Ferill 87. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
155. löggjafarþing 2024–2025.
Þingskjal 87 — 87. mál.
Frumvarp til laga
um breytingu á lögum um fæðingar- og foreldraorlof og lögum um sorgarleyfi (tímamark hækkunar á greiðslum).
Flm.: Berglind Ósk Guðmundsdóttir, Hildur Sverrisdóttir.
I. KAFLI
Breyting á lögum um fæðingar- og foreldraorlof, nr. 144/2020.
1. gr.
Ákvæði til bráðabirgða IV í lögunum orðast svo:
Þrátt fyrir 1. mgr. 24. gr. skal mánaðarleg greiðsla Fæðingarorlofssjóðs til foreldris í fæðingarorlofi, eftir 1. janúar 2025, aldrei nema hærri fjárhæð en 800.000 kr.
II. KAFLI
Breyting á lögum um sorgarleyfi, nr. 77/2022.
2. gr.
Ákvæði til bráðabirgða III í lögunum orðast svo:
Þrátt fyrir 1. mgr. 16. gr. skal mánaðarleg greiðsla til foreldris í sorgarleyfi vegna barnsmissis, andvanafæðingar eða fósturláts eftir 1. janúar 2025 aldrei nema hærri fjárhæð en 800.000 kr.
3. gr.
Lög þessi öðlast þegar gildi.
Greinargerð.
Með lögum nr.
73/2024 voru hámarksgreiðslur í fæðingarorlofi hækkaðar í þremur áföngum á næstu tveimur árum, þann 1. apríl 2024 úr 600 þús. kr. á mánuði í 700 þús. kr., frá og með 1. janúar 2025 í 800.000 kr. og frá og með 1. janúar 2026 í 900.000 kr. Þessi jákvæða breyting var liður í aðgerðum stjórnvalda til stuðnings langtímakjarasamningum til fjögurra ára og var lögð sérstök áhersla á að stuðla að fjölskylduvænna samfélagi með aðgerðum sem miðuðu að því að auka velsæld barnafjölskyldna. Með frumvarpinu var upphaflega lagt til að það tæki til þeirra foreldra barna sem fæddust, væru frumættleidd eða tekin í varanlegt fóstur eftir 1. apríl 2024. Þannig átti það ekki að taka til þeirra sem væru í fæðingarorlofi eða tækju út rétt til fæðingarorlofs ef þeir eiga barn sem fæddist fyrir 1. apríl. Þingflokkur Sjálfstæðisflokksins gerði fyrirvara við málið við afgreiðslu þess þar sem lagt var til að hækkunin næði til allra foreldra sem ættu rétt til töku fæðingarorlofs eftir 1. apríl, óháð fæðingardegi barns. Við afgreiðslu málsins út úr velferðarnefnd eftir 1. umræðu var að endingu ákveðið að taka tillit til fyrirvara Sjálfstæðisflokksins og gerð breytingartillaga við málið þess efnis að hækkunin næði til allra foreldra sem áttu rétt til töku fæðingarorlofs eftir 1. apríl 2024. Það var undirstrikað að það leiddi af því að um væri að ræða kjarabætur samkvæmt kjarasamningi og ef foreldrar sem eignuðust barn fyrir 1. apríl 2024 stæðu utan hækkunarinnar yrðu þeir fyrir kjaraskerðingu miðað við aðra sem eru á vinnumarkaði við gildistöku laganna.
Sú breyting að hækka þak á greiðslum í fæðingarorlofi var þarft og mikilvægt skref, en brátt mun sambærilegt vandamál blasa við, þegar næsta hækkun samkvæmt lögunum tekur gildi um næstkomandi áramót. Þá mun hækkunin aðeins taka til þeirra barna sem fæðast eftir 1. janúar en foreldrar barna sem fæðast fyrir þá dagsetningu munu ekki njóta hækkunarinnar, þrátt fyrir að vera í sömu stöðu í fæðingarorlofi og foreldrar barna sem hlutu heppilegri afmælisdag með tilliti til hækkunar á fæðingarorlofsgreiðslum. Er það mat flutningsmanna frumvarpsins að þetta feli í sér mismunun fyrir viðkomandi hóp sem hækkunin tekur ekki til. Því er það lagt til að hækkunin þann 1. janúar taki til allra þeirra foreldra sem eiga rétt til töku fæðingarorlofs á þeim degi óháð fæðingardegi barns.
