Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill 72. máls.
135. löggjafarþing 2007–2008.
Þskj. 307 — 72. mál.
landbúnaðarráðherra við fyrirspurn Þuríðar Backman um vottaðar lífrænar landbúnaðarvörur.
1. Mun ráðherra beita sér fyrir aukinni framleiðslu á vottuðum lífrænum landbúnaðarvörum og ef svo er, hvaða áform eru uppi um markmið og leiðir?
Með setningu reglugerða sem eru þær sömu og gilda á Evrópska efnahagssvæðinu hefur verið skapaður formlegur rammi um vottun landbúnaðarafurða í samræmi við reglur IFOAM, sem eru alþjóðleg samtök framleiðenda lífrænna landbúnaðarafurða. Ekki liggur fyrir sérstök áætlun í landbúnaðarráðuneytinu eða á vegum þess sem beinist að því að hlutur lífrænt vottaðrar landbúnaðarframleiðslu verði aukinn.
2. Hvað telur ráðherra valda því að ræktun og framleiðsla lífrænt vottaðra landbúnaðarvara hérlendis er ekki í takt við markaðshlutdeild slíkrar framleiðslu annars staðar á Norðurlöndum?
Sennilegar skýringar á því að hlutur lífrænt vottaðrar framleiðslu í íslenskum landbúnaði er minni en víða í nágrannalöndunum eru einkum þrjár. Í fyrsta lagi eru það kröfur til þessarar framleiðslu sem takmarka uppskeru, svo sem að ekki megi nota tilbúinn áburð. Víða erlendis má t.d. rækta niturbindandi belgjurtir til fóðurs. Slík ræktun getur í mörgum tilfellum komið í stað grastegunda og notkun tilbúins áburðar og gefið varanlega og góða uppskeru. Hér á landi er það erfitt vegna skorts á heppilegum yrkjum, t.d. af smára sem bindur nitur í sambýli við gerla. Önnur skýring gæti verið að gæði hefðbundinnar íslenskrar framleiðslu eru mjög mikil bæði hvað varðar bragð og hreinleika og íslenskir neytendur kunna vel að meta þau gæði og bera mikið traust til íslenskra búvara. Í þriðja lagi er samkeppnisstaða vottaðrar lífrænnar framleiddrar búvöru erfið þar sem þessi framleiðsla er mun dýrari en hefðbundin framleiðsla sem endurspeglast í hærra verði til neytenda.
3. Telur ráðherra að náðst hafi markmið þingsályktunar um framleiðslu íslenskra matvæla á forsendum sjálfbærrar þróunar sem samþykkt var á Alþingi 10. mars 1999 (100. mál á 123. löggjafarþingi)?
Alltaf má gera betur en miklar framfarir hafa orðið til að mæta þeim markmiðum sem þar koma fram. Sennilega munar þar mest um vottaða gæðastýrða sauðfjárframleiðslu sem tekur mið af ástandi bithaga og gerir kröfur um aðgerðir til úrbóta þar sem þeirra er talin þörf.
4. Mun ráðherra beita sér fyrir opinberum stuðningi til aðlögunar lífræns landbúnaðar, sambærilegum þeim sem bændur annars staðar á Norðurlöndum hafa fengið um árabil?
Landbúnaðarráðuneyti býr ekki yfir nákvæmri þekkingu á umfangi stuðnings á Norðurlöndunum við yfirfærslu framleiðslu úr hefðbundinni framleiðslu í lífræna framleiðslu en vitað er að hann er nokkur. Kunnugt er að víða um lönd hefur miklum fjármunum verið varið til margvíslegra rannsókna á lífrænni framleiddri búvöru í samanburði við hefðbundnar afurðir og einnig til að þróa slíka framleiðslu. Landbúnaðarháskóli Íslands sinnir verkefnum á þessu sviði hér á landi en umfang þeirra er ekki mikið. Rétt er að nefna sérstaklega verkefni sem lýtur að kynbótum hvítsmára. Ekki er á þessu stigi talin ástæða til sérstaks átaks til að koma til móts við þann kostnað sem hlýst af umbreytingu úr hefðbundinni framleiðslu í lífrænt vottaða framleiðslu. Kemur þar hvort tveggja til að samkeppni frá innfluttum landbúnaðarafurðum fer vaxandi svo og að íslensk búvara er í hæsta gæðaflokki hvað varðar hreinleika og bragðgæði og neytendur bera til hennar mikið traust.
5. Telur ráðherra koma til greina að fara að dæmi Norðmanna og gera sérstakt átak til eflingar lífrænni framleiðslu í samvinnu við sveitarfélög, m.a. til þess að skapa ný störf og efla byggðirnar?
Um svar við þessari spurningu vísast að nokkru til svars við fjórðu spurningu. Samkeppnisstaða íslensks landbúnaðar byggist á miklum gæðum afurðanna ásamt menningar- og byggðasjónarmiðum. Stuðningskerfi landbúnaðar byggir einkum á búvörusamningum til mjólkur- og sauðfjárframleiðslu auk samnings um starfsskilyrði framleiðenda garðyrkjuafurða. Kostnaður af lífrænt vottaðri framleiðslu er meiri og afurðir og framleiðni minni en í hefðbundinni framleiðslu. Einnig er tekist á um það hvort þessi ræktunaraðferð skili betri uppskeru og hollari eða fari betur með landgæði en slíkt hefur ekki verið staðfest í umfangsmiklum rannsóknum víða um heim. Því er erfitt að réttlæta aukinn stuðning við þessa framleiðslu umfram það að greiða fyrir regluumgjörð sem hún þarf til að geta þrifist á markaðsforsendum.
135. löggjafarþing 2007–2008.
Þskj. 307 — 72. mál.
Svar
landbúnaðarráðherra við fyrirspurn Þuríðar Backman um vottaðar lífrænar landbúnaðarvörur.
1. Mun ráðherra beita sér fyrir aukinni framleiðslu á vottuðum lífrænum landbúnaðarvörum og ef svo er, hvaða áform eru uppi um markmið og leiðir?
Með setningu reglugerða sem eru þær sömu og gilda á Evrópska efnahagssvæðinu hefur verið skapaður formlegur rammi um vottun landbúnaðarafurða í samræmi við reglur IFOAM, sem eru alþjóðleg samtök framleiðenda lífrænna landbúnaðarafurða. Ekki liggur fyrir sérstök áætlun í landbúnaðarráðuneytinu eða á vegum þess sem beinist að því að hlutur lífrænt vottaðrar landbúnaðarframleiðslu verði aukinn.
2. Hvað telur ráðherra valda því að ræktun og framleiðsla lífrænt vottaðra landbúnaðarvara hérlendis er ekki í takt við markaðshlutdeild slíkrar framleiðslu annars staðar á Norðurlöndum?
Sennilegar skýringar á því að hlutur lífrænt vottaðrar framleiðslu í íslenskum landbúnaði er minni en víða í nágrannalöndunum eru einkum þrjár. Í fyrsta lagi eru það kröfur til þessarar framleiðslu sem takmarka uppskeru, svo sem að ekki megi nota tilbúinn áburð. Víða erlendis má t.d. rækta niturbindandi belgjurtir til fóðurs. Slík ræktun getur í mörgum tilfellum komið í stað grastegunda og notkun tilbúins áburðar og gefið varanlega og góða uppskeru. Hér á landi er það erfitt vegna skorts á heppilegum yrkjum, t.d. af smára sem bindur nitur í sambýli við gerla. Önnur skýring gæti verið að gæði hefðbundinnar íslenskrar framleiðslu eru mjög mikil bæði hvað varðar bragð og hreinleika og íslenskir neytendur kunna vel að meta þau gæði og bera mikið traust til íslenskra búvara. Í þriðja lagi er samkeppnisstaða vottaðrar lífrænnar framleiddrar búvöru erfið þar sem þessi framleiðsla er mun dýrari en hefðbundin framleiðsla sem endurspeglast í hærra verði til neytenda.
3. Telur ráðherra að náðst hafi markmið þingsályktunar um framleiðslu íslenskra matvæla á forsendum sjálfbærrar þróunar sem samþykkt var á Alþingi 10. mars 1999 (100. mál á 123. löggjafarþingi)?
Alltaf má gera betur en miklar framfarir hafa orðið til að mæta þeim markmiðum sem þar koma fram. Sennilega munar þar mest um vottaða gæðastýrða sauðfjárframleiðslu sem tekur mið af ástandi bithaga og gerir kröfur um aðgerðir til úrbóta þar sem þeirra er talin þörf.
4. Mun ráðherra beita sér fyrir opinberum stuðningi til aðlögunar lífræns landbúnaðar, sambærilegum þeim sem bændur annars staðar á Norðurlöndum hafa fengið um árabil?
Landbúnaðarráðuneyti býr ekki yfir nákvæmri þekkingu á umfangi stuðnings á Norðurlöndunum við yfirfærslu framleiðslu úr hefðbundinni framleiðslu í lífræna framleiðslu en vitað er að hann er nokkur. Kunnugt er að víða um lönd hefur miklum fjármunum verið varið til margvíslegra rannsókna á lífrænni framleiddri búvöru í samanburði við hefðbundnar afurðir og einnig til að þróa slíka framleiðslu. Landbúnaðarháskóli Íslands sinnir verkefnum á þessu sviði hér á landi en umfang þeirra er ekki mikið. Rétt er að nefna sérstaklega verkefni sem lýtur að kynbótum hvítsmára. Ekki er á þessu stigi talin ástæða til sérstaks átaks til að koma til móts við þann kostnað sem hlýst af umbreytingu úr hefðbundinni framleiðslu í lífrænt vottaða framleiðslu. Kemur þar hvort tveggja til að samkeppni frá innfluttum landbúnaðarafurðum fer vaxandi svo og að íslensk búvara er í hæsta gæðaflokki hvað varðar hreinleika og bragðgæði og neytendur bera til hennar mikið traust.
5. Telur ráðherra koma til greina að fara að dæmi Norðmanna og gera sérstakt átak til eflingar lífrænni framleiðslu í samvinnu við sveitarfélög, m.a. til þess að skapa ný störf og efla byggðirnar?
Um svar við þessari spurningu vísast að nokkru til svars við fjórðu spurningu. Samkeppnisstaða íslensks landbúnaðar byggist á miklum gæðum afurðanna ásamt menningar- og byggðasjónarmiðum. Stuðningskerfi landbúnaðar byggir einkum á búvörusamningum til mjólkur- og sauðfjárframleiðslu auk samnings um starfsskilyrði framleiðenda garðyrkjuafurða. Kostnaður af lífrænt vottaðri framleiðslu er meiri og afurðir og framleiðni minni en í hefðbundinni framleiðslu. Einnig er tekist á um það hvort þessi ræktunaraðferð skili betri uppskeru og hollari eða fari betur með landgæði en slíkt hefur ekki verið staðfest í umfangsmiklum rannsóknum víða um heim. Því er erfitt að réttlæta aukinn stuðning við þessa framleiðslu umfram það að greiða fyrir regluumgjörð sem hún þarf til að geta þrifist á markaðsforsendum.
