind svo í 1. gr. 1. kafla reglugerðar nr. 293/2002, um umferð og dvöl manna á varnarsvæðum: „Landsvæði það sem íslensk stjórnvöld hafa lagt til varna landsins og lýst hefur verið samningssvæði samkvæmt ákvæðum varnarsamningsins og utanríkisráðherra fer með yfirstjórn á, sbr. ákvæði laga nr. 106/1954 um yfirstjórn mála á varnarsvæðum o.fl. og ákvæði 10. tölul. 14. gr. reglugerðar um Stjórnarráð Íslands, nr. 3/2004.“
Núverandi varnarsvæði eru eftirfarandi:
Breytingar á þessum svæðum frá 1960 hafa verið eftirfarandi:
2. Hverjir hafa tekið við forræði svæða sem færst hafa frá varnarliðinu og hafa þeir haft af því einhvern kostnað? Ef svo er, hver hefur kostnaðurinn verið?
Sem framkvæmdaraðili varnarsamningsins, sbr. lög nr. 110/1951, hefur utanríkisráðuneytið það hlutverk að taka formlega við þeim landsvæðum sem varnarliðið telur sig ekki lengur hafa not fyrir og óskar eftir að afhenda íslenska ríkinu til umráða á ný. Land sem hefur verið skilað hefur í sumum tilfellum þurft að hreinsa og hefur varnarliðið tekið þátt í þeirri hreinsun.
3. Hefur landi sem fallið hefur til ríkisins á þennan hátt verið ráðstafað til þriðja aðila? Ef svo er, hvaða svæði eru það og hvaða tekjur hefur ríkið haft af einstökum svæðum?
Slíku landi hefur í ákveðnum tilfellum verið ráðstafað til þriðja aðila. Eftirfarandi spildur hafa verið leigðar Reykjanesbæ (og bæjarfélögum sem síðar sameinuðust í Reykjanesbæ):
Leigutekjur af viðkomandi svæðum hafa numið 1,2% af fasteignamati þeirra hverju sinni. Á árinu 2005 eru ætlaðar leigutekjur því eftirfarandi:
Auk þess var Reykjanesbæ leigð 9 ha spilda við Grænás árið 1996 sem bærinn framseldi Landeigendafélagi Ytri-Njarðvíkurhverfis með Vatnsnesi árið 2002 og nema áætlaðar leigutekjur af henni árið 2005 12.620 kr.
Spildur úr landi Leiru við Reykjanesbæ (365 ha) og ofan við Reykjanesbæ (66 ha) voru seldar. Sú fyrri var seld fyrir 3.650.000 kr. en sú síðari fyrir 150.000.000 kr. og annaðist fjármálaráðuneytið/Ríkiskaup söluna.
Þar að auki hefur eftirfarandi spildum verið skilað til fyrri eigenda:
4. Gilda samræmdar reglur um meðferð lands sem áður hefur heyrt undir varnarliðið?
Tekin hefur verið upp sú stefna hjá ráðuneytinu að land sem varnarliðið hefur ekki lengur not fyrir og skilað hefur verið til utanríkisráðuneytis verði fært fjármálaráðuneyti til ráðstöfunar. Unnið er nú að því í samvinnu við fjármálaráðuneytið.
132. löggjafarþing 2005–2006.
Prentað upp.
Þskj. 505 — 248. mál.
Leiðréttur texti.
Svar
utanríkisráðherra við fyrirspurn Jóns Gunnarssonar um svæði sem hafa lotið forræði varnarliðsins.
1. Hve mörg svæði á Íslandi lúta nú forræði bandaríska varnarliðsins, hversu stór eru þau, hvar á landinu og hvaða breytingar hafa orðið á þessum svæðum frá árinu 1960?
Í Varnarsamningi Íslands og Bandaríkjanna frá 1951 segir í 2. gr.: „Ísland mun afla heimildar á landsvæðum og gera aðrar ráðstafanir til þess, að í té verði látin aðstaða sú, sem veitt er með samningi þessum, og ber Bandaríkjunum eigi skylda til að greiða Íslandi, íslenskum þegnum eða öðrum mönnum gjald fyrir það.“ Varnarsamningurinn hefur lagagildi samkvæmt lögum nr. 110/1951.
Varnarsvæði eru skilgreind svo í 1. gr. 1. kafla reglugerðar nr. 293/2002, um umferð og dvöl manna á varnarsvæðum: „Landsvæði það sem íslensk stjórnvöld hafa lagt til varna landsins og lýst hefur verið samningssvæði samkvæmt ákvæðum varnarsamningsins og utanríkisráðherra fer með yfirstjórn á, sbr. ákvæði laga nr. 106/1954 um yfirstjórn mála á varnarsvæðum o.fl. og ákvæði 10. tölul. 14. gr. reglugerðar um Stjórnarráð Íslands, nr. 3/2004.“
Núverandi varnarsvæði eru eftirfarandi:
| Varnarstöð, Keflvíkurflugvelli á Reykjanesi | 8.487 ha |
| Fjarskiptamiðstöð í Grindavík á Reykjanesi | 420 ha |
| Olíubirgðastöð í Hvalfirði | 48 ha |
| Ratsjárstöð á Bolafjalli við Djúp | 7 ha |
| Ratsjárstöð á Gunnólfsvíkurfjalli á Langanesi* | 8,5 ha |
| Ratsjárstöð á Stokksnesi við Hornafjörð | 132 ha |
| *Jörðin Gunnólfsvík I og II öll er 2.529 ha og er í eigu ríkisins. | |
Breytingar á þessum svæðum frá 1960 hafa verið eftirfarandi:
| Land varnarstöðvarinnar á Keflavíkurflugvelli minnkað um 638 ha | ||
| Spildur við Seltjörn í Innri-Njarðvík | 247 ha | skilað |
| Spilda í Vatnsleysustrandarhreppi | 44,9 ha | skilað |
| Spilda úr Hraunslandi við Grindavík | 102 ha | skilað |
| Spilda úr landi Gufuskála á Snæfellsnesi | 51 ha | skilað |
| Spilda á Straumnesfjalli við Aðalvík | 407 ha | skilað |
| Spildur úr landi Eiðis og Heiðar á Langanesi | 140,8 ha | skilað |
| Spilda við Höfn í Hornafirði | 0,5 ha | skilað |
2. Hverjir hafa tekið við forræði svæða sem færst hafa frá varnarliðinu og hafa þeir haft af því einhvern kostnað? Ef svo er, hver hefur kostnaðurinn verið?
Hér er efni sem sést aðeins í pdf-skjalinu.
Sem framkvæmdaraðili varnarsamningsins, sbr. lög nr. 110/1951, hefur utanríkisráðuneytið það hlutverk að taka formlega við þeim landsvæðum sem varnarliðið telur sig ekki lengur hafa not fyrir og óskar eftir að afhenda íslenska ríkinu til umráða á ný. Land sem hefur verið skilað hefur í sumum tilfellum þurft að hreinsa og hefur varnarliðið tekið þátt í þeirri hreinsun.
3. Hefur landi sem fallið hefur til ríkisins á þennan hátt verið ráðstafað til þriðja aðila? Ef svo er, hvaða svæði eru það og hvaða tekjur hefur ríkið haft af einstökum svæðum?
Slíku landi hefur í ákveðnum tilfellum verið ráðstafað til þriðja aðila. Eftirfarandi spildur hafa verið leigðar Reykjanesbæ (og bæjarfélögum sem síðar sameinuðust í Reykjanesbæ):
| Land í Ytri-Njarðvík | 15,91 ha | frá 1987 |
| Land í Ytri-Njarðvík | 2,2 ha | frá 1992 |
| Land í Ytri-Njarðvík | 3,56 ha | frá 1992 |
| Land ofan byggðar í Keflavík | 55,64 ha | frá 1992 |
| Land við Seltjörn (Broadstreet) | 247 ha | frá 1992 |
Leigutekjur af viðkomandi svæðum hafa numið 1,2% af fasteignamati þeirra hverju sinni. Á árinu 2005 eru ætlaðar leigutekjur því eftirfarandi:
| Land í Ytri-Njarðvík | 15,91 ha | 1.942.032 kr. |
| Land í Ytri-Njarðvík | 2,2 ha | 188.820 kr. |
| Land í Ytri-Njarðvík | 3,56 ha | (lóðum ekki úthlutað) |
| Land ofan byggðar í Keflavík | 55,64 ha | (lóðum ekki úthlutað) |
| Land við Seltjörn (Broadstreet) | 247 ha | 22.188 kr. |
Auk þess var Reykjanesbæ leigð 9 ha spilda við Grænás árið 1996 sem bærinn framseldi Landeigendafélagi Ytri-Njarðvíkurhverfis með Vatnsnesi árið 2002 og nema áætlaðar leigutekjur af henni árið 2005 12.620 kr.
Spildur úr landi Leiru við Reykjanesbæ (365 ha) og ofan við Reykjanesbæ (66 ha) voru seldar. Sú fyrri var seld fyrir 3.650.000 kr. en sú síðari fyrir 150.000.000 kr. og annaðist fjármálaráðuneytið/Ríkiskaup söluna.
Þar að auki hefur eftirfarandi spildum verið skilað til fyrri eigenda:
| Land við Keflavík | 7 ha |
| Spilda á Straumnesfjalli við Aðalvík | 407 ha |
| Spildur úr landi Eiðis og Heiðar á Langanesi | 140,8 ha |
4. Gilda samræmdar reglur um meðferð lands sem áður hefur heyrt undir varnarliðið?
Tekin hefur verið upp sú stefna hjá ráðuneytinu að land sem varnarliðið hefur ekki lengur not fyrir og skilað hefur verið til utanríkisráðuneytis verði fært fjármálaráðuneyti til ráðstöfunar. Unnið er nú að því í samvinnu við fjármálaráðuneytið.
