Ferill 153. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
146. löggjafarþing 2016–2017.
Þingskjal 622 — 153. mál.
Svar
samgöngu- og sveitarstjórnarráðherra við fyrirspurn frá Viktori Orra Valgarðssyni um viðhald vegakerfisins.
1. Hefur Vegagerðin skýr markmið um viðhald vegakerfisins þar sem t.d. hefur verið metin þörf á viðhaldi vega og brúa innan sem utan þéttbýlis?
Markmið Vegagerðarinnar með viðhaldi þjóðvegakerfisins er að varðveita þau verðmæti sem liggja bundin í vegakerfinu ásamt því að uppfylla gildandi reglur um burðarþol og vegbreidd. Vegagerðin hefur skilgreint nauðsynlega viðhaldsþörf til að markmiðið náist og er það gert með viðurkenndum aðferðum viðhaldsstjórnunar ásamt forsendum byggðum á reynslu hérlendis.
Stærstu útgjaldaliðirnir í viðhaldi þjóðvega eru vegna endurnýjunar bundins slitlags, viðhalds malarvega, þ.e. vegheflunar, rykbindingar og mölburðar, styrkinga og endurbóta og viðhalds brúa og varnargarða. Aðrir liðir sem falla undir viðhaldsliðinn eins og hann er skilgreindur í vegáætlun eru m.a. sérstakar úrbætur fyrir umferðaröryggi, viðhald og rekstur jarðganga, vatnaskemmdir og viðhald girðinga.
Undanfarin ár hefur fjárveiting til viðhalds vega verið töluvert minni en viðhaldsþörfin og þess vegna hefur safnast upp enn meiri þörf fyrir viðhald.
Endurnýjun bundinna slitlaga: Lengd vega með bundnu slitlagi er um 5.500 km. Miðað við eðlilegt ástand er árleg þörf 2.800 millj. kr. á ári. Uppsöfnuð þörf vegna of lítils viðhalds undanfarin ár er metin 11.300 millj. kr.
Viðhald malarvega: Lengd malarvega er um 7.400 km, þar af eru stofn- og tengivegir 2.800 km. Miðað við eðlilegt ástand er árleg þörf metin um 1.300 millj. kr. á ári. Erfiðara er að meta uppsafnaðan vanda í viðhaldi malarvega en hann er töluverður vegna lítils viðhalds undanfarin ár. Gróft mat er u.þ.b. 2.000 millj. kr.
Styrkingar og endurbætur: Árleg þörf er metin 3.000 millj. kr. á ári.
Brýr og varnargarðar: Í þjóðvegakerfinu eru 1.225 brýr og þar af 712 einbreiðar. Um 35% allra brúa eru eldri en 50 ára en um 55% einbreiðra brúa eru eldri en 50 ára. Því er mikil þörf fyrir endurnýjun. Endurstofnverð núverandi brúa er 71.600 millj. kr. Eðlileg viðhaldsþörf er metin 2% sem gerir um 1.400 millj. kr. á ári. Fjárveitingar undanfarin ár hafa verið langt undir þessu marki. Uppsafnaður vandi er því mikill sem verður vonandi bættur með nýframkvæmdum.
Úrbætur til umferðaröryggis: Þetta atriði fellur ekki beint undir nauðsynlegt viðhald en er fjármagnað af viðhaldsfé. Þörfin er hins vegar mjög mikil og því lengi hægt að bæta inn í þennan lið. Undanfarið hafa farið um 300–400 millj. kr. á ári til þessa liðar.
Aðrir liðir: Ekki er um sambærilegar upphæðir að ræða og á þeim fyrrnefndu. Undanfarið hafa farið um 200–300 millj. kr. á ári í þessa liði.
2. Hefur Vegagerðin látið reikna út hversu mikið fé þarf til slíks viðhalds:
a. næstu 5 ár,
b. næstu 10 ár,
c. næstu 40 ár?
Árleg hefðbundin viðhaldsþörf miðað við eðlilegt ástand er að mati Vegagerðarinnar um 9.500 millj. kr. Uppsöfnuð viðhaldsþörf vegna niðurskurðar undanfarinna ára er metin um 60 milljarðar kr.
a. Ef koma á vegakerfinu í æskilegt ástand á 5 árum þarf því um 15–16 milljarða kr. á ári þegar horft er til hefðbundinnar árlegrar viðhaldsþarfar ásamt uppsafnaðri þörf vegna ónógs viðhalds á undanförnum árum.
b. Ef koma á vegakerfinu í æskilegt ástand á 10 árum þarf því um 12–13 milljarða kr. á ári miðað við sömu forsendur.
c. Erfitt er að leggja raunhæft mat á þörf á viðhaldi næstu 40 ár. Þó er ljóst að viðhaldsþörf eykst jafnt og þétt í samræmi við stækkun vegakerfisins og sívaxandi umferð sem helst í hendur við fjölgun íbúa, fjölgun ferðamanna og aukin umsvif í samfélaginu.
3. Hvernig hyggst ráðherra tryggja fjármögnun viðhalds skv. 2. lið?
Umræða um viðhald og uppbyggingu vegakerfisins og fjárveitingar til þess fer fram á Alþingi við gerð samgönguáætlunar. Endanleg fjárveiting til þessara verkefna er ákveðin í fjárlögum. Alþingi eitt hefur heimild til að veita fé úr ríkissjóði. Ráðherra vegamála hverju sinni beitir sér fyrir því að fá fé til vegamála en Alþingi hefur síðan ákvörðunarvald í þeim efnum.
