Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect. Ferill 65. máls.
143. löggjafarþing 2013–2014.
Þingskjal 165 — 65. mál.
1. Hafa verið unnir gæðastaðlar og gerðar verklagsreglur um þjónustu við fatlað fólk og eftirlit með henni, sbr. ábendingar í skýrslu Ríkisendurskoðunar um þjónustu við fatlaða frá því í ágúst 2010 og reglugerð nr. 1054/2010 um þjónustu við fatlað fólk á heimili sínu?
Unnir hafa verið gæðastaðlar vegna þjónustu við fatlað fólk í samvinnu velferðarráðuneytisins, Sambands íslenskra sveitarfélaga og fulltrúa sveitarfélaga. Gæðastaðlarnir grundvallast á kröfum og árangursmælikvörðum sem fram koma í þingsályktun um framkvæmdaáætlun í málefnum fatlaðs fólks, í lögum um málefni fatlaðs fólks og í reglugerð nr. 1054/ 2010, um þjónustu við fatlað fólk á heimili sínu. Gæðaviðmiðin hafa verið kynnt Sambandi íslenskra sveitarfélaga og verða birt á vef ráðuneytisins í nóvember.
Þegar gæðastaðlarnir verða fullbúnir verða þeir kynntir sveitarfélögum/þjónustusvæðum og verða þau beðin um að skrá þær breytur sem liggja til grundvallar gæðastöðlum. Þannig munu fyrstu árangursmælingar eiga sér stað á árinu 2013 og reglulega eftir það. Fyrir liggja samræmdar lykilupplýsingar um þjónustu við fatlað fólk árin 2011 og 2012 og í byrjun næsta árs munu liggja fyrir upplýsingar vegna ársins 2013. Komi í ljós frávik á grundvelli gagna mun ráðuneytið grípa til aðgerða.
Í reglugerð um þjónustu við fatlað fólk á heimilum sínum, nr. 1054/2010, eru skilgreindar verklagsreglur um hvernig staðið skuli að umsókn um þjónustu, hvernig henni skuli fylgt eftir og hverjir það eru sem koma að úrvinnslu hennar.
Ráðuneytið kom í byrjun árs 2011 að sérstakri kynningu á ákvæðum reglugerðar nr. 1054/2010 fyrir félagsmálastjóra og lykilstarfsmenn þjónustusvæða á landinu þar sem sérstaklega var í II. kafla í umræddri reglugerð gerð grein fyrir verklagi við umsókn og gerð samnings eða einstaklingsbundinnar þjónustuáætlunar.
Í lok nóvember á síðasta ári stóð ráðuneytið fyrir sérstakri kynningu og málþingi á ákvæðum reglugerðar nr. 1054/2010 fyrir félagsmálastjóra og lykilstarfsmenn þjónustusvæða, þar sem enn og aftur var farið yfir verklag við umsóknir um þjónustu samkvæmt ákvæðum reglugerðarinnar. Einnig voru kynntar hugmyndir ráðuneytisins um á hvern hátt það hygðist styðja við þjónustusvæðin þannig að þau gætu betur sinnt hlutverki sínu í samræmi við ákvæði reglugerðarinnar.
Á vormánuðum 2013 var settur á laggirnar óformlegur samráðshópur þar sem sæti áttu fulltrúar frá Reykjavíkurborg, Kópavogsbæ, Ás styrktarfélagi, þjónustusvæði Suðurlands, Akureyrarbæ og Samtökum sveitarfélaga á Norðurlandi vestra. Samráðshópurinn hefur unnið með ráðuneytinu að úrvinnslu þeirra hugmynda sem kynntar voru á fundi félagsmálastjóra í nóvember 2012.
Verkefni hópsins hafa verið eftirfarandi:
– Samræming á skráningu grunnupplýsinga þegar fatlað fólk sækir um þjónustu hjá þjónustusvæði.
– Samræming innihalds og forms einstaklingsbundinna þjónustuáætlana, sbr. 7. gr. reglugerðar nr. 1054/2010.
– Gerð verklagsreglna fyrir þjónustusvæði um meðferð umsókna.
– Gerð leiðbeininga við hverja og eina grein reglugerðar nr. 1054/2010.
– Gerð upplýsingarits um reglugerð nr. 1054/2010. Ritið verði einnig á auðlesnu máli.
– Endurskoðun á 5., 14. og 16. gr. reglugerðar nr. 1054/2010.
Niðurstöður þessarar vinnu verða kynntar á fundi með öllum þjónustusvæðum 28. nóvember nk. Allar þessar upplýsingar verða síðan aðgengilegar á vef ráðuneytisins og á auðlesnu máli. Í þessu sambandi skal einnig bent á að í júlí 2011 tóku gildi ný lög um réttindagæslu fyrir fatlað fólk. Þar er kveðið á um fyrirkomulag réttindagæslunnar, réttindavakt ráðuneytisins, réttindagæslumenn fatlaðs fólks og persónulega talsmenn fatlaðs fólks. 1. október 2012 bættist við lögin nýr kafli sem fjallar um ráðstafanir til að draga úr nauðung í þjónustu við fatlað fólk.
Ráðuneytið hefur staðið fyrir sérstökum kynningarfundum með réttindagæslumönnum og persónulegum talsmönnum þar sem II.–IV. ákvæði fyrrgreindrar reglugerðar var tekið fyrir og kynnt rækilega.
Við skoðun á verklagi vegna þjónustu við fatlað fólk á heimilum sínum hefur verið horft til reynslu af framkvæmd samstarfsverkefnisins um notendastýrða persónulega aðstoð hvað varðar umsóknarferlið, sem og handbók, leiðbeiningar og umsóknareyðublöð.
Loks skal tekið fram að í ráðuneytinu er nú á lokametrunum vinna við reglugerð um skilyrði fyrir starfsleyfi í þjónustustofnunum og húsnæðisúrræðum fyrir fatlað fólk.
Í ljósi framgreinds telur ráðherra að brugðist hafi verið við athugasemdum Ríkisendurskoðunar um gerð gæðastaðla, verklagsreglna og eftirlits með þjónustunni.
2. Hefur ráðuneytið skilgreint lykilupplýsingar um faglegt starf þjónustuaðila og kallað eftir þeim eftir að þjónusta við fatlað fólk færðist til sveitarfélaga?
Ráðuneytið leitaði samvinnu við Hagstofu Íslands um skráningu sveitarfélaga á þjónustu við fatlað fólk vegna söfnunar upplýsinga eftir yfirfærslu málaflokksins til sveitarfélaganna, þar sem Hagstofa Íslands safnar gögnum árlega um félagsþjónustu sveitarfélaga á landsvísu.
Samstarf var haft við Samband íslenskra sveitarfélaga eins og kveðið er á um í lögum að skuli gert um skilgreiningu þeirra gagna sem safna á um þjónustuna. Kallað hefur verið eftir samræmdum lykilupplýsingum um þjónustu við fatlað fólk hjá sveitarfélögunum árin 2011 og 2012. Niðurstöður fyrir árið 2011 eru í lokavinnslu fyrir birtingu og verið er að vinna úr niðurstöðum fyrir 2012.
3. Telur ráðherra að ákvæði reglugerðar nr. 1054/2010 fullnægi ábendingum Ríkisendurskoðunar um nauðsyn reglna um hámarksbiðtíma eftir þjónustu við fatlað fólk á heimili sínu?
Í ábendingum Ríkisendurskoðunar er vakin athygli á nauðsyn þess að skilgreindur sé hámarksbiðtími eftir þjónustu. Í ábendingum stofnunarinnar er þó ekki getið um hversu langur slíkur biðtími skuli vera.
Í vinnu starfshóps við reglugerð nr. 1054/2010 var einn grunnþáttur umræðunnar að skilgreindur yrði hámarksbiðtími eftir þjónustu. Jafnframt yrði skilgreindur hámarksbiðtími fyrir hvern verkþátt í þjónustuferlinu.
Í vinnu starfshópsins sem vann að reglugerðinni komu fram nokkuð skiptar skoðanir um hver hámarksbiðtíminn gæti verið. Starfshópurinn taldi þó rétt að ganga nokkuð lengra en kom fram í ábendingum Ríkisendurskoðunar því að í reglugerð nr. 1054/2010 er ekki einungis skilgreindur hámarksbiðtími fyrir allt umsóknarferlið heldur einnig fyrir ákveðna verkþætti innan þess. Að mati starfshópsins var þar með réttur fatlaðs fólks aukinn á skilvirkri þjónustu innan skynsamlegs tímaramma.
Ástæða þess að tímaramminn var skilgreindur með þeim hætti sem fram kemur í reglugerðinni er sú staðreynd að sá hópur, sem fellur undir lög nr. 59/1992, um málefni fatlaðs fólks, og þarf þjónustu á heimilum sínum, getur haft mikla og fjölbreytta stuðningsþörf. Það tekur því mislangan tíma fyrir sveitarfélög að útvega fjármagn og starfsfólk þannig að hægt sé að koma til móts við þarfir viðkomandi umsækjanda ef hann hefur ekki notið þjónustu áður. Sömu rök voru talin gilda ef viðkomandi þyrfti aukna þjónustu eða þyrfti á annarri tegund þjónustu að halda en áður.
Það hefur líka verið tekið fram við kynningu ráðuneytisins á efni reglugerðar nr. 1054/ 2010 að þjónustuaðilar eru frekar hvattir til að nýta ekki hámarksbiðtímann þannig að eðlilegt markmið sé að hafa hann styttri ef þess er nokkur kostur. Loks ber að geta þess að þjónustuþarfir fatlaðs fólks geta verið afar mismunandi og ekki liggur alltaf í augum uppi hver þörfin er fyrr en eftir nákvæma og tímafreka greiningu.
Ráðuneytið telur því að fyrrgreind ákvæði reglugerðar nr. 1054/2010 fullnægi alfarið ábendingum Ríkisendurskoðunar um hámarksbiðtíma.
4. Hefur verið kallað eftir upplýsingum um lengd biðtíma hjá þjónustuaðilum?
Ráðuneytið hefur ekki enn kallað eftir upplýsingum sem spurt er um í þessum lið fyrirspurnarinnar. Ráðuneytið hefur talið, með vísan til þeirra auknu krafna sem reglugerð 1054/2010 tilgreinir, að nauðsynlegt sé að hafa góða samvinnu við sveitarfélögin um að laga verklag þeirra að þeim kröfum sem reglugerðin gerir til þeirra. Ráðuneytið ákvað því að hefja samstarf við Hagstofu Íslands um að fá aðstoð við að kalla eftir svörum frá sveitarfélögunum við eftirfarandi spurningum með vísun í tilgreindar greinar reglugerðarinnar og verkefni í framkvæmdaáætlun í málefnum fatlaðs fólks 2012–2014:
a. Hvert er hlutfall fatlaðs fólks, 18 ára og eldra, sem er með samning um þjónustu?
Í 6. gr. reglugerðar nr. 1054/2010 er kveðið á um eftirfarandi:
„Umsækjandi og þjónustuaðili gera með sér skriflegan samning um hvernig sérstakur stuðningur verði veittur.
Í samningnum skal koma fram með skýrum hætti að samningsaðilar geri sér grein fyrir efni hans.
Samningurinn skal kveða á um: ábyrgð og skyldur einstaklings og þjónustuaðila, umfang og innihald þjónustunnar, sameiginlegan íbúasjóð sé um slíkt að ræða.
Þess skal gætt að sjálfsákvörðunarréttur fólks sé virtur. Geti einstaklingur ekki talað fyrir sig sjálfur skal leita allra leiða til að öðlast skilning á því hver vilji hans er og í því skyni leitað til þeirra sem þekkja hann best. Þess sé gætt að viðkomandi njóti stuðnings aðstandanda eða talsmanns við gerð samningsins.
Miðað skal við að gengið sé frá samningi um þjónustu innan tólf mánaða frá því að umsókn berst sveitarfélagi. Gangi það ekki eftir skal þjónustuaðili tilkynna umsækjanda um það og undirbúa gerð nýs samnings.“
b. Hvert er hlutfall fatlaðs fólks, 18 ára og eldra, sem er með einstaklingsbundna þjónustuáætlun?
Í 7. gr. reglugerðar nr. 1054/2010 eru ákvæði um einstaklingsbundna þjónustuáætlun:
„Fatlað fólk sem hefur þörf fyrir viðvarandi og fjölbreytilegan stuðning á rétt á að gerð sé einstaklingsbundin þjónustuáætlun fyrir það. Gerð slíkrar áætlunar skal vera á ábyrgð þeirra sem sjá um framkvæmd þjónustunnar.
Þjónustuáætlunin felur í sér skýr markmið sem vinna skal að með því að veita stuðning og samhæfa úrræði mismunandi þjónustuaðila, þar á meðal félagsþjónustu, heilbrigðisþjónustu og annarra aðila, svo sem á sviði menntunar, atvinnu og tómstunda.
Þjónustuáætlunin lýsir því hver ber ábyrgð á því að tilteknum verkþáttum í áætluninni sé framfylgt ásamt upplýsingum um þann tíma sem einstökum stuðningsþáttum er ætlaður.“
Að auki er í þingsályktun um framkvæmdaáætlun í málefnum fatlaðs fólks, sbr. lið C2 og C3, tekið á vali, samfellu og öryggi í þjónustu.
5. Hver hafa orðið afdrif umsókna um þjónustu eftir gildistöku reglugerðar nr. 1054/2010? Óskað er eftir sundurliðun samkvæmt eftirfarandi flokkun:
a. Gengið frá samningum innan tólf mánaða frá því að umsókn barst.
b. Umsækjendum tilkynnt að ekki væri hægt að ganga frá samningi innan tólf mánaða og því þyrfti að gera nýjan samning.
c. Umsókn varð meira en tólf mánaða gömul án þess að gengið væri frá samningi eða haft samband við umsækjanda til að gera nýjan samning.
Ráðuneytið hefur ekki haft möguleika á að afla svara við þessum lið fyrirspurnarinnar því til þess hefði þurft lengri tíma. Sveitarfélögin vinna nú að því að styrkja skráningu sína á þörfum fatlaðs fólks eftir að hafa að fullu tekið við ábyrgð á framkvæmd hennar. Ljóst er að um viðamikið verkefni er að ræða sem mun taka tíma. Það skal tekið fram að ráðuneytið hefur áætlanir um, í samráði við sveitarfélögin og Hagstofu Íslands, að bæta þessum spurningum inn á þann spurningalista sem Hagstofan mun leita svara við hjá sveitarfélögunum frá með 2014.
143. löggjafarþing 2013–2014.
Þingskjal 165 — 65. mál.
Svar
félags- og húsnæðismálaráðherra við fyrirspurn frá Sigríði Ingibjörgu Ingadóttur
um þjónustu við fatlað fólk.
1. Hafa verið unnir gæðastaðlar og gerðar verklagsreglur um þjónustu við fatlað fólk og eftirlit með henni, sbr. ábendingar í skýrslu Ríkisendurskoðunar um þjónustu við fatlaða frá því í ágúst 2010 og reglugerð nr. 1054/2010 um þjónustu við fatlað fólk á heimili sínu?
Unnir hafa verið gæðastaðlar vegna þjónustu við fatlað fólk í samvinnu velferðarráðuneytisins, Sambands íslenskra sveitarfélaga og fulltrúa sveitarfélaga. Gæðastaðlarnir grundvallast á kröfum og árangursmælikvörðum sem fram koma í þingsályktun um framkvæmdaáætlun í málefnum fatlaðs fólks, í lögum um málefni fatlaðs fólks og í reglugerð nr. 1054/ 2010, um þjónustu við fatlað fólk á heimili sínu. Gæðaviðmiðin hafa verið kynnt Sambandi íslenskra sveitarfélaga og verða birt á vef ráðuneytisins í nóvember.
Þegar gæðastaðlarnir verða fullbúnir verða þeir kynntir sveitarfélögum/þjónustusvæðum og verða þau beðin um að skrá þær breytur sem liggja til grundvallar gæðastöðlum. Þannig munu fyrstu árangursmælingar eiga sér stað á árinu 2013 og reglulega eftir það. Fyrir liggja samræmdar lykilupplýsingar um þjónustu við fatlað fólk árin 2011 og 2012 og í byrjun næsta árs munu liggja fyrir upplýsingar vegna ársins 2013. Komi í ljós frávik á grundvelli gagna mun ráðuneytið grípa til aðgerða.
Í reglugerð um þjónustu við fatlað fólk á heimilum sínum, nr. 1054/2010, eru skilgreindar verklagsreglur um hvernig staðið skuli að umsókn um þjónustu, hvernig henni skuli fylgt eftir og hverjir það eru sem koma að úrvinnslu hennar.
Ráðuneytið kom í byrjun árs 2011 að sérstakri kynningu á ákvæðum reglugerðar nr. 1054/2010 fyrir félagsmálastjóra og lykilstarfsmenn þjónustusvæða á landinu þar sem sérstaklega var í II. kafla í umræddri reglugerð gerð grein fyrir verklagi við umsókn og gerð samnings eða einstaklingsbundinnar þjónustuáætlunar.
Í lok nóvember á síðasta ári stóð ráðuneytið fyrir sérstakri kynningu og málþingi á ákvæðum reglugerðar nr. 1054/2010 fyrir félagsmálastjóra og lykilstarfsmenn þjónustusvæða, þar sem enn og aftur var farið yfir verklag við umsóknir um þjónustu samkvæmt ákvæðum reglugerðarinnar. Einnig voru kynntar hugmyndir ráðuneytisins um á hvern hátt það hygðist styðja við þjónustusvæðin þannig að þau gætu betur sinnt hlutverki sínu í samræmi við ákvæði reglugerðarinnar.
Á vormánuðum 2013 var settur á laggirnar óformlegur samráðshópur þar sem sæti áttu fulltrúar frá Reykjavíkurborg, Kópavogsbæ, Ás styrktarfélagi, þjónustusvæði Suðurlands, Akureyrarbæ og Samtökum sveitarfélaga á Norðurlandi vestra. Samráðshópurinn hefur unnið með ráðuneytinu að úrvinnslu þeirra hugmynda sem kynntar voru á fundi félagsmálastjóra í nóvember 2012.
Verkefni hópsins hafa verið eftirfarandi:
– Samræming á skráningu grunnupplýsinga þegar fatlað fólk sækir um þjónustu hjá þjónustusvæði.
– Samræming innihalds og forms einstaklingsbundinna þjónustuáætlana, sbr. 7. gr. reglugerðar nr. 1054/2010.
– Gerð verklagsreglna fyrir þjónustusvæði um meðferð umsókna.
– Gerð leiðbeininga við hverja og eina grein reglugerðar nr. 1054/2010.
– Gerð upplýsingarits um reglugerð nr. 1054/2010. Ritið verði einnig á auðlesnu máli.
– Endurskoðun á 5., 14. og 16. gr. reglugerðar nr. 1054/2010.
Niðurstöður þessarar vinnu verða kynntar á fundi með öllum þjónustusvæðum 28. nóvember nk. Allar þessar upplýsingar verða síðan aðgengilegar á vef ráðuneytisins og á auðlesnu máli. Í þessu sambandi skal einnig bent á að í júlí 2011 tóku gildi ný lög um réttindagæslu fyrir fatlað fólk. Þar er kveðið á um fyrirkomulag réttindagæslunnar, réttindavakt ráðuneytisins, réttindagæslumenn fatlaðs fólks og persónulega talsmenn fatlaðs fólks. 1. október 2012 bættist við lögin nýr kafli sem fjallar um ráðstafanir til að draga úr nauðung í þjónustu við fatlað fólk.
Ráðuneytið hefur staðið fyrir sérstökum kynningarfundum með réttindagæslumönnum og persónulegum talsmönnum þar sem II.–IV. ákvæði fyrrgreindrar reglugerðar var tekið fyrir og kynnt rækilega.
Við skoðun á verklagi vegna þjónustu við fatlað fólk á heimilum sínum hefur verið horft til reynslu af framkvæmd samstarfsverkefnisins um notendastýrða persónulega aðstoð hvað varðar umsóknarferlið, sem og handbók, leiðbeiningar og umsóknareyðublöð.
Loks skal tekið fram að í ráðuneytinu er nú á lokametrunum vinna við reglugerð um skilyrði fyrir starfsleyfi í þjónustustofnunum og húsnæðisúrræðum fyrir fatlað fólk.
Í ljósi framgreinds telur ráðherra að brugðist hafi verið við athugasemdum Ríkisendurskoðunar um gerð gæðastaðla, verklagsreglna og eftirlits með þjónustunni.
2. Hefur ráðuneytið skilgreint lykilupplýsingar um faglegt starf þjónustuaðila og kallað eftir þeim eftir að þjónusta við fatlað fólk færðist til sveitarfélaga?
Ráðuneytið leitaði samvinnu við Hagstofu Íslands um skráningu sveitarfélaga á þjónustu við fatlað fólk vegna söfnunar upplýsinga eftir yfirfærslu málaflokksins til sveitarfélaganna, þar sem Hagstofa Íslands safnar gögnum árlega um félagsþjónustu sveitarfélaga á landsvísu.
Samstarf var haft við Samband íslenskra sveitarfélaga eins og kveðið er á um í lögum að skuli gert um skilgreiningu þeirra gagna sem safna á um þjónustuna. Kallað hefur verið eftir samræmdum lykilupplýsingum um þjónustu við fatlað fólk hjá sveitarfélögunum árin 2011 og 2012. Niðurstöður fyrir árið 2011 eru í lokavinnslu fyrir birtingu og verið er að vinna úr niðurstöðum fyrir 2012.
3. Telur ráðherra að ákvæði reglugerðar nr. 1054/2010 fullnægi ábendingum Ríkisendurskoðunar um nauðsyn reglna um hámarksbiðtíma eftir þjónustu við fatlað fólk á heimili sínu?
Í ábendingum Ríkisendurskoðunar er vakin athygli á nauðsyn þess að skilgreindur sé hámarksbiðtími eftir þjónustu. Í ábendingum stofnunarinnar er þó ekki getið um hversu langur slíkur biðtími skuli vera.
Í vinnu starfshóps við reglugerð nr. 1054/2010 var einn grunnþáttur umræðunnar að skilgreindur yrði hámarksbiðtími eftir þjónustu. Jafnframt yrði skilgreindur hámarksbiðtími fyrir hvern verkþátt í þjónustuferlinu.
Í vinnu starfshópsins sem vann að reglugerðinni komu fram nokkuð skiptar skoðanir um hver hámarksbiðtíminn gæti verið. Starfshópurinn taldi þó rétt að ganga nokkuð lengra en kom fram í ábendingum Ríkisendurskoðunar því að í reglugerð nr. 1054/2010 er ekki einungis skilgreindur hámarksbiðtími fyrir allt umsóknarferlið heldur einnig fyrir ákveðna verkþætti innan þess. Að mati starfshópsins var þar með réttur fatlaðs fólks aukinn á skilvirkri þjónustu innan skynsamlegs tímaramma.
Ástæða þess að tímaramminn var skilgreindur með þeim hætti sem fram kemur í reglugerðinni er sú staðreynd að sá hópur, sem fellur undir lög nr. 59/1992, um málefni fatlaðs fólks, og þarf þjónustu á heimilum sínum, getur haft mikla og fjölbreytta stuðningsþörf. Það tekur því mislangan tíma fyrir sveitarfélög að útvega fjármagn og starfsfólk þannig að hægt sé að koma til móts við þarfir viðkomandi umsækjanda ef hann hefur ekki notið þjónustu áður. Sömu rök voru talin gilda ef viðkomandi þyrfti aukna þjónustu eða þyrfti á annarri tegund þjónustu að halda en áður.
Það hefur líka verið tekið fram við kynningu ráðuneytisins á efni reglugerðar nr. 1054/ 2010 að þjónustuaðilar eru frekar hvattir til að nýta ekki hámarksbiðtímann þannig að eðlilegt markmið sé að hafa hann styttri ef þess er nokkur kostur. Loks ber að geta þess að þjónustuþarfir fatlaðs fólks geta verið afar mismunandi og ekki liggur alltaf í augum uppi hver þörfin er fyrr en eftir nákvæma og tímafreka greiningu.
Ráðuneytið telur því að fyrrgreind ákvæði reglugerðar nr. 1054/2010 fullnægi alfarið ábendingum Ríkisendurskoðunar um hámarksbiðtíma.
4. Hefur verið kallað eftir upplýsingum um lengd biðtíma hjá þjónustuaðilum?
Ráðuneytið hefur ekki enn kallað eftir upplýsingum sem spurt er um í þessum lið fyrirspurnarinnar. Ráðuneytið hefur talið, með vísan til þeirra auknu krafna sem reglugerð 1054/2010 tilgreinir, að nauðsynlegt sé að hafa góða samvinnu við sveitarfélögin um að laga verklag þeirra að þeim kröfum sem reglugerðin gerir til þeirra. Ráðuneytið ákvað því að hefja samstarf við Hagstofu Íslands um að fá aðstoð við að kalla eftir svörum frá sveitarfélögunum við eftirfarandi spurningum með vísun í tilgreindar greinar reglugerðarinnar og verkefni í framkvæmdaáætlun í málefnum fatlaðs fólks 2012–2014:
a. Hvert er hlutfall fatlaðs fólks, 18 ára og eldra, sem er með samning um þjónustu?
Í 6. gr. reglugerðar nr. 1054/2010 er kveðið á um eftirfarandi:
„Umsækjandi og þjónustuaðili gera með sér skriflegan samning um hvernig sérstakur stuðningur verði veittur.
Í samningnum skal koma fram með skýrum hætti að samningsaðilar geri sér grein fyrir efni hans.
Samningurinn skal kveða á um: ábyrgð og skyldur einstaklings og þjónustuaðila, umfang og innihald þjónustunnar, sameiginlegan íbúasjóð sé um slíkt að ræða.
Þess skal gætt að sjálfsákvörðunarréttur fólks sé virtur. Geti einstaklingur ekki talað fyrir sig sjálfur skal leita allra leiða til að öðlast skilning á því hver vilji hans er og í því skyni leitað til þeirra sem þekkja hann best. Þess sé gætt að viðkomandi njóti stuðnings aðstandanda eða talsmanns við gerð samningsins.
Miðað skal við að gengið sé frá samningi um þjónustu innan tólf mánaða frá því að umsókn berst sveitarfélagi. Gangi það ekki eftir skal þjónustuaðili tilkynna umsækjanda um það og undirbúa gerð nýs samnings.“
b. Hvert er hlutfall fatlaðs fólks, 18 ára og eldra, sem er með einstaklingsbundna þjónustuáætlun?
Í 7. gr. reglugerðar nr. 1054/2010 eru ákvæði um einstaklingsbundna þjónustuáætlun:
„Fatlað fólk sem hefur þörf fyrir viðvarandi og fjölbreytilegan stuðning á rétt á að gerð sé einstaklingsbundin þjónustuáætlun fyrir það. Gerð slíkrar áætlunar skal vera á ábyrgð þeirra sem sjá um framkvæmd þjónustunnar.
Þjónustuáætlunin felur í sér skýr markmið sem vinna skal að með því að veita stuðning og samhæfa úrræði mismunandi þjónustuaðila, þar á meðal félagsþjónustu, heilbrigðisþjónustu og annarra aðila, svo sem á sviði menntunar, atvinnu og tómstunda.
Þjónustuáætlunin lýsir því hver ber ábyrgð á því að tilteknum verkþáttum í áætluninni sé framfylgt ásamt upplýsingum um þann tíma sem einstökum stuðningsþáttum er ætlaður.“
Að auki er í þingsályktun um framkvæmdaáætlun í málefnum fatlaðs fólks, sbr. lið C2 og C3, tekið á vali, samfellu og öryggi í þjónustu.
5. Hver hafa orðið afdrif umsókna um þjónustu eftir gildistöku reglugerðar nr. 1054/2010? Óskað er eftir sundurliðun samkvæmt eftirfarandi flokkun:
a. Gengið frá samningum innan tólf mánaða frá því að umsókn barst.
b. Umsækjendum tilkynnt að ekki væri hægt að ganga frá samningi innan tólf mánaða og því þyrfti að gera nýjan samning.
c. Umsókn varð meira en tólf mánaða gömul án þess að gengið væri frá samningi eða haft samband við umsækjanda til að gera nýjan samning.
Ráðuneytið hefur ekki haft möguleika á að afla svara við þessum lið fyrirspurnarinnar því til þess hefði þurft lengri tíma. Sveitarfélögin vinna nú að því að styrkja skráningu sína á þörfum fatlaðs fólks eftir að hafa að fullu tekið við ábyrgð á framkvæmd hennar. Ljóst er að um viðamikið verkefni er að ræða sem mun taka tíma. Það skal tekið fram að ráðuneytið hefur áætlanir um, í samráði við sveitarfélögin og Hagstofu Íslands, að bæta þessum spurningum inn á þann spurningalista sem Hagstofan mun leita svara við hjá sveitarfélögunum frá með 2014.
