Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill 297. máls.
138. löggjafarþing 2009–2010.
Þskj. 832 — 297. mál.
mennta- og menningarmálaráðherra við fyrirspurn Sigurðar Inga Jóhannssonar um nám grunnskólabarna í framhaldsskólum.
1. Er það stefna ráðherra að færa kostnað við fjarnám grunnskólabarna í framhaldsskólum til sveitarfélaga frá 1. janúar 2010?
Í fjárlögum ársins 2010 er ekki gert ráð fyrir framlögum til framhaldsskóla vegna náms grunnskólanemenda sem stundað er í vali við framhaldsskóla, sbr. 4. mgr. 26. gr. laga um grunnskóla, nr. 91/2008. Af fyrirmælum 2. mgr. 31. gr. laganna leiðir að sé um að ræða nám í framhaldsskóla, sem skilgreint er sem hluti náms í grunnskóla, fer um kostnað vegna kennslu á framhaldsskólastigi eftir ákvæðum laga um framhaldsskóla. Ríkið greiðir þá þann kostnað en sveitarfélög kostnað vegna námsgagna og innritunar og eftir atvikum efnisgjald. Þá er mikilvæg forsenda þess að unnt sé að bjóða upp á námið að um fyrirkomulag þess og framkvæmd hafi verið samið milli hlutaðeigandi grunn- og framhaldsskóla.
Ráðuneytið stóð á sl. ári frammi fyrir kröfu um niðurskurð útgjalda til framhaldsskóla. Meðal annars var ákveðið að standa vörð um grunnþjónustu við nemendur á framhaldsskólaaldri og í því ljósi var sú ákvörðun tekin að falla frá sérstökum greiðslum til framhaldsskóla vegna náms grunnskólanemenda í fjarnámi í einstökum áföngum framhaldsskóla. Eins og áður hefur komið fram hefur verið gróska í samstarfi grunn- og framhaldsskóla hvað þessa þjónustu varðar. Gert er ráð fyrir að ríkið spari um 70 millj. kr. með þessum hætti. Þessi ákvörðun var ekki auðveld og vonast er til að hægt verði að taka upp að nýju greiðslur til framhaldsskóla vegna fjarnáms grunnskólanemenda þegar betur árar í samfélaginu. Það er alls ekki stefnan að færa kostnað við fjarnám grunnskólanemenda yfir til sveitarfélaga, en tímabundið munu sveitarfélög þurfa að hafa í boði valgreinar við hæfi allra nemenda á unglingastigi líkt og grunnskólalög gera ráð fyrir.
Sú spurning vaknar eðlilega af hálfu sveitarfélaga hvernig grunnskólar eigi að bregðast við þegar einstakir framhaldsskólar halda að sér höndum vegna samdráttar í ríkisútgjöldum og hvernig fari þá um rétt einstakra nemenda. Færa má rök fyrir því að þar sem ekki sé til staðar samningur við framhaldsskóla og námið er ekki hluti af skipulögðu námi grunnskóla sé umræddur réttur skv. 4. mgr. 26. gr. laga um grunnskóla takmarkaður. Hafi á hinn bóginn verði gerðir samningar við framhaldsskóla eins og dæmi virðast vera um kann málið e.t.v. að horfa öðru vísi við þegar skólastjóri hefur veitt heimildina en framhaldsskólinn tekur ekki við nemandanum vegna þess að fjárveitingar eru ekki til staðar. Í slíkum tilvikum kann að reyna á skýrleika samninga og hvort fyrirvarar hafi verið gerðir um fjárveitingar Alþingis. Fyrir fram má þó ætla að þau sjónarmið að skerða möguleika á vali í námi á grundvelli samdráttar í ríkisútgjöldum og takmörkuðum möguleikum til innritunar nemenda í framhaldsskóla séu málefnaleg. Í því sambandi ber einnig að líta til þess að val grunnskólanemenda á áföngum í framhaldsskóla er aðeins einn af nokkrum möguleikum á vali í námi samkvæmt nefndu lagaákvæði. Loks má geta nýrrar rannsóknar Gerðar G Óskarsdóttur á skilum grunn- og framhaldsskóla í Reykjavík, en niðurstöður sýna að einungis um 30% af einingum sem grunnskólanemendur taka á meðan þeir eru í grunnskóla eru metnar í framhaldsskólum. Nemendur þurfa því í mörgum tilvikum að endurtaka sama áfangann í framhaldsskóla með aukakostnaði fyrir ríkið. Sveigjanleikinn í skilum skólastiganna hefur því ekki nýst nægilega vel og þarf að taka það til sérstakrar skoðunar.
2. Telur ráðherra ásættanlegt að framhaldsskólaáfangar séu kenndir af grunnskólakennurum?
Nei, ekki nema þeir hafi einnig tilskilda menntun á viðkomandi fagsviði, að fyrir liggi samningur milli viðkomandi grunn- og framhaldsskóla gagnvart slíku fyrirkomulagi og að ábyrgðin sé hjá framhaldsskólanum.
3. Hvernig hyggst ráðherra bregðast við því að fjölmörg grunnskólabörn í 9. og 10. bekk hafa lokið námsáföngum í grunnskóla en geta ekki hafið nám í framhaldsskólum vegna ákvarðana ráðuneytisins um niðurskurð, nema með fyrrgreindum aðgerðum?
Samkvæmt lögum um grunnskóla er það skylda grunnskóla að bjóða nemendum nám við hæfi og þess skal sérstaklega gætt að allir nemendur fái jöfn tækifæri til náms og eigi þess kost að velja sér viðfangsefni og nálgun í eigin námi. Ef nemendur hafa lokið einstökum námsgreinum grunnskóla er eðlilegt að þeim standi til boða valgreinar við hæfi í grunnskóla á öðrum sviðum, sbr. ákvæði laga um grunnskóla. Einnig ættu nemendur að geta fengið viðfangsefni við hæfi innan allra námsgreina, t.d. með breiðara námsframboði og fjölbreyttum verkefnum við hæfi.
138. löggjafarþing 2009–2010.
Þskj. 832 — 297. mál.
Svar
mennta- og menningarmálaráðherra við fyrirspurn Sigurðar Inga Jóhannssonar um nám grunnskólabarna í framhaldsskólum.
1. Er það stefna ráðherra að færa kostnað við fjarnám grunnskólabarna í framhaldsskólum til sveitarfélaga frá 1. janúar 2010?
Í fjárlögum ársins 2010 er ekki gert ráð fyrir framlögum til framhaldsskóla vegna náms grunnskólanemenda sem stundað er í vali við framhaldsskóla, sbr. 4. mgr. 26. gr. laga um grunnskóla, nr. 91/2008. Af fyrirmælum 2. mgr. 31. gr. laganna leiðir að sé um að ræða nám í framhaldsskóla, sem skilgreint er sem hluti náms í grunnskóla, fer um kostnað vegna kennslu á framhaldsskólastigi eftir ákvæðum laga um framhaldsskóla. Ríkið greiðir þá þann kostnað en sveitarfélög kostnað vegna námsgagna og innritunar og eftir atvikum efnisgjald. Þá er mikilvæg forsenda þess að unnt sé að bjóða upp á námið að um fyrirkomulag þess og framkvæmd hafi verið samið milli hlutaðeigandi grunn- og framhaldsskóla.
Ráðuneytið stóð á sl. ári frammi fyrir kröfu um niðurskurð útgjalda til framhaldsskóla. Meðal annars var ákveðið að standa vörð um grunnþjónustu við nemendur á framhaldsskólaaldri og í því ljósi var sú ákvörðun tekin að falla frá sérstökum greiðslum til framhaldsskóla vegna náms grunnskólanemenda í fjarnámi í einstökum áföngum framhaldsskóla. Eins og áður hefur komið fram hefur verið gróska í samstarfi grunn- og framhaldsskóla hvað þessa þjónustu varðar. Gert er ráð fyrir að ríkið spari um 70 millj. kr. með þessum hætti. Þessi ákvörðun var ekki auðveld og vonast er til að hægt verði að taka upp að nýju greiðslur til framhaldsskóla vegna fjarnáms grunnskólanemenda þegar betur árar í samfélaginu. Það er alls ekki stefnan að færa kostnað við fjarnám grunnskólanemenda yfir til sveitarfélaga, en tímabundið munu sveitarfélög þurfa að hafa í boði valgreinar við hæfi allra nemenda á unglingastigi líkt og grunnskólalög gera ráð fyrir.
Sú spurning vaknar eðlilega af hálfu sveitarfélaga hvernig grunnskólar eigi að bregðast við þegar einstakir framhaldsskólar halda að sér höndum vegna samdráttar í ríkisútgjöldum og hvernig fari þá um rétt einstakra nemenda. Færa má rök fyrir því að þar sem ekki sé til staðar samningur við framhaldsskóla og námið er ekki hluti af skipulögðu námi grunnskóla sé umræddur réttur skv. 4. mgr. 26. gr. laga um grunnskóla takmarkaður. Hafi á hinn bóginn verði gerðir samningar við framhaldsskóla eins og dæmi virðast vera um kann málið e.t.v. að horfa öðru vísi við þegar skólastjóri hefur veitt heimildina en framhaldsskólinn tekur ekki við nemandanum vegna þess að fjárveitingar eru ekki til staðar. Í slíkum tilvikum kann að reyna á skýrleika samninga og hvort fyrirvarar hafi verið gerðir um fjárveitingar Alþingis. Fyrir fram má þó ætla að þau sjónarmið að skerða möguleika á vali í námi á grundvelli samdráttar í ríkisútgjöldum og takmörkuðum möguleikum til innritunar nemenda í framhaldsskóla séu málefnaleg. Í því sambandi ber einnig að líta til þess að val grunnskólanemenda á áföngum í framhaldsskóla er aðeins einn af nokkrum möguleikum á vali í námi samkvæmt nefndu lagaákvæði. Loks má geta nýrrar rannsóknar Gerðar G Óskarsdóttur á skilum grunn- og framhaldsskóla í Reykjavík, en niðurstöður sýna að einungis um 30% af einingum sem grunnskólanemendur taka á meðan þeir eru í grunnskóla eru metnar í framhaldsskólum. Nemendur þurfa því í mörgum tilvikum að endurtaka sama áfangann í framhaldsskóla með aukakostnaði fyrir ríkið. Sveigjanleikinn í skilum skólastiganna hefur því ekki nýst nægilega vel og þarf að taka það til sérstakrar skoðunar.
2. Telur ráðherra ásættanlegt að framhaldsskólaáfangar séu kenndir af grunnskólakennurum?
Nei, ekki nema þeir hafi einnig tilskilda menntun á viðkomandi fagsviði, að fyrir liggi samningur milli viðkomandi grunn- og framhaldsskóla gagnvart slíku fyrirkomulagi og að ábyrgðin sé hjá framhaldsskólanum.
3. Hvernig hyggst ráðherra bregðast við því að fjölmörg grunnskólabörn í 9. og 10. bekk hafa lokið námsáföngum í grunnskóla en geta ekki hafið nám í framhaldsskólum vegna ákvarðana ráðuneytisins um niðurskurð, nema með fyrrgreindum aðgerðum?
Samkvæmt lögum um grunnskóla er það skylda grunnskóla að bjóða nemendum nám við hæfi og þess skal sérstaklega gætt að allir nemendur fái jöfn tækifæri til náms og eigi þess kost að velja sér viðfangsefni og nálgun í eigin námi. Ef nemendur hafa lokið einstökum námsgreinum grunnskóla er eðlilegt að þeim standi til boða valgreinar við hæfi í grunnskóla á öðrum sviðum, sbr. ákvæði laga um grunnskóla. Einnig ættu nemendur að geta fengið viðfangsefni við hæfi innan allra námsgreina, t.d. með breiðara námsframboði og fjölbreyttum verkefnum við hæfi.
