Ferill 264. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.

---

155. löggjafarþing 2024–2025.
Þingskjal 269  —  264. mál.

Frumvarp til laga

um breytingu á lögum um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, nr. 70/1996 (skipun embættismanna).

Flm.: Ásthildur Lóa Þórsdóttir, Eyjólfur Ármannsson, Guðmundur Ingi Kristinsson, Inga Sæland, Jakob Frímann Magnússon, Tómas A. Tómasson.

1. gr.

    Í stað orðanna „skipa mann eða setja í embætti skv. 2. mgr. 23. gr. eða setja“ í 2. málsl. 1. mgr. 7. gr. laganna kemur: setja mann í embætti.

2. gr.

    2. mgr. 23. gr. laganna fellur brott.

3. gr.

    Orðin „nema ákvæði 2. mgr. eigi við“ í 6. tölul. 25. gr. laganna falla brott.

4. gr.

    Lög þessi öðlast þegar gildi.

Greinargerð.

    Með frumvarpi þessu er lögð til breyting á fyrirkomulagi skipunar embættismanna sem skipaðir hafa verið skv. 1. mgr. 23. gr. laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, nr. 70/1996. Núgildandi fyrirkomulag kveður á um að embættismenn skipaðir skv. 1. mgr. 23. gr. fái sjálfkrafa fimm ára framlengingu á skipunartíma ef þeim hefur ekki verið tilkynnt a.m.k. sex mánuðum fyrir lok skipunartíma að embættið verði auglýst laust til umsóknar.
    Í 1. mgr. 23. gr. er orðuð sú meginregla að embættismenn skuli ekki skipaðir ótímabundið, heldur tímabundið til fimm ára í senn, nema annað komi fram í öðrum lögum. Í umfjöllun í greinargerð með frumvarpi til laga um réttindi og skyldur starfsmanna ríkisins, nr. 70/1996, kemur fram að það kunni að vera mælt fyrir um að skipun embættismanna skuli hagað með öðrum hætti. Dæmi um þetta eru dómarar, en skv. 61. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands, nr. 33/1944, virðist vera gengið út frá því sem meginreglu að dómendur skuli skipaðir í embætti ótímabundið enda verður þeim ekki vikið að fullu úr embætti nema með dómi. Einnig kemur fram í lögum um dómstóla, nr. 50/2016, að dómarar á öllum þremur stigum skuli skipaðir ótímabundið, sbr. 1. mgr. 13. gr., 1. mgr. 21. gr. og 1. mgr. 29. gr. laganna. Eðli málsins samkvæmt þarf að tryggja handhöfum dómsvaldsins sjálfstæði gagnvart öðrum handhöfum ríkisvaldsins.
    Í umfjöllun í greinargerð um 2. mgr. 23. gr. starfsmannalaganna kemur fram að embættismenn skuli fá að vita það í tæka tíð hvort ætlunin sé að auglýsa embættið í samræmi við 1. mgr. 7. gr. laganna, og sé þeim ekki tilkynnt það í tæka tíð framlengist skipunartími þeirra í embætti um fimm ár. Ákvæðinu er ætlað að stuðla að stöðugleika í röðum embættismanna. Þrátt fyrir að þetta markmið geti talist réttlætanlegt telja flutningsmenn þessa frumvarps þá stöðu að skipunartími embættismanna framlengist sjálfkrafa vegna vanrækslu á tilkynningarskyldu ekki vera viðunandi. Markmið frumvarpsins er því að festa í lög skyldu til að auglýsa embætti áður en skipunartíma lýkur og að koma í veg fyrir sjálfkrafa framlengingar á skipunartíma. Það er grundvallarregla stjórnsýslulaga að hæfasti umsækjandi sé valinn og byggt hefur verið á þeirri meginreglu þegar kemur að skipun dómara í embætti. Flutningsmenn telja núgildandi fyrirkomulag embættismannakerfisins stríða gegn þessum sjónarmiðum og upprunalegum markmiðum ákvæðisins, enda skulu embættismenn sem taldir eru upp í 1. mgr. 22. gr. skipaðir tímabundið og er löggjafanum í lófa lagið að kveða á um í sérlögum ef svo skal ekki vera, sbr. t.d. dómstólalögin. Þessar veigamiklu stöður á undantekningarlaust að auglýsa svo að hæfasti umsækjandinn verði fyrir valinu hverju sinni.