Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill 145. máls.
137. löggjafarþing 2009.
Þskj. 342 — 145. mál.
umhverfisráðherra við fyrirspurn Sigurðar Inga Jóhannssonar um synjun á staðfestingu aðalskipulags Skeiða- og Gnúpverjahrepps.
Í fyrirspurninni er vísað til synjunar á staðfestingu aðalskipulags Skeiða- og Gnúpverjahrepps. Vegna þess þykir rétt að árétta að niðurstaða ráðuneytisins varðandi umrætt skipulag, sbr. bréf ráðuneytisins til sveitarstjórnar Skeiða- og Gnúpverjahrepps, dags. 12. maí sl., var sú að ráðuneytið taldi ekki unnt að staðfesta áðurgreinda skipulagstillögu að svo stöddu eins og nánar er tilgreint í áðurnefndu bréfi. Samkvæmt framangreindu var því ekki synjað um staðfestingu umræddrar skipulagstillögu í merkingu 3. mgr. 19. gr. skipulags- og byggingarlaga, nr. 73/1997, heldur aðeins lagt fyrir sveitarstjórn að bæta úr tilteknum málsmeðferðarágalla svo unnt yrði að taka málið til endanlegrar afgreiðslu í ráðuneytinu.
1. Telur ráðherra að rannsóknarskyldu stjórnvalds hafi verið nægjanlega sinnt þegar ráðherra neitaði að staðfesta aðalskipulag Skeiða- og Gnúpverjahrepps tveimur dögum eftir kosningar?
Í umsögn Skipulagsstofnunar vegna málsins var skýrt tekið fram að áskilnaði 1. málsl. 1. mgr. 17. gr. skipulags- og byggingarlaga hefði ekki verið fullnægt við málsmeðferð sveitarstjórnar varðandi umrætt aðalskipulag. Í athugasemdum þeim sem sveitarstjórn var veitt færi á að koma að vegna málsins og bárust ráðuneytinu með bréfi 4. maí sl. var ekki að finna sjónarmið eða ástæður sem þóttu til þess fallnar að breyta því mati. Einkum að þessu virtu, svo og með tilliti til eðlis og umfangs málsins alls, þótti nægilega upplýst að áskilnaði skv. 1. málsl. 1. mgr. 17. gr. laganna hefði ekki verið fullnægt við meðferð sveitarstjórnar gagnvart umræddu aðalskipulagi.
2. Er það mat ráðherra að umrædd breyting á aðalskipulaginu, sem fjallað hafði verið um í langan tíma, m.a. á tveimur kjörtímabilum sveitarstjórna, hafi verið vankynnt þannig að íbúar sveitarfélagsins eða aðrir aðilar hafi ekki vitað af eða getað komið athugasemdum sínum á framfæri á löglegan, venjubundinn hátt?
Líkt og tekið er fram í áðurnefndu bréfi ráðuneytisins til sveitarstjórnar Skeiða- og Gnúpverjahrepps, dags. 12. maí sl., var það afstaða Skipulagsstofnunar að fyrirmælum 1. málsl. 1. mgr. 17. gr. laganna hefði ekki verið fullnægt. Eins og meðal annars vikið er að í áðurnefndu bréfi ráðuneytisins eru það ekki síst kröfurnar um lýðræðislega málsmeðferð, réttaröryggi svo og upplýsta og gagnvirka stjórnsýslu sveitarfélaga vegna skipulagsgerðar sem marka málsmeðferðarákvæði skipulags- og byggingarlaga því viðvíkjandi, sbr. svo sem 1. gr., 9. gr. og 17.–18. gr. nefndra laga. Með tilliti til þessara atriða, svo og umfangs og eðlis málsins og þ.m.t. afstöðu Skipulagsstofnunar, taldi ráðuneytið að málsmeðferð við umrædda skipulagsgerð hefði ekki verið í samræmi við fyrirmæli 1. málsl. 1. mgr. 17. gr. skipulags- og byggingarlaga.
3. Má telja, í ljósi synjunarinnar, að ráðherra leggi nýtt mat á sjálfsákvörðunarrétt sveitarfélaga í skipulagsmálum?
Sem kunnugt er takmarkast sjálfsstjórnarréttur sveitarfélaganna eftir því sem lög mæla fyrir um, sbr. 78. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands. Með skipulags- og byggingarlögum, nr. 73/1997, er ráðherra falið að fara með yfirstjórnar- og eftirlitshlutverk vegna þeirra mála er undir lögin falla, þar á meðal staðfestingarhlutverk vegna skipulagsstillagna sveitarfélaga. Í umræddu yfirstjórnunar- og staðfestingarhlutverki felst ekki síst það að tryggja að lögboðin málsmeðferðarákvæði séu virt. Í því ljósi og með tilliti til þess sem fyrr hefur verið greint hér frá telur ráðherra ekki að nýtt mat hafi verið lagt á sjálfsákvörðunarrétt sveitarfélaga í skipulagsmálum.
4. Hver er afstaða ráðherra til landsskipulags sem meðal annars er boðað í drögum að frumvarpi til nýrra skipulagslaga?
Frumvarp til skipulagslaga er enn til meðferðar í ráðuneytinu, einkum þau ákvæði sem varða landsskipulag, en stefnt er að því að leggja frumvarpið fram ásamt frumvarpi til laga um mannvirki nú á haustþingi.
5. Hver er að mati ráðherra staða svæðisskipulags sveitarfélaganna við Þjórsá í ljósi synjunarinnar þar sem sveitarfélög austan Þjórsár gera ráð fyrir virkjunum í aðalskipulagi sínu?
Um svæðisskipulag gilda ákvæði 12. og 13. gr. skipulags- og byggingarlaga. Samkvæmt upplýsingum frá Skipulagsstofnun liggur svæðisskipulag fyrir umgetið landsvæði ekki fyrir. Staða aðalskipulags fyrir sveitarfélögin við Þjórsá er þó eftir sem áður óbreytt í þessu sambandi.
6. Hversu oft hefur það gerst áður, í ljósi nýrrar túlkunar ráðherra á 1. mgr. 17. gr. skipulags- og byggingarlaga, að ráðherrar umhverfismála hafa gengið gegn niðurstöðu eða ráðleggingu fagstofnunar sinnar, þ.e. Skipulagsstofnunar?
Ráðherra telur að ekki sé um að ræða nýja túlkun á 1. mgr. 17. gr. skipulags- og byggingarlaga í umræddu máli. Tilvik sambærilegt því er var til úrlausnar í ráðuneytinu og varðaði málsmeðferðarágalla vegna umræddrar aðalskipulagstillögu sveitarstjórnar Skeiða- og Gnúpverjahrepps hefur ekki borist ráðuneytinu að því er best verður séð. Það leiðir einkum af ákvæðum 3. gr. skipulags- og byggingarlaga, nr. 73/1997, að ráðuneytið telst stjórnvald á æðra stjórnsýslustigi. Í þeim málaflokkum sem að lögum tilheyra annars vegar Skipulagsstofnun og hins vegar umhverfisráðherra sem yfirstjórnar- og eftirlitsaðila, þ.e. annars vegar skipulags- og byggingarlög og hins vegar lög um mat á umhverfisáhrifum, hefur það gerst í þó nokkrum tilvikum að ráðherra hefur breytt eða fellt niðurstöðu Skipulagsstofnunar úr gildi eða byggt niðurstöðu sína á öðrum forsendum eða ástæðum en Skipulagsstofnun. Nákvæmur fjöldi slíkra tilvika liggur þó ekki fyrir.
7. Hversu oft áður hefur verið gerð krafa um það, við einstakar breytingar á aðalskipulagi, að farið sé eftir bókstaf 1. mgr. 17. gr. skipulags- og byggingarlaga?
Líkt og tekið er fram í áðurnefndu bréfi ráðuneytisins frá 12. maí sl. verður ekki ráðið að fyrirmæli 1. mgr. 17. gr. skipulags- og byggingarlaga séu frávíkjanleg. Sú krafa um forkynningu sem leiðir af umræddum ákvæðum hefur því ávallt verið í gildi.
8. Hversu mikill aukakostnaður mun að mati ráðherra leggjast á sveitarfélögin verði þessi stefnubreyting ráðherra að viðtekinni venju?
Í ráðuneytinu liggur ekki fyrir kostnaðargreining fyrir sveitarfélög vegna fyrirmæla 1. mgr. 17. gr. skipulags- og byggingarlaga. Telur ráðherra að slík kostnaðargreining falli fremur undir verksvið það sem markað er með sveitarstjórnarlögum, nr. 45/1998.
137. löggjafarþing 2009.
Þskj. 342 — 145. mál.
Svar
umhverfisráðherra við fyrirspurn Sigurðar Inga Jóhannssonar um synjun á staðfestingu aðalskipulags Skeiða- og Gnúpverjahrepps.
Í fyrirspurninni er vísað til synjunar á staðfestingu aðalskipulags Skeiða- og Gnúpverjahrepps. Vegna þess þykir rétt að árétta að niðurstaða ráðuneytisins varðandi umrætt skipulag, sbr. bréf ráðuneytisins til sveitarstjórnar Skeiða- og Gnúpverjahrepps, dags. 12. maí sl., var sú að ráðuneytið taldi ekki unnt að staðfesta áðurgreinda skipulagstillögu að svo stöddu eins og nánar er tilgreint í áðurnefndu bréfi. Samkvæmt framangreindu var því ekki synjað um staðfestingu umræddrar skipulagstillögu í merkingu 3. mgr. 19. gr. skipulags- og byggingarlaga, nr. 73/1997, heldur aðeins lagt fyrir sveitarstjórn að bæta úr tilteknum málsmeðferðarágalla svo unnt yrði að taka málið til endanlegrar afgreiðslu í ráðuneytinu.
1. Telur ráðherra að rannsóknarskyldu stjórnvalds hafi verið nægjanlega sinnt þegar ráðherra neitaði að staðfesta aðalskipulag Skeiða- og Gnúpverjahrepps tveimur dögum eftir kosningar?
Í umsögn Skipulagsstofnunar vegna málsins var skýrt tekið fram að áskilnaði 1. málsl. 1. mgr. 17. gr. skipulags- og byggingarlaga hefði ekki verið fullnægt við málsmeðferð sveitarstjórnar varðandi umrætt aðalskipulag. Í athugasemdum þeim sem sveitarstjórn var veitt færi á að koma að vegna málsins og bárust ráðuneytinu með bréfi 4. maí sl. var ekki að finna sjónarmið eða ástæður sem þóttu til þess fallnar að breyta því mati. Einkum að þessu virtu, svo og með tilliti til eðlis og umfangs málsins alls, þótti nægilega upplýst að áskilnaði skv. 1. málsl. 1. mgr. 17. gr. laganna hefði ekki verið fullnægt við meðferð sveitarstjórnar gagnvart umræddu aðalskipulagi.
2. Er það mat ráðherra að umrædd breyting á aðalskipulaginu, sem fjallað hafði verið um í langan tíma, m.a. á tveimur kjörtímabilum sveitarstjórna, hafi verið vankynnt þannig að íbúar sveitarfélagsins eða aðrir aðilar hafi ekki vitað af eða getað komið athugasemdum sínum á framfæri á löglegan, venjubundinn hátt?
Líkt og tekið er fram í áðurnefndu bréfi ráðuneytisins til sveitarstjórnar Skeiða- og Gnúpverjahrepps, dags. 12. maí sl., var það afstaða Skipulagsstofnunar að fyrirmælum 1. málsl. 1. mgr. 17. gr. laganna hefði ekki verið fullnægt. Eins og meðal annars vikið er að í áðurnefndu bréfi ráðuneytisins eru það ekki síst kröfurnar um lýðræðislega málsmeðferð, réttaröryggi svo og upplýsta og gagnvirka stjórnsýslu sveitarfélaga vegna skipulagsgerðar sem marka málsmeðferðarákvæði skipulags- og byggingarlaga því viðvíkjandi, sbr. svo sem 1. gr., 9. gr. og 17.–18. gr. nefndra laga. Með tilliti til þessara atriða, svo og umfangs og eðlis málsins og þ.m.t. afstöðu Skipulagsstofnunar, taldi ráðuneytið að málsmeðferð við umrædda skipulagsgerð hefði ekki verið í samræmi við fyrirmæli 1. málsl. 1. mgr. 17. gr. skipulags- og byggingarlaga.
3. Má telja, í ljósi synjunarinnar, að ráðherra leggi nýtt mat á sjálfsákvörðunarrétt sveitarfélaga í skipulagsmálum?
Sem kunnugt er takmarkast sjálfsstjórnarréttur sveitarfélaganna eftir því sem lög mæla fyrir um, sbr. 78. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands. Með skipulags- og byggingarlögum, nr. 73/1997, er ráðherra falið að fara með yfirstjórnar- og eftirlitshlutverk vegna þeirra mála er undir lögin falla, þar á meðal staðfestingarhlutverk vegna skipulagsstillagna sveitarfélaga. Í umræddu yfirstjórnunar- og staðfestingarhlutverki felst ekki síst það að tryggja að lögboðin málsmeðferðarákvæði séu virt. Í því ljósi og með tilliti til þess sem fyrr hefur verið greint hér frá telur ráðherra ekki að nýtt mat hafi verið lagt á sjálfsákvörðunarrétt sveitarfélaga í skipulagsmálum.
4. Hver er afstaða ráðherra til landsskipulags sem meðal annars er boðað í drögum að frumvarpi til nýrra skipulagslaga?
Frumvarp til skipulagslaga er enn til meðferðar í ráðuneytinu, einkum þau ákvæði sem varða landsskipulag, en stefnt er að því að leggja frumvarpið fram ásamt frumvarpi til laga um mannvirki nú á haustþingi.
5. Hver er að mati ráðherra staða svæðisskipulags sveitarfélaganna við Þjórsá í ljósi synjunarinnar þar sem sveitarfélög austan Þjórsár gera ráð fyrir virkjunum í aðalskipulagi sínu?
Um svæðisskipulag gilda ákvæði 12. og 13. gr. skipulags- og byggingarlaga. Samkvæmt upplýsingum frá Skipulagsstofnun liggur svæðisskipulag fyrir umgetið landsvæði ekki fyrir. Staða aðalskipulags fyrir sveitarfélögin við Þjórsá er þó eftir sem áður óbreytt í þessu sambandi.
6. Hversu oft hefur það gerst áður, í ljósi nýrrar túlkunar ráðherra á 1. mgr. 17. gr. skipulags- og byggingarlaga, að ráðherrar umhverfismála hafa gengið gegn niðurstöðu eða ráðleggingu fagstofnunar sinnar, þ.e. Skipulagsstofnunar?
Ráðherra telur að ekki sé um að ræða nýja túlkun á 1. mgr. 17. gr. skipulags- og byggingarlaga í umræddu máli. Tilvik sambærilegt því er var til úrlausnar í ráðuneytinu og varðaði málsmeðferðarágalla vegna umræddrar aðalskipulagstillögu sveitarstjórnar Skeiða- og Gnúpverjahrepps hefur ekki borist ráðuneytinu að því er best verður séð. Það leiðir einkum af ákvæðum 3. gr. skipulags- og byggingarlaga, nr. 73/1997, að ráðuneytið telst stjórnvald á æðra stjórnsýslustigi. Í þeim málaflokkum sem að lögum tilheyra annars vegar Skipulagsstofnun og hins vegar umhverfisráðherra sem yfirstjórnar- og eftirlitsaðila, þ.e. annars vegar skipulags- og byggingarlög og hins vegar lög um mat á umhverfisáhrifum, hefur það gerst í þó nokkrum tilvikum að ráðherra hefur breytt eða fellt niðurstöðu Skipulagsstofnunar úr gildi eða byggt niðurstöðu sína á öðrum forsendum eða ástæðum en Skipulagsstofnun. Nákvæmur fjöldi slíkra tilvika liggur þó ekki fyrir.
7. Hversu oft áður hefur verið gerð krafa um það, við einstakar breytingar á aðalskipulagi, að farið sé eftir bókstaf 1. mgr. 17. gr. skipulags- og byggingarlaga?
Líkt og tekið er fram í áðurnefndu bréfi ráðuneytisins frá 12. maí sl. verður ekki ráðið að fyrirmæli 1. mgr. 17. gr. skipulags- og byggingarlaga séu frávíkjanleg. Sú krafa um forkynningu sem leiðir af umræddum ákvæðum hefur því ávallt verið í gildi.
8. Hversu mikill aukakostnaður mun að mati ráðherra leggjast á sveitarfélögin verði þessi stefnubreyting ráðherra að viðtekinni venju?
Í ráðuneytinu liggur ekki fyrir kostnaðargreining fyrir sveitarfélög vegna fyrirmæla 1. mgr. 17. gr. skipulags- og byggingarlaga. Telur ráðherra að slík kostnaðargreining falli fremur undir verksvið það sem markað er með sveitarstjórnarlögum, nr. 45/1998.
