Ferill 390. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
146. löggjafarþing 2016–2017.
Þingskjal 654 — 390. mál.
Svar
fjármála- og efnahagsráðherra við fyrirspurn frá Jóni Þór Ólafssyni um eignarhald fjármálafyrirtækja.
1. Samræmist það stjórnarskrá og þjóðréttarskuldbindingum að breyta lögum um fjármálafyrirtæki þannig að birta þurfi endanlegt eignarhald allra þeirra sem eiga umfram 1% hlutafjár eða stofnfjár í fyrirtæki á hverjum tíma í ljós réttmætrar kröfu landsmanna um að fá að vita hverjir raunverulega eiga fjármálafyrirtækin, lykilstofnanir í samfélaginu, og með vísan í 4. mgr. 19. gr. laga um fjármálafyrirtæki?
Í 4. mgr. 19. gr. laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, segir að fjármálafyrirtæki skuli á vefsíðu tilgreina nöfn og hlutfallslegt eignarhald allra þeirra sem eiga umfram 1% hlutafjár eða stofnfjár í fyrirtækinu á hverjum tíma. Sé eignarhald í höndum lögaðila skal koma fram hvaða einstaklingur eða einstaklingar séu raunverulegir eigendur viðkomandi lögaðila eins og kveðið er á um í ákvæðinu. Sömu upplýsingar skulu koma fram í ársreikningi fjármálafyrirtækis, sbr. c-lið 3. mgr. 87. gr. sömu laga. Brjóti fjármálafyrirtæki gegn ákvæði 4. mgr. 19. gr. laga nr. 161/2002 er heimilt að leggja stjórnvaldssekt á fyrirtækið, sbr. 8. tölul. 1. mgr. 110. gr. sömu laga.
Framangreind ákvæði hafa ekki verið talin brjóta gegn stjórnarskrá eða þjóðréttarlegum skuldbindingum sem íslenska ríkið hefur undirgengist. Þær þjóðréttarlegu skuldbindingar sem komu helst til skoðunar í þessu tilliti voru skuldbindingar sem íslenska ríkið hefur undirgengist með EES-samningnum. Á grundvelli EES-samningsins er íslenska ríkið skuldbundið að taka upp regluverk Evrópusambandsins sem gildir um fjármálaþjónustu á innri markaði Evrópska efnahagssvæðisins. Evrópusambandið hefur sett tilskipun sem kveður á um eignarhald í fjármálafyrirtækjum. Nánar tiltekið tilskipun 2007/44/EB sem nú er hluti tilskipunar 2013/36/ESB (CRD IV-tilskipunarinnar). EES-reglur um virka eignarhluti eru hámarkssamræmingarreglur um eignarhald í fjármálafyrirtækjum, þ.e. um hvað teljist virkur eignarhlutur, hæfi til þess að fara með slíka hluti og tilkynningar til eftirlitsaðila vegna slíkra hluta. Reglur um virka eignarhluti takmarka ekki heimildir aðildarríkja á EES-svæðinu til að setja almennar reglur sem kveða á um opinbera birtingu þeirra aðila sem fara með eignarhluti yfir tilteknum mörkum, t.d. 1% eins og kveðið er á um í 4. mgr. 19. gr. laga nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki. Tilskipun 2007/44/EB takmarkar heldur ekki heimildir aðildarríkja að EES-svæðinu til að setja reglu sem kveður á um sérstaka tilkynningarskyldu vegna hlutar sem er undir 10% mörkunum, sbr. 6-lið formálsorða umræddrar tilskipunar
2. Hefur ráðherra áform um að breyta lögum, reglum eða öðrum réttarheimildum svo að endanlegt eignarhald fjármálafyrirtækja verði opinbert? Ef svo er, hvenær og hvernig hyggst ráðherra gera þær breytingar? Ef ekki, hvaða rök finnst ráðherra vega það þungt að þau réttlæti að halda slíkum upplýsingum leyndum fyrir landsmönnum?
Eins og fram kemur í svari við lið 1 í fyrirspurninni er nú þegar ákvæði í lögum um fjármálafyrirtæki sem kveður á um að nöfn þeirra einstaklinga sem eiga meira en 1% af hlutafé eða stofnfé í fjármálafyrirtæki skuli birt á hverjum tíma. Sama á við um raunverulegt eignarhald einstaklings eða einstaklinga í gegnum lögaðila. Umrædd regla bættist við lög um fjármálafyrirtæki árið 2013 með lögum nr. 47/2013, um breytingu á lögum nr. 161/2002, um fjármálafyrirtæki, og lögum nr. 87/1998, um opinbert eftirlit með fjármálastarfsemi.
Þetta ákvæði er því tiltölulega nýtt og eignarhald á fjármálafyrirtækjum hefur lítið breyst frá þeim tíma er það var lögfest. Rétt þykir að láta á það reyna nokkuð lengur hvernig reglan mun reynast í framkvæmd en ekki er útilokað að hún verði tekin til endurskoðunar ef hún reynist ekki ná markmiðinu um að upplýsa um raunverulegt eignarhald.
