Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill 546. máls.
140. löggjafarþing 2011–2012.
Þingskjal 1195 — 546. mál.
1. Hafa ráðuneytið og undirstofnanir þess markað sér stefnu sem atvinnuveitendur um hvernig auðvelda megi ráðningar fatlaðs fólks í samræmi við lög um málefni fatlaðs fólks, nr. 59/1992, sbr. 29. og 32. gr. laganna og 27. gr. sáttmála Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks?
2. Hafa ráðuneytið og undirstofnanir þess gripið til viðeigandi ráðstafana til að ráða fatlað fólk til starfa og þá hvaða?
Lög nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, lög nr. 59/1992, um málefni fatlaðs fólks, samningur Sameinuðu þjóðanna um réttindi fólks með fötlun, sem íslensk stjórnvöld undirrituðu árið 2007, siðareglur starfsmanna utanríkisþjónustunnar, sem samþykktar voru 16. apríl 2009, og önnur landslög sem gildi hafa í þessu samhengi fela í sér þann ramma sem ráðuneytið og undirstofnanir þess, Íslandsstofa og Þróunarsamvinnustofnun Íslands (ÞSSÍ), starfa eftir varðandi ráðningar á fötluðu fólki. Ráðuneytið og undirstofnanir fylgjast með framgangi þingsályktunartillögu um framkvæmdaáætlun í málefnum fatlaðs fólks til ársins 2014 sem Alþingi hefur nú til meðferðar (440. mál, þskj. 682). Ráðuneytið hefur að öðru leyti ekki markað sér sértæka stefnu um hvernig auðvelda megi ráðningar fatlaðs fólks en vill leita leiða til þess að gera það kleift.
Eins og allar opinberar stofnanir er utanríkisráðuneytið bundið af því lögum samkvæmt að auglýsa laus störf, sbr. 7. gr. laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, en sé um afleysingu að ræða er heimilt beita undanþágum frá auglýsingaskyldu sem greindar eru í reglum nr. 464/1996, um auglýsingar á lausum störfum. Opinberar stofnanir eru jafnframt bundnar af þeirri meginreglu við ráðningar að ráða skuli hæfasta umsækjandann til starfa. Bærist ráðuneytinu umsókn frá fötluðum umsækjanda vegna auglýsts starfs yrði umsóknin metin með sama hætti og annarra umsækjenda. Yrði það niðurstaða mats á umsækjendum að fatlaður umsækjandi sé jafnhæfur eða hæfari öðrum umsækjendum, mundi hann hafa forgang til starfsins, sbr. 32. gr. laga nr. 59/1992, um málefni fatlaðs fólks.
Nýlega hafði ráðuneytið frumkvæði að því að skoða hvort mögulegt væri að ráða einstakling með skerta starfsgetu á grundvelli vinnumarkaðsátaks Vinnumálastofnunar, Atvinnu með stuðningi, sbr. einnig reglugerð nr. 195/1995, um öryrkjavinnu. Niðurstaða þeirrar skoðunar var sú að möguleikar til að nýta úrræði Vinnumálastofnunar eru takmarkaðir af lagaskyldu til að auglýsa öll laus störf hjá hinu opinbera því ríkinu er ekki heimilt að ráða fólk til starfa án auglýsingar nema starfið standi að hámarki í tvo mánuði eða í 12 mánuði ef um afleysingu vegna leyfa er að ræða. Slíkar ráðningar yrðu því annað hvort einungis til tveggja mánaða eða vegna afleysinga sem standa skemur en 12 mánuði. Svo stuttur starfstími mundi ekki, að mati ráðuneytisins, stuðla að aukinni atvinnuþátttöku fatlaðra á almennum vinnumarkaði, sem er eitt af markmiðunum með sáttmála Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks. Að lokinni þessari skoðun er það mat ráðuneytisins að ráðningar á fötluðum einstaklingum til starfa hjá hinu opinbera þurfi að auðvelda með því að breyta gildandi reglum um auglýsingaskyldu. Til dæmis mætti heimila að auglýsa laus störf sem henti einstaklingum með takmarkaða starfsgetu, þannig að auglýsingaskyldan komi ekki í veg fyrir að hið opinbera geti sem vinnuveitandi nýtt þau vinnumarkaðsúrræði sem stjórnvöld á vinnumarkaði setja á laggirnar um þetta efni.
3. Hafa forstöðumönnum ráðuneytisins og undirstofnana verið kynnt ákvæði samnings Sameinuðu þjóðanna um viðeigandi ráðstafanir til að auka atvinnuþátttöku fatlaðs fólks?
Utanríkisráðuneytið fer með alþjóðlega samningsgerð og er því eðli máls samkvæmt kunnugt um efni samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi fólks með fötlun, þ.m.t. 27. gr. samningsins sem lýtur að vinnu og starfi. Ráðuneytið hefur ekki kynnt efni samningsins sérstaklega fyrir forstöðumönnum undirstofnana. Eins og áður sagði hefur samningurinn verið undirritaður af Íslands hálfu og lokið hefur verið við þýðingu hans á íslensku. Hann hefur ekki verið fullgiltur, en fullgilding hans krefst aðlögunar á íslenskum lögum sem hlutaðeigandi ráðuneyti annast. Að lokinni fullgildingu samningsins verður hann birtur í C-deild Stjórnartíðinda.
4. Hafa forstöðumönnum ráðuneytisins og undirstofnana verið kynntar breyttar áherslur hvað varðar þátt umhverfishindrana og viðhorfstengdra tálma í fötlun?
Breyttar áherslur hvað varðar þátt umhverfishindrana og viðhorfstengdra tálma í fötlun birtast m.a. í gildandi lögum um málefni fatlaðs fólks, nr. 59/1992, og í þingsályktunartillögu að framkvæmdaáætlun í málefnum fatlaðs fólks til ársins 2014. Eins og áður segir fylgist ráðuneytið með framgangi þingsályktunartillögunnar og telur eðlilegt að ráðast í sérstaka kynningu á henni verði hún samþykkt.
5. Hversu margir fatlaðir starfa hjá ráðuneytinu og undirstofnunum þess og hversu hátt hlutfall er það af starfsmannafjölda þeirra?
Eins og fram kemur í svari við 1. tölulið fyrirspurnarinnar er ráðuneytið jákvætt gagnvart því að grípa til ráðstafana eftir því sem unnt er innan þess lagaramma sem að framan er lýst, þannig að fjölga megi ráðningum á fötluðu fólki innan vébanda þess. Nú starfa tveir fatlaðir einstaklingar í utanríkisþjónustunni, sem er tæplega eitt prósent af heildarstarfsmannafjölda. Enginn fatlaður einstaklingur starfar hjá undirstofnunum.
140. löggjafarþing 2011–2012.
Þingskjal 1195 — 546. mál.
Svar
utanríkisráðherra við fyrirspurn Helga Hjörvar um starfsmannastefnu ráðuneytis og undirstofnana varðandi atvinnuþátttöku fatlaðs fólks.
1. Hafa ráðuneytið og undirstofnanir þess markað sér stefnu sem atvinnuveitendur um hvernig auðvelda megi ráðningar fatlaðs fólks í samræmi við lög um málefni fatlaðs fólks, nr. 59/1992, sbr. 29. og 32. gr. laganna og 27. gr. sáttmála Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks?
2. Hafa ráðuneytið og undirstofnanir þess gripið til viðeigandi ráðstafana til að ráða fatlað fólk til starfa og þá hvaða?
Lög nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, lög nr. 59/1992, um málefni fatlaðs fólks, samningur Sameinuðu þjóðanna um réttindi fólks með fötlun, sem íslensk stjórnvöld undirrituðu árið 2007, siðareglur starfsmanna utanríkisþjónustunnar, sem samþykktar voru 16. apríl 2009, og önnur landslög sem gildi hafa í þessu samhengi fela í sér þann ramma sem ráðuneytið og undirstofnanir þess, Íslandsstofa og Þróunarsamvinnustofnun Íslands (ÞSSÍ), starfa eftir varðandi ráðningar á fötluðu fólki. Ráðuneytið og undirstofnanir fylgjast með framgangi þingsályktunartillögu um framkvæmdaáætlun í málefnum fatlaðs fólks til ársins 2014 sem Alþingi hefur nú til meðferðar (440. mál, þskj. 682). Ráðuneytið hefur að öðru leyti ekki markað sér sértæka stefnu um hvernig auðvelda megi ráðningar fatlaðs fólks en vill leita leiða til þess að gera það kleift.
Eins og allar opinberar stofnanir er utanríkisráðuneytið bundið af því lögum samkvæmt að auglýsa laus störf, sbr. 7. gr. laga nr. 70/1996, um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, en sé um afleysingu að ræða er heimilt beita undanþágum frá auglýsingaskyldu sem greindar eru í reglum nr. 464/1996, um auglýsingar á lausum störfum. Opinberar stofnanir eru jafnframt bundnar af þeirri meginreglu við ráðningar að ráða skuli hæfasta umsækjandann til starfa. Bærist ráðuneytinu umsókn frá fötluðum umsækjanda vegna auglýsts starfs yrði umsóknin metin með sama hætti og annarra umsækjenda. Yrði það niðurstaða mats á umsækjendum að fatlaður umsækjandi sé jafnhæfur eða hæfari öðrum umsækjendum, mundi hann hafa forgang til starfsins, sbr. 32. gr. laga nr. 59/1992, um málefni fatlaðs fólks.
Nýlega hafði ráðuneytið frumkvæði að því að skoða hvort mögulegt væri að ráða einstakling með skerta starfsgetu á grundvelli vinnumarkaðsátaks Vinnumálastofnunar, Atvinnu með stuðningi, sbr. einnig reglugerð nr. 195/1995, um öryrkjavinnu. Niðurstaða þeirrar skoðunar var sú að möguleikar til að nýta úrræði Vinnumálastofnunar eru takmarkaðir af lagaskyldu til að auglýsa öll laus störf hjá hinu opinbera því ríkinu er ekki heimilt að ráða fólk til starfa án auglýsingar nema starfið standi að hámarki í tvo mánuði eða í 12 mánuði ef um afleysingu vegna leyfa er að ræða. Slíkar ráðningar yrðu því annað hvort einungis til tveggja mánaða eða vegna afleysinga sem standa skemur en 12 mánuði. Svo stuttur starfstími mundi ekki, að mati ráðuneytisins, stuðla að aukinni atvinnuþátttöku fatlaðra á almennum vinnumarkaði, sem er eitt af markmiðunum með sáttmála Sameinuðu þjóðanna um réttindi fatlaðs fólks. Að lokinni þessari skoðun er það mat ráðuneytisins að ráðningar á fötluðum einstaklingum til starfa hjá hinu opinbera þurfi að auðvelda með því að breyta gildandi reglum um auglýsingaskyldu. Til dæmis mætti heimila að auglýsa laus störf sem henti einstaklingum með takmarkaða starfsgetu, þannig að auglýsingaskyldan komi ekki í veg fyrir að hið opinbera geti sem vinnuveitandi nýtt þau vinnumarkaðsúrræði sem stjórnvöld á vinnumarkaði setja á laggirnar um þetta efni.
3. Hafa forstöðumönnum ráðuneytisins og undirstofnana verið kynnt ákvæði samnings Sameinuðu þjóðanna um viðeigandi ráðstafanir til að auka atvinnuþátttöku fatlaðs fólks?
Utanríkisráðuneytið fer með alþjóðlega samningsgerð og er því eðli máls samkvæmt kunnugt um efni samnings Sameinuðu þjóðanna um réttindi fólks með fötlun, þ.m.t. 27. gr. samningsins sem lýtur að vinnu og starfi. Ráðuneytið hefur ekki kynnt efni samningsins sérstaklega fyrir forstöðumönnum undirstofnana. Eins og áður sagði hefur samningurinn verið undirritaður af Íslands hálfu og lokið hefur verið við þýðingu hans á íslensku. Hann hefur ekki verið fullgiltur, en fullgilding hans krefst aðlögunar á íslenskum lögum sem hlutaðeigandi ráðuneyti annast. Að lokinni fullgildingu samningsins verður hann birtur í C-deild Stjórnartíðinda.
4. Hafa forstöðumönnum ráðuneytisins og undirstofnana verið kynntar breyttar áherslur hvað varðar þátt umhverfishindrana og viðhorfstengdra tálma í fötlun?
Breyttar áherslur hvað varðar þátt umhverfishindrana og viðhorfstengdra tálma í fötlun birtast m.a. í gildandi lögum um málefni fatlaðs fólks, nr. 59/1992, og í þingsályktunartillögu að framkvæmdaáætlun í málefnum fatlaðs fólks til ársins 2014. Eins og áður segir fylgist ráðuneytið með framgangi þingsályktunartillögunnar og telur eðlilegt að ráðast í sérstaka kynningu á henni verði hún samþykkt.
5. Hversu margir fatlaðir starfa hjá ráðuneytinu og undirstofnunum þess og hversu hátt hlutfall er það af starfsmannafjölda þeirra?
Eins og fram kemur í svari við 1. tölulið fyrirspurnarinnar er ráðuneytið jákvætt gagnvart því að grípa til ráðstafana eftir því sem unnt er innan þess lagaramma sem að framan er lýst, þannig að fjölga megi ráðningum á fötluðu fólki innan vébanda þess. Nú starfa tveir fatlaðir einstaklingar í utanríkisþjónustunni, sem er tæplega eitt prósent af heildarstarfsmannafjölda. Enginn fatlaður einstaklingur starfar hjá undirstofnunum.
