Ferill 163. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
145. löggjafarþing 2015–2016.
Þingskjal 275 — 163. mál.
Svar
heilbrigðisráðherra við fyrirspurn frá Elsu Láru Arnardóttur
um nýgengi krabbameins.
1. Hvert er nýgengi krabbameins í kvenlíffærum?
Samkvæmt upplýsingum frá Krabbameinsskrá Krabbameinsfélags Íslands er nýgengi krabbameins í brjóstum, leggöngum og ytri kynfærum kvenna, leghálsi, legbol og eggjastokkum greind á tímabilinu 2009–2013, eins og sést í töflu 1.
Tafla 1.
| Greiningarár 2009–2013 | Uppsafnaður fjöldi á fimm árum | Árlegur meðalfjöldi | Hlutfall af öllum meinum hjá konum | ASR (w) af 100.000* |
| Brjóstakrabbamein | 1.042 | 208 | 29,8% | 91,1 |
| Krabbamein í leggöngum og ytri kynfærum kvenna | 31 | 6 | 0,9% | 2,3 |
| Leghálskrabbamein | 84 | 17 | 2,4% | 8,9 |
| Krabbamein í legbol | 134 | 27 | 3,8% | 11,6 |
| Krabbamein í eggjastokkum | 86 | 17 | 2,5% | 7,0 |
| Alls | 1.377 | 275 | 39,4% | 121,0 |
| Ath. þar sem Ísland er lítil þjóð eru tilviljunarsveiflur algengar og því er miðað við meðaltal þeirra sem greinast á fimm árum. | ||||
| *ASR (aldursstaðlað nýgengi) Aldursstaðlað nýgengi (ASR) er mælikvarði á tíðni sem þjóð mundi hafa ef hún væri með staðlaða aldurssamsetningu. Stöðlun er nauðsynleg þegar bornar eru saman margar þjóðir með mismunandi aldurssamsetningu, því að aldur er mikill áhrifaþáttur í áhættu á að fá krabbamein. ASR er vegið meðaltal af aldursbundnu nýgengi; vigtunin er gerð með svokölluðu staðalþýði. Algengasta staðalþýðið (World Standard Population). |
||||
2. Hversu hátt er hlutfall þess hjá konum sem hafa ekki náð lágmarksaldri fyrir boð í krabbameinsleit? Hvert er hlutfall leghálskrabbameins og hvert er hlutfall brjóstakrabbameins hjá þeim?
Samkvæmt upplýsingum frá Krabbameinsskrá Krabbameinsfélags Íslands er hlutfall kvenna sem greinst hafa með leghálskrabbamein á tímabilinu 2009–2013, skipt eftir þremur aldursbilum, eins og kemur fram í töflu 2.
Tafla 2.
| Legháls | ||
| 0–22 ára | 0,2 | 1% |
| 23–65 ára | 14,6 | 87% |
| 66+ ára | 2,0 | 12% |
| 16,8 | 100% |
Samkvæmt upplýsingum frá Krabbameinsskrá Krabbameinsfélags Íslands er hlutfall kvenna sem greinst hefur með brjóstakrabbamein á tímabilinu 2009–2013, skipt eftir þremur aldursbilum, eins og kemur fram í töflu 3.
Tafla 3.
| Brjóst | ||
| 0–39 ára | 9,0 | 4% |
| 40–69 ára | 143,8 | 69% |
| 70+ ára | 55,6 | 27% |
| 208,4 | 100% |
Greinargerð:
Leghálskrabbameinsleit.
Hópleit að krabbameini beinist að frískum einstaklingum og er ein af meginforsendum hennar er að gagnsemi sé meiri en skaðsemi. Hópleit mun aldrei geta komið í veg fyrir öll krabbamein.
Tilgangur leghálskrabbameinsleitar er að finna leghálskrabbamein á forstigi eða frumstigi. Markmiðið er að lækka nýgengi og dánartíðni leghálskrabbameins. Regluleg mæting og öflugt eftirlit skiptir sköpum hvað árangur leitarstarfsins varðar og hefur nýgengi lækkað um 70% og dánartíðni um 90% frá því leit hófst hér á landi í júní 1964.
Leghálskrabbameinsleitin hófst árið 1964. Frá árinu 1969 og til ársloka 1987 takmarkaðist leitarstarfið við 25–69 ára konur og voru þær boðaðar til leitar á tveggja til þriggja ára fresti. Hinn 1. janúar 1988 voru neðri aldursmörk færð niður í 20 ár og boðað var til leitar á tveggja ára fresti. Á miðju ári 2009 var boðun breytt á þann hátt að konur á aldrinum 40–69 ára voru boðaðar á fjögurra ára fresti svo fremi þær hefðu fimm eðlileg frumustrok og þar af tvö á síðustu fimm árum.
Frá 1. janúar 2014 er skipuleg leit að krabbameini í leghálsi á þriggja ára fresti á aldursbilinu 23–65 ára. Frá 1. febrúar hófust HPV (Human Papilloma Virus) mælingar á lággráðufrumubreytingum.
Leitarleiðbeiningamar eru settar af læknum Leitarstöðvarinnar að höfðu samráði við sérfræðinga í krabbameinslækningum kvensjúkdóma og meinafræði og taka mið af erlendum leitarleiðbeiningum. Landlæknir er eftirlitsaðili leitarstarfsins og það eru tilmæli hans að allir sem sinna leitarstarfinu fylgi ákvæðum leitarleiðbeininga.
Brjóstakrabbameinsleit.
Tilgangur brjóstakrabbameinsleitar er að finna brjóstakrabbamein á frumstigi. Markmið brjóstakrabbameinsleitar er að lækka dánartíðni af völdum brjóstakrabbameins.
Frá 1973 voru brjóst kvenna þreifuð um leið og þær komu til leghálskrabbameinsleitar. Ef eitthvað athugavert fannst voru konur sendar í nánari skoðun með röntgenmyndatöku af brjóstum og fínnálarástungu (frá 1976). Í nóvember 1987 hófst skipulögð leit að brjóstakrabbameini með brjóstaröntgenmyndatöku hjá konum 35 ára og 40–69 ára og um leið var brjóstaþreifíngu hætt hjá þessum aldurshópum. Frá 1. janúar 1990 var brjóstaþreifingu hætt hjá aldurshópnum 20–29 ára og frá 1. janúar 1993 var brjóstaröntgenmyndatöku hætt hjá 35 ára konum. Skipuleg leit að krabbameini í brjóstum með brjóstamyndatöku er nú á tveggja ára fresti á aldursbilinu 40–69 ára.
