Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill 873. máls.
139. löggjafarþing 2010–2011.
Þskj. 1815 — 873. mál.
umhverfisráðherra við fyrirspurn Eyglóar Harðardóttur um útblástur frá jarðvarmavirkjunum.
1. Hvaða efnasambönd er einkum að finna í útblæstri frá jarðvarmavirkjunum hér á landi og hversu stór hluti af útblæstrinum er brennisteinssambönd?
Stærstur hluti af útblæstri jarðvarmavirkjana er vatnsgufa en jarðhitalofttegundir eru um 0,5% af heildarútstreymi. Hlutfall jarðhitalofttegunda er misjafnt milli jarðhitasvæða en þær helstu eru þessar, taldar upp í þeirri röð sem algengt er að magn þeirra sé í: koldíoxíð (CO 2), brennisteinsvetni (H 2S), köfnunarefni (N 2), vetni (H 2) og metan (CH 4).
Í stærstu jarðvarmavirkjuninni, Hellisheiðarvirkjun, eru hlutföll jarðhitalofttegunda sem hér segir (heimild: Frummatsskýrsla um nýtingu jarðhita við Gráuhnúka fyrir Hellisheiðarvirkjun):
Af snefilefnum sem berast með gufu hafa menn helst áhyggjur af kvikasilfri (Hg). Litlar upplýsingar eru aðgengilegar um heildarlosun kvikasilfurs frá jarðvarmavirkjunum hér á landi.
2. Hvaða aðrar atvinnugreinar losa brennisteinssambönd út í andrúmsloftið hér á landi og hver eru þau?
Aðrar atvinnugreinar sem losa brennisteinssambönd út í andrúmsloftið eru stóriðja, fiskveiðar, annar iðnaður og framkvæmdir, samgöngur auk margra smærri aðila. Í alþjóðlegu bókhaldi mengandi efna eru öll brennisteinssambönd reiknuð yfir í SO 2-ígildi. 1
Á árinu 2009 var heildarlosun brennisteinssambanda 76,6 Gg 2 SO 2-ígilda. Í þeirri tölu er losun jarðhitavirkjana reiknuð yfir í SO 2-ígildi þó svo að losunin sé á forminu H 2S. Losun utan jarðhitavirkjana er nær öll á forminu brennisteinsdíoxíð (SO 2) en þó er lítill hluti losunar frá álverum einnig á forminu karbónýlsúlfíð (COS).
Losunin skiptist sem hér segir:
3. Hvaða leiðir hafa verið skoðaðar til að takmarka losun og hreinsa útblásturinn?
Reglugerðir um leyfilegan styrk brennisteinsvetnis og brennisteinsdíoxíðs í andrúmslofti setja óbeinar takmarkanir á losun þar sem þessar reglugerðir þarf að uppfylla utan iðnaðarsvæða. Vegna þessa eru t.d. settar kvaðir á hámarksstyrk brennisteins í kolaskautum álvera. Reglugerð nr. 514/2010 um styrk brennisteinsvetnis í andrúmslofti gildir um vöktun, eftirlit, mælingar, umhverfismörk, upplýsingaskipti og tilkynningar til almennings. Í framhaldi af setningu reglugerðarinnar er til athugunar að setja sérstaka reglugerð um losunarmörk og ákvæði um beinar takmarkanir á losun brennisteinssambanda hér á landi.
Hreinsun brennisteinssambanda úr útblæstri er vel þekkt og víða notuð. Við slíka hreinsun fellur hins vegar til hreinn brennisteinn, brennisteinssýra eða gifs eftir því hvaða aðferð er notuð. Offramboð er á þessum efnum á heimsmarkaði. Við hefðbundna hreinsun má því búast við að urða þurfi brennistein á föstu formi eða losna við brennisteinssýru á einhvern hátt. Það má því gera ráð fyrir brennisteinsmenguðu frárennsli frá slíkri hreinsun sem getur haft neikvæð áhrif á yfirborðsvatn og grunnvatn.
Losun niður fyrir grunnvatn, niður í jarðhitageyminn sjálfan, getur aftur á móti verið umhverfisvænn kostur. Sú lausn er enn á tilraunastigi en Orkuveita Reykjavíkur hefur gert tilraunir með niðurdælingu. Einnig standa yfir tilraunir við að láta örverur brjóta niður brennisteinsvetni en brennisteinn á föstu formi fellur einnig til við þá aðferð.
139. löggjafarþing 2010–2011.
Þskj. 1815 — 873. mál.
Svar
umhverfisráðherra við fyrirspurn Eyglóar Harðardóttur um útblástur frá jarðvarmavirkjunum.
1. Hvaða efnasambönd er einkum að finna í útblæstri frá jarðvarmavirkjunum hér á landi og hversu stór hluti af útblæstrinum er brennisteinssambönd?
Stærstur hluti af útblæstri jarðvarmavirkjana er vatnsgufa en jarðhitalofttegundir eru um 0,5% af heildarútstreymi. Hlutfall jarðhitalofttegunda er misjafnt milli jarðhitasvæða en þær helstu eru þessar, taldar upp í þeirri röð sem algengt er að magn þeirra sé í: koldíoxíð (CO 2), brennisteinsvetni (H 2S), köfnunarefni (N 2), vetni (H 2) og metan (CH 4).
Í stærstu jarðvarmavirkjuninni, Hellisheiðarvirkjun, eru hlutföll jarðhitalofttegunda sem hér segir (heimild: Frummatsskýrsla um nýtingu jarðhita við Gráuhnúka fyrir Hellisheiðarvirkjun):
| Koldíoxíð (CO2) | 75% |
| Brennisteinsvetni (H2S) | 24% |
| Vetni (H2) | 0,95% |
| Metan (CH4) | 0,07% |
Af snefilefnum sem berast með gufu hafa menn helst áhyggjur af kvikasilfri (Hg). Litlar upplýsingar eru aðgengilegar um heildarlosun kvikasilfurs frá jarðvarmavirkjunum hér á landi.
2. Hvaða aðrar atvinnugreinar losa brennisteinssambönd út í andrúmsloftið hér á landi og hver eru þau?
Aðrar atvinnugreinar sem losa brennisteinssambönd út í andrúmsloftið eru stóriðja, fiskveiðar, annar iðnaður og framkvæmdir, samgöngur auk margra smærri aðila. Í alþjóðlegu bókhaldi mengandi efna eru öll brennisteinssambönd reiknuð yfir í SO 2-ígildi. 1
Á árinu 2009 var heildarlosun brennisteinssambanda 76,6 Gg 2 SO 2-ígilda. Í þeirri tölu er losun jarðhitavirkjana reiknuð yfir í SO 2-ígildi þó svo að losunin sé á forminu H 2S. Losun utan jarðhitavirkjana er nær öll á forminu brennisteinsdíoxíð (SO 2) en þó er lítill hluti losunar frá álverum einnig á forminu karbónýlsúlfíð (COS).
Losunin skiptist sem hér segir:
| Tegund starfsemi | Losun í Gg SO2-ígilda |
| Jarðhitavirkjanir | 60,6 |
| Stóriðja | 12,7 |
| Fiskveiðar | 2,2 |
| Iðnaður og framkvæmdir | 0,8 |
| Samgöngur | 0,2 |
| Annað | 0,1 |
| Samtals | 76,6 |
3. Hvaða leiðir hafa verið skoðaðar til að takmarka losun og hreinsa útblásturinn?
Reglugerðir um leyfilegan styrk brennisteinsvetnis og brennisteinsdíoxíðs í andrúmslofti setja óbeinar takmarkanir á losun þar sem þessar reglugerðir þarf að uppfylla utan iðnaðarsvæða. Vegna þessa eru t.d. settar kvaðir á hámarksstyrk brennisteins í kolaskautum álvera. Reglugerð nr. 514/2010 um styrk brennisteinsvetnis í andrúmslofti gildir um vöktun, eftirlit, mælingar, umhverfismörk, upplýsingaskipti og tilkynningar til almennings. Í framhaldi af setningu reglugerðarinnar er til athugunar að setja sérstaka reglugerð um losunarmörk og ákvæði um beinar takmarkanir á losun brennisteinssambanda hér á landi.
Hreinsun brennisteinssambanda úr útblæstri er vel þekkt og víða notuð. Við slíka hreinsun fellur hins vegar til hreinn brennisteinn, brennisteinssýra eða gifs eftir því hvaða aðferð er notuð. Offramboð er á þessum efnum á heimsmarkaði. Við hefðbundna hreinsun má því búast við að urða þurfi brennistein á föstu formi eða losna við brennisteinssýru á einhvern hátt. Það má því gera ráð fyrir brennisteinsmenguðu frárennsli frá slíkri hreinsun sem getur haft neikvæð áhrif á yfirborðsvatn og grunnvatn.
Losun niður fyrir grunnvatn, niður í jarðhitageyminn sjálfan, getur aftur á móti verið umhverfisvænn kostur. Sú lausn er enn á tilraunastigi en Orkuveita Reykjavíkur hefur gert tilraunir með niðurdælingu. Einnig standa yfir tilraunir við að láta örverur brjóta niður brennisteinsvetni en brennisteinn á föstu formi fellur einnig til við þá aðferð.
- Neðanmálsgrein: 1
- 1 Losun annarra brennisteinssambanda en SO2 er reiknuð yfir í SO2-ígildi. 1 Gg af brennisteinsvetni (H2S) jafngildir 1,88 Gg af brennisteinsdíoxíði (SO2 ).
- Neðanmálsgrein: 2
- 2 Gg merkir gígagrömm. Gígagramm jafngildir 1.000 tonnum.
