Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill 770. máls.
139. löggjafarþing 2010–2011.
Þskj. 1688 — 770. mál.
fjármálaráðherra við fyrirspurn Vigdísar Hauksdóttur um Landsvirkjun.
1. Hvert er virði Landsvirkjunar í íslenskum krónum? Hvert er virði eigna Landsvirkjunar og hvað eru skuldirnar háar í íslenskum krónum?
Landsvirkjun er ekki skráð á hlutabréfamarkaði og þar af leiðandi er ekki verðmyndun með bréf félagsins. Því er ekki unnt að svara því hvert virði félagsins er á þeim grundvelli.
Virði eigna og skulda Landsvirkjunar samkvæmt ársreikningi samstæðunnar 2010 er þannig að heildareignir eru 4.837.486 þúsund Bandaríkjadalir og skuldahlið efnahagsreiknings er 3.193.164 þúsund Bandaríkjadalir. Starfrækslugjaldmiðill Landsvirkjunar er Bandaríkjadalur og samanburður við íslenskar krónur getur verið villandi með tilliti til gengissveiflna.
2. Hver var árlegur rekstrarkostnaður Landsvirkjunar árin 2005–2010? Hvert var tap/ hagnaður fyrirtækisins á sama árabili?
Í meðfylgjandi töflu er að finna rekstrarkostnað árin 2005–2010 ásamt tapi eða hagnaði hvers tíma eins og hann kemur fram í ársreikningi félagsins. Innleystar áhættuvarnir tengdar álverði eru færðar meðal rekstrartekna. Einnig ber að benda á að árið 2005 er gert upp miðað við eldri uppgjörsaðferð, en félagið tók upp alþjóðlega reikningsskilastaðla árið 2006 (IFRS).
3. Hvernig eru skuldir Landsvirkjunar til komnar og hvernig skiptast þær eftir gjaldmiðlum? Hverjar eru eftirstöðvar skulda vegna Kárahnjúkavirkjunar?
Meðfylgjandi tafla er úr ársreikningi félagsins og er þar sýnd skipting skulda milli gjaldmiðla. Landsvirkjun flokkar ekki lán með tilliti til verkefna félagsins. Þau eru tilkomin vegna rekstrarþátta, endurfjármögnunar og fjárfestinga. Aðgreining skulda vegna Kárahnjúkavirkjunar er því ekki fyrir hendi.
Vaxtaberandi langtímaskuldir, í þúsundum Bandaríkjadala, greinast þannig eftir gjaldmiðlum:
4. Hvernig stendur fjármögnun vegna lána sem eru á gjalddaga í ár? Um hve háar fjárhæðir er að ræða?
Landsvirkjun hafði um áramót handbært fé og aðgang að veltilánum fyrir alls 573 milljónir Bandaríkjadala. Eins og skipting afborgana ársins 2011 sýnir hér að neðan, undir liðnum afborganir næsta árs, þá er sú upphæð nægileg til að mæta afborgunum ársins. Þá má til viðbótar benda á að hér er ekki tekið tillit til þess fjár sem félagið skilar úr rekstri sínum á árinu. Á árinu 2010 var handbært fé frá rekstri jákvætt um 229 milljónir Bandaríkjadala.
5. Hefur Landsvirkjun eða íslenska ríkið varasjóð sambærilegan þeim sjóði sem Reykjavíkurborg hafði gagnvart Orkuveitu Reykjavíkur komi til greiðslufalls eða gjaldfellingar lána?
Hér vísast í svar við 4. lið hér að framan. Þar kemur fram sú innistæða og veltilán sem félagið hafði aðgang að um síðastliðin áramót. Í töflunni hér fyrir neðan sjást þær fjárhæðir eins og þær stóðu 31. des. 2010 samkvæmt ársreikningi í þúsundum Bandaríkjadala.
6. Hvernig er skuldastaða Landsvirkjunar borið saman við önnur sambærileg orkufyrirtæki í Evrópu?
Landsvirkjun leitaðist við að finna tölugögn úr ársskýrslum sambærilegra félaga á Norðurlöndunum varðandi eiginfjárhlutfall þeirra og þar af leiðandi skuldsetningu. Hér skal hafa þann fyrirvara að þessi gögn eru unnin af starfsmönnum Landsvirkjunar en koma ekki frá erlendum gagnaveitum eða bönkum.
7. Hver er arðsemiskrafa Landsvirkjunar?
Ekki hefur verið gerð formleg arðsemiskrafa til Landsvirkjunar en hún er einn af þeim þáttum sem fram þurfa að koma í eigendastefnu, sbr. svar við 8. lið hér á eftir.
8. Hver er eigendastefna ríkisins varðandi Landsvirkjun? Lítur ráðherra svo á að fyrirtækið sé á samkeppnismarkaði, fákeppnismarkaði eða einokunarmarkaði?
Íslenska ríkið er mikilvægur þátttakandi í orkuframleiðslu hér á landi. Framleiðsla raforku hefur síðan árið 2003 farið fram á samkeppnismarkaði og 78% framleiðslunnar eru á hendi þriggja orkufyrirtækja í ríkiseigu en þau eru Landsvirkjun, Orkusalan og Orkubú Vestfjarða. Landsvirkjun fer þar með langstærstan hluta eða um 74% allrar orkuframleiðslu á Íslandi.
Fjármálaráðuneytið mótar eigandastefnu ríkisins og hefur á hendi fyrirsvar og ábyrgð á eignarhlutum ríkisins í Landsvirkjun og öðrum fyrirtækjum í eigu ríkisins.
Unnið er að því að setja skýra og skriflega eigandastefnu gagnvart orkufyrirtækjunum sem eru í ríkiseigu og hún verður birt opinberlega. Þar verður m.a. gerð grein fyrir skipulagi eigandahlutverksins, hlutverkum mismunandi aðila innan ríkisins, markmiðum ríkisins með eignarhaldinu, kröfum til stjórnenda o.fl.
9. Hvernig skiptist orkusala Landsvirkjunar til: a. innlendra aðila, b. erlendra aðila?
Viðskiptavinir Landsvirkjunar eru sem stendur innlend fyrirtæki. Úr ársskýrslu félagsins má sjá skiptingu á raforkusölu (MWst) þannig fyrir árið 2010: almenningsveitur 15%, iðnaður (raforkuverð án álverðsviðmiðs) 16% og iðnaður (raforkuverð með álverðsviðmiði) 69%.
10. Hefur það verið rætt innan ríkisstjórnarinnar, milli fjármálaráðherra og forstjóra Landsvirkjunar eða annars staðar í ríkiskerfinu hvort ríkið eigi að selja hluta af Landsvirkjun til að dreifa eigendaáhættu ríkisins í fyrirtækinu?
Engin áform liggja fyrir um sölu ríkisins á eignarhlutum í Landsvirkjun.
11. Er það stefna ríkisstjórnarinnar að auka orkuframleiðslu Landsvirkjunar úr 17 í 35 twst á ári horft til næstu 14 ára? Ef svo er, til hvaða virkjunarkosta er litið, skipt eftir: a. landsfjórðungum, b. svæðum innan landsfjórðunga?
Landsvirkjun er orkufyrirtæki í ríkiseigu sem starfar á einkaréttarlegum markaði. Samkvæmt lögum um Landsvirkjun, nr. 42/1983, með síðari breytingum, fer stjórn Landsvirkjunar með málefni fyrirtækisins og skal hún annast um að skipulag fyrirtækisins og starfsemi sé jafnan í réttu og góðu horfi. Stjórn og forstjóri fara með stjórn fyrirtækisins og er það því í höndum þessara aðila að taka ákvarðanir um rekstur félagsins og uppbyggingu virkjunarkosta. Fjármálaráðherra skipar stjórn á aðalfundi fyrirtækisins og getur því ríkisvaldið lögum samkvæmt einungis beitt eigandavaldi sínu á aðalfundinum.
Stjórnendur Landsvirkjunar hafa sett fram tillögur að stefnumótun fyrirtækisins til 15 ára og voru þær kynntar á opnum ársfundi fyrirtækisins 15. apríl sl. Þar var sett fram áætlun um aukningu raforkuframleiðslu fyrirtækisins til ársins 2025, en hér ber að hafa í huga að um val á virkjunarkostum fer eftir gildandi lögum og reglum á hverjum tíma. Rammaáætlun um vernd og nýtingu náttúrusvæða með áherslu á vatnsafl og háhitasvæði mun gegna lykilhlutverki hvað framtíðaruppbyggingu virkjunarkosta varðar.
12. Er það stefna ríkisstjórnarinnar að stuðla að því að sæstrengur verði lagður til annarra Evrópulanda á vegum Landsvirkjunar? Ef svo er, hver er áætlaður kostnaður við lagningu slíks sæstrengs og hvernig er fjármögnun hans hugsuð?
Vísað er til svars við 11. lið um stefnumörkun Landsvirkjunar. Af hálfu Landsvirkjunar hefur verið sett fram það sjónarmið að lagning sæstrengs frá Íslandi til Evrópu mundi opna fyrir möguleika á sölu endurnýjanlegrar orku frá jarðgufu- og vatnsaflsvirkjunum Landsvirkjunar til Evrópu. Rannsókn Landsvirkjunar á lagningu sæstrengs hófst um mitt ár 2010 og er áætlað að unnt verði að taka ákvörðun um framhald málsins í lok árs 2011. Rannsókninni er ætlað að meta kosti þess að leggja lengsta rafmagnssæstreng í heimi og nær hún til mögulegra rekstrarlíkana, markaða og álagsstjórnunar. Rannsakaður er út- og innflutningur á rafmagni á grunni verðmismunar á evrópskum og íslenskum markaði. Einnig er Landsvirkjun að rannsaka áhrifin á íslenskan raforkumarkað, framboðsöryggi í raforkukerfi Íslands og aðfangastjórnun á Íslandi, með áherslu á notkun vatnsafls.
Áætlaður kostnaður liggur ekki fyrir. Gert er ráð fyrir að það taki fjögur til fimm ár til viðbótar að kanna til hlítar tæknilega og rekstrarlega þætti sæstrengs.
139. löggjafarþing 2010–2011.
Þskj. 1688 — 770. mál.
Svar
fjármálaráðherra við fyrirspurn Vigdísar Hauksdóttur um Landsvirkjun.
1. Hvert er virði Landsvirkjunar í íslenskum krónum? Hvert er virði eigna Landsvirkjunar og hvað eru skuldirnar háar í íslenskum krónum?
Landsvirkjun er ekki skráð á hlutabréfamarkaði og þar af leiðandi er ekki verðmyndun með bréf félagsins. Því er ekki unnt að svara því hvert virði félagsins er á þeim grundvelli.
Virði eigna og skulda Landsvirkjunar samkvæmt ársreikningi samstæðunnar 2010 er þannig að heildareignir eru 4.837.486 þúsund Bandaríkjadalir og skuldahlið efnahagsreiknings er 3.193.164 þúsund Bandaríkjadalir. Starfrækslugjaldmiðill Landsvirkjunar er Bandaríkjadalur og samanburður við íslenskar krónur getur verið villandi með tilliti til gengissveiflna.
2. Hver var árlegur rekstrarkostnaður Landsvirkjunar árin 2005–2010? Hvert var tap/ hagnaður fyrirtækisins á sama árabili?
Í meðfylgjandi töflu er að finna rekstrarkostnað árin 2005–2010 ásamt tapi eða hagnaði hvers tíma eins og hann kemur fram í ársreikningi félagsins. Innleystar áhættuvarnir tengdar álverði eru færðar meðal rekstrartekna. Einnig ber að benda á að árið 2005 er gert upp miðað við eldri uppgjörsaðferð, en félagið tók upp alþjóðlega reikningsskilastaðla árið 2006 (IFRS).
| Fjárhæðir í þúsundum USD | 2010 | 2009 | 2008 | 2007 | 2006 | 2005 |
| Rekstur | Ekki IFRS | |||||
| Rekstrartekjur | 383.991 | 299.788 | 452.027 | 368.824 | 343.511 | 250.836 |
| Innleystar áhættuvarnir tengdar álverði |
–6.342 | 42.526 | –54.759 | –59.447 | –50.963 | –12.745 |
| Rekstrartekjur samtals | 377.649 | 342.314 | 397.268 | 309.377 | 292.548 | 238.091 |
| Rekstrar- og viðhaldskostnaður | –79.564 | –70.655 | –100.512 | –105.800 | –102.805 | –95.366 |
| EBITDA | 298.085 | 271.659 | 296.756 | 203.577 | 189.743 | 142.725 |
| Afskriftir og virðisrýrnun | –107.258 | –114.321 | –105.532 | –81.960 | –76.932 | –79.104 |
| Rekstrarhagnaður (EBIT) | 190.827 | 157.338 | 191.224 | 121.617 | 112.811 | 63.621 |
| Fjármunatekjur og (fjármagnsgjöld) | –108.258 | 52.602 | –605.804 | 505.085 | –212.470 | 38.486 |
| Tekjuskattur | -9.653 | –16.944 | 70.048 | –167.444 | 277.230 | 0 |
| Hagnaður/(tap) ársins | 72.916 | 192.996 | –344.532 | 459.258 | 177.571 | 102.107 |
3. Hvernig eru skuldir Landsvirkjunar til komnar og hvernig skiptast þær eftir gjaldmiðlum? Hverjar eru eftirstöðvar skulda vegna Kárahnjúkavirkjunar?
Meðfylgjandi tafla er úr ársreikningi félagsins og er þar sýnd skipting skulda milli gjaldmiðla. Landsvirkjun flokkar ekki lán með tilliti til verkefna félagsins. Þau eru tilkomin vegna rekstrarþátta, endurfjármögnunar og fjárfestinga. Aðgreining skulda vegna Kárahnjúkavirkjunar er því ekki fyrir hendi.
Vaxtaberandi langtímaskuldir, í þúsundum Bandaríkjadala, greinast þannig eftir gjaldmiðlum:
| Eftirstöðvar 31. des. 2010 | |
| Skuldir í ISK, verðtryggðar | 444.387 |
| Skuldir í ISK, óverðtryggðar | 66.490 |
| Skuldir í CHF | 108.387 |
| Skuldir í EUR | 1.208.957 |
| Skuldir í GBP | 14.334 |
| Skuldir í JPY | 62.213 |
| Skuldir í USD | 1.034.730 |
| 2.939.498 | |
4. Hvernig stendur fjármögnun vegna lána sem eru á gjalddaga í ár? Um hve háar fjárhæðir er að ræða?
Landsvirkjun hafði um áramót handbært fé og aðgang að veltilánum fyrir alls 573 milljónir Bandaríkjadala. Eins og skipting afborgana ársins 2011 sýnir hér að neðan, undir liðnum afborganir næsta árs, þá er sú upphæð nægileg til að mæta afborgunum ársins. Þá má til viðbótar benda á að hér er ekki tekið tillit til þess fjár sem félagið skilar úr rekstri sínum á árinu. Á árinu 2010 var handbært fé frá rekstri jákvætt um 229 milljónir Bandaríkjadala.
| Skuldir til langs tíma samtals | 2.569.699 |
| Afborganir næsta árs | 369.799 |
| 2.939.498 |
5. Hefur Landsvirkjun eða íslenska ríkið varasjóð sambærilegan þeim sjóði sem Reykjavíkurborg hafði gagnvart Orkuveitu Reykjavíkur komi til greiðslufalls eða gjaldfellingar lána?
Hér vísast í svar við 4. lið hér að framan. Þar kemur fram sú innistæða og veltilán sem félagið hafði aðgang að um síðastliðin áramót. Í töflunni hér fyrir neðan sjást þær fjárhæðir eins og þær stóðu 31. des. 2010 samkvæmt ársreikningi í þúsundum Bandaríkjadala.
| Handbært fé í árslok | 265.532 |
| Óádregin veltilán | 307.676 |
| Lausafé alls | 573.208 |
6. Hvernig er skuldastaða Landsvirkjunar borið saman við önnur sambærileg orkufyrirtæki í Evrópu?
Landsvirkjun leitaðist við að finna tölugögn úr ársskýrslum sambærilegra félaga á Norðurlöndunum varðandi eiginfjárhlutfall þeirra og þar af leiðandi skuldsetningu. Hér skal hafa þann fyrirvara að þessi gögn eru unnin af starfsmönnum Landsvirkjunar en koma ekki frá erlendum gagnaveitum eða bönkum.
Hér er efni sem sést aðeins í pdf-skjalinu.
7. Hver er arðsemiskrafa Landsvirkjunar?
Ekki hefur verið gerð formleg arðsemiskrafa til Landsvirkjunar en hún er einn af þeim þáttum sem fram þurfa að koma í eigendastefnu, sbr. svar við 8. lið hér á eftir.
8. Hver er eigendastefna ríkisins varðandi Landsvirkjun? Lítur ráðherra svo á að fyrirtækið sé á samkeppnismarkaði, fákeppnismarkaði eða einokunarmarkaði?
Íslenska ríkið er mikilvægur þátttakandi í orkuframleiðslu hér á landi. Framleiðsla raforku hefur síðan árið 2003 farið fram á samkeppnismarkaði og 78% framleiðslunnar eru á hendi þriggja orkufyrirtækja í ríkiseigu en þau eru Landsvirkjun, Orkusalan og Orkubú Vestfjarða. Landsvirkjun fer þar með langstærstan hluta eða um 74% allrar orkuframleiðslu á Íslandi.
Fjármálaráðuneytið mótar eigandastefnu ríkisins og hefur á hendi fyrirsvar og ábyrgð á eignarhlutum ríkisins í Landsvirkjun og öðrum fyrirtækjum í eigu ríkisins.
Unnið er að því að setja skýra og skriflega eigandastefnu gagnvart orkufyrirtækjunum sem eru í ríkiseigu og hún verður birt opinberlega. Þar verður m.a. gerð grein fyrir skipulagi eigandahlutverksins, hlutverkum mismunandi aðila innan ríkisins, markmiðum ríkisins með eignarhaldinu, kröfum til stjórnenda o.fl.
9. Hvernig skiptist orkusala Landsvirkjunar til: a. innlendra aðila, b. erlendra aðila?
Viðskiptavinir Landsvirkjunar eru sem stendur innlend fyrirtæki. Úr ársskýrslu félagsins má sjá skiptingu á raforkusölu (MWst) þannig fyrir árið 2010: almenningsveitur 15%, iðnaður (raforkuverð án álverðsviðmiðs) 16% og iðnaður (raforkuverð með álverðsviðmiði) 69%.
10. Hefur það verið rætt innan ríkisstjórnarinnar, milli fjármálaráðherra og forstjóra Landsvirkjunar eða annars staðar í ríkiskerfinu hvort ríkið eigi að selja hluta af Landsvirkjun til að dreifa eigendaáhættu ríkisins í fyrirtækinu?
Engin áform liggja fyrir um sölu ríkisins á eignarhlutum í Landsvirkjun.
11. Er það stefna ríkisstjórnarinnar að auka orkuframleiðslu Landsvirkjunar úr 17 í 35 twst á ári horft til næstu 14 ára? Ef svo er, til hvaða virkjunarkosta er litið, skipt eftir: a. landsfjórðungum, b. svæðum innan landsfjórðunga?
Landsvirkjun er orkufyrirtæki í ríkiseigu sem starfar á einkaréttarlegum markaði. Samkvæmt lögum um Landsvirkjun, nr. 42/1983, með síðari breytingum, fer stjórn Landsvirkjunar með málefni fyrirtækisins og skal hún annast um að skipulag fyrirtækisins og starfsemi sé jafnan í réttu og góðu horfi. Stjórn og forstjóri fara með stjórn fyrirtækisins og er það því í höndum þessara aðila að taka ákvarðanir um rekstur félagsins og uppbyggingu virkjunarkosta. Fjármálaráðherra skipar stjórn á aðalfundi fyrirtækisins og getur því ríkisvaldið lögum samkvæmt einungis beitt eigandavaldi sínu á aðalfundinum.
Stjórnendur Landsvirkjunar hafa sett fram tillögur að stefnumótun fyrirtækisins til 15 ára og voru þær kynntar á opnum ársfundi fyrirtækisins 15. apríl sl. Þar var sett fram áætlun um aukningu raforkuframleiðslu fyrirtækisins til ársins 2025, en hér ber að hafa í huga að um val á virkjunarkostum fer eftir gildandi lögum og reglum á hverjum tíma. Rammaáætlun um vernd og nýtingu náttúrusvæða með áherslu á vatnsafl og háhitasvæði mun gegna lykilhlutverki hvað framtíðaruppbyggingu virkjunarkosta varðar.
12. Er það stefna ríkisstjórnarinnar að stuðla að því að sæstrengur verði lagður til annarra Evrópulanda á vegum Landsvirkjunar? Ef svo er, hver er áætlaður kostnaður við lagningu slíks sæstrengs og hvernig er fjármögnun hans hugsuð?
Vísað er til svars við 11. lið um stefnumörkun Landsvirkjunar. Af hálfu Landsvirkjunar hefur verið sett fram það sjónarmið að lagning sæstrengs frá Íslandi til Evrópu mundi opna fyrir möguleika á sölu endurnýjanlegrar orku frá jarðgufu- og vatnsaflsvirkjunum Landsvirkjunar til Evrópu. Rannsókn Landsvirkjunar á lagningu sæstrengs hófst um mitt ár 2010 og er áætlað að unnt verði að taka ákvörðun um framhald málsins í lok árs 2011. Rannsókninni er ætlað að meta kosti þess að leggja lengsta rafmagnssæstreng í heimi og nær hún til mögulegra rekstrarlíkana, markaða og álagsstjórnunar. Rannsakaður er út- og innflutningur á rafmagni á grunni verðmismunar á evrópskum og íslenskum markaði. Einnig er Landsvirkjun að rannsaka áhrifin á íslenskan raforkumarkað, framboðsöryggi í raforkukerfi Íslands og aðfangastjórnun á Íslandi, með áherslu á notkun vatnsafls.
Áætlaður kostnaður liggur ekki fyrir. Gert er ráð fyrir að það taki fjögur til fimm ár til viðbótar að kanna til hlítar tæknilega og rekstrarlega þætti sæstrengs.
