Ferill 127. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.

156. löggjafarþing 2025.
Þingskjal 435  —  127. mál.



Svar


menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra við fyrirspurn frá Árna Helgasyni um styrki til fjölmiðla og tekjur Ríkisútvarpsins.


     1.      Hvað hafa rekstrarstyrkir til einkarekinna fjölmiðla verið háir frá árinu 2021 þegar þeir voru í lög leiddir? Svar óskast sundurliðað eftir árum og fjölmiðlum.
    Meðfylgjandi tafla sýnir rekstrarstuðning til einkarekinna fjölmiðla fyrir árin 2021–2024.

Fjölmiðill 2021 2022 2023 2024
Árvakur hf. 81.450.544 66.767.227 107.155.187 123.898.018
Birtíngur útgáfufélag ehf. 13.207.817 20.032.898 8.207.371
Bændasamtök Íslands 12417595 16.756.577 20.816.416 22.238.582
Eigin herra ehf. 3.103.234 6.400.834
Elísa Guðrún ehf. 3.294.881 3.707.875 5.931.816 6.127.106
Eyjasýn ehf. 1.914.776 2.367.395 3.166.157
Fjölmiðlatorgið ehf. 30.934.727
Fótbolti ehf. 4.900.573 5.744.382 7.678.544 8.710.122
Fröken ehf. 5.188.036 5.814.742 10.974.262 13.127.340
Hönnunarhúsið ehf. 997.180 1.600.769 1.578.691
Kjarninn miðlar ehf. 14.405.244 14.519.325
Iceland Review ehf. 8.314.431
Leturstofan ehf./Leturstofan Vestmannaeyjum ehf. 1.461.257 1.452.776 4.020.746 4.796.184
MD Reykjavík ehf. 5.756.188 4.642.775 7.855.101
Mosfellingur ehf. 2.107.530 2.237.401
Myllusetur ehf. 26.834.860 25.012.660 33.997.545 40.511.539
N4 ehf. 19.401.735 20.713.191
Nýprent ehf. 4.249.793 5.950.249 5.305.651
Prentmet Oddi ehf. 2.412.119 4.836.300 5.439.839
Saganet – Útvarp Saga ehf. 4.732.544
Sameinaða útgáfufélagið ehf. 66.979.195 54.701.442
Samstöðin ehf. 6.371.510
Skessuhorn ehf. 9.311.410 9.336.785 15.826.217 16.637.261
Skrautás ehf. 1.924.722
Sólartún ehf. 10.489.583 16.119.419 12.468.655
Steinprent ehf. 1.925.017 1.632.473 2.616.804 4.176.504
Sýn hf. 81.450.544 66.767.227 107.155.187 123.898.018
Torg ehf. 81.450.544 66.767.227
Tunnan prentþjónusta ehf. 1.788.100 2.117.748 3.801.810 1.875.985
Útgáfufélag Austurlands ehf. 3.369.770 3.660.962 7.460.416 6.005.702
Útgáfufélagið ehf. 2.456.080 4.306.578 6.713.182 6.254.723
Útgáfufélagið Stundin ehf. 25.303.378 22.273.029
Víkurfréttir ehf. 6.681.581 5.697.371 12.962.661 13.315.665
Umsýslukostnaður 3.152.661 3.337.804 6.182.324 6.298.068
Samtals: 391.999.998 384.300.002 476.699.998 557.200.001

     2.      Hver hafa framlög ríkisins til Ríkisútvarpsins verið frá árinu 2007? Svar óskast sundurliðað eftir árum.
    Svör við 2–5 tölul. miðast við uppgjör Ríkisútvarpsins samkvæmt útgefnum ársreikningum. Í því samhengi skal bent á að frá árinu 2007 til ársloka 2015 var reikningsár Ríkisútvarpsins 1. september – 31. ágúst ár hvert. Í svörunum miðast því árið 2008 við tekjur félagsins frá 1. september 2007 – 31. ágúst 2008 o.s.frv. Til að upplýsingarnar miðist við jafn marga mánuði gildir það sama um árið 2015 en ársreikningur þess árs tók til 1. september 2014 – 31. desember 2015. Frá og með árinu 2016 miðast tekjurnar við almanaksárið til samræmis við uppgjörstímabil félagsins.
    Til að nálgast raunbreytingu tekna eru fjárhæðir settar fram á verðlagi ársins 2024 og er til einföldunar miðað við meðaltal vísitölu neysluverðs. Rétt er að taka fram að slíkur mælikvarði sýnir einungis ákveðna nálgun á raunþróun tekna yfir tíma en er ekki endanlegur mælikvarði á fjárhagslegt svigrúm Ríkisútvarpsins til að standa undir rekstrarkostnaði hverju sinni. Þannig má benda á að yfir sama tímabil hefur t.d. vísitala launa aukist mun meira en nemur verðlagsþróun og má því ætla að raunverulegt fjárhagslegt svigrúm sé minna en fram kemur í meðfylgjandi upplýsingum, enda launakostnaður stærsti útgjaldaliður Ríkisútvarpsins.
    Heildartekjur félagsins námu ríflega 9,1 milljarði kr. á árinu 2024 sem er svipað umfang og var á árunum 2017–2019 og svipað umfang tekna eftir að félagið var stofnað árið 2007. Tekjur félagsins lækkuðu um u.þ.b. 1 milljarð kr. að raunvirði frá árinu 2008 til ársins 2014 og var rekstur félagsins á þeim tíma fjármagnaður með aukinni skuldsetningu. Fjárhagsleg endurskipulagning félagsins hófst árið 2014 og með þeim ráðstöfunum, ásamt því að selja byggingarrétt á lóð félagsins árið 2015, tókst að koma rekstri félagsins í betra horf. Tekjufærður söluhagnaður á árunum 2016 og 2017 nam um 1,7 milljörðum kr. á þeim tíma og var andvirði sölunnar nýtt til niðurgreiðslu skulda.

Hér er efni sem sést aðeins í pdf-skjalinu.


    Framlög ríkisins til Ríkisútvarpsins nema u.þ.b. tveimur þriðju hluta tekna félagsins. Framlag ríkisins er ákvarðað með lögum nr. 23/2013, um Ríkisútvarpið, fjölmiðil í almannaþágu. Þar er kveðið á um að Ríkisútvarpið fái framlag úr ríkissjóði á grundvelli fjárheimildar í fjárlögum og að framlagið skuli nema að lágmarki tekjuáætlun fjárlaga af innheimtu útvarpsgjaldi. Útvarpsgjaldið er innheimt af einstaklingum og lögaðilum samhliða innheimtu opinberra gjalda. Með lagabreytingu árið 2018 var gerð breyting á fjármögnuninni á þá leið að ekki er lengur til staðar bein tenging (mörkun tekna) milli tekna af útvarpsgjaldi og framlaga ríkisins til Ríkisútvarpsins þ.e. félagið fær ekki nákvæma innheimtu gjaldsins til sín sem tekjur. Við fyrrgreint framlag bætast svo við 175 millj. kr., til eflingar á leiknu íslensku sjónvarpsefni, samkvæmt þjónustusamningi. Framlagið kom fyrst inn með fjárlögum 2016 en síðar hefur verið kveðið á um þetta tiltekna viðbótarframlag í þjónustusamningum við Ríkisútvarpið, annars vegar í samningi fyrir tímabilið 2020–2023 og hins vegar í samningi fyrir tímabilið 2024–2027.
    Framlög ríkisins námu tæplega 5,9 milljörðum kr. árið 2008 en eftir bankahrunið sama ár lækkuðu þau um ríflega 1 milljarð kr. fram til ársins 2013 eða 18%. Frá árinu 2014 til ársins 2020 var raunvöxtur framlaga 2–6% á ári en árið 2021 drógust framlögin saman um 10% vegna áhrifa kórónuveirufaraldurs. Framlag ríkisins nam ríflega 6,1 milljarði kr. árið 2024.

Hér er efni sem sést aðeins í pdf-skjalinu.


     3.      Hverjar hafa auglýsingatekjur Ríkisútvarpsins frá árinu 2007 verið? Svar óskast sundurliðað eftir árum.
    Tekjur af auglýsingum námu um 2,8 milljörðum kr. hrunárið 2008 og samdrátturinn sem hófst seinni part þess árs jókst enn árið eftir þegar tekjur fóru niður um 18% og námu tæplega 2,3 milljörðum kr. Tekjur fóru vaxandi næstu ár og námu tekjurnar 3–3,2 milljörðum kr. á árunum 2012–2013 á föstu verðlagi. Frá þeim tíma hafa tekjur farið lækkandi og námu þær tæplega 2,6 milljörðum kr. á árinu 2024. Tekjur af auglýsingum hafa því dregist saman um hátt í 20% að raunvirði á rúmum áratug. Skýringar á þessari lækkun tekna eru einkum tvíþættar. Annars vegar tilkoma samfélagsmiðla og stóraukin hlutdeild alþjóðlegra tæknirisa á auglýsingamarkaði sem hefur einnig haft áhrif á einkarekna fjölmiðla og hins vegar takmarkanir sem gerðar voru á auglýsingasölu í frumvarpi um Ríkisútvarpið 2013 sem komu til framkvæmda 2014.

Hér er efni sem sést aðeins í pdf-skjalinu.


     4.      Hvað hefur Ríkisútvarpið haft miklar tekjur af útvarpsgjaldi á þessu sama tímabili? Svar óskast sundurliðað eftir árum.
    Vísað er til svars við 2. tölul. hér að framan. Líkt og þar kemur fram er ekki lengur bein mörkun á milli framlaga ríkisins og tekna af útvarpsgjaldinu. Framlög ríkisins sem fram koma í 2. tölul. eru engu að síður að stærstu leyti tengd tekjum af útvarpsgjaldi ef frá eru taldar 175 millj. kr. árlegar tekjur frá og með árinu 2016 til eflingar á leiknu íslensku sjónvarpsefni, 105 millj. kr. framlag vegna COVID-19 árið 2020, 20 millj. kr. framlag árið 2016 vegna verkefnis um að varðveita og færa á stafrænt form efni úr söfnum Ríkisútvarpsins og 182 millj. kr. tímabundið framlag til eins árs árið 2015 til að bæta rekstrarstöðu félagsins. Loks hafa í gegnum árin verið veitt sérstök tilfallandi viðbótarframlög vegna stafrænna útsendinga Ríkisútvarpsins um gervihnött, samkvæmt samningi við norska fjarskiptafyrirtækið Telenor og hafa þau framlög numið 20–40 millj. kr. á ári.

     5.      Hverjar hafa aðrar tekjur Ríkisútvarpsins verið á þessu tímabili, svo sem af sölu lóðaréttinda? Svar óskast sundurliðað eftir árum og mismunandi tekjum.
    Aðrar tekjur hafa að jafnaði verið á bilinu 300–600 millj. kr. á föstu verðlagi frá árinu 2008 og nema um 5% af tekjum Ríkisútvarpsins. Þar undir falla m.a. leigutekjur af dreifikerfinu, leigutekjur af húsnæðinu í Efstaleiti, leiga á stúdíó og vinnu, styrkir, sala safnaefnis o.fl. Leiga á húsnæðinu í Efstaleitinu hófst árið 2015 og hafa leigutekjur af dreifikerfi og húsnæði numið 220–250 millj. kr. á undanförnum árum á föstu verðlagi. Tekjur af styrkjum og leigu af stúdíói og vinnu tengdri útleigunni eru sveiflukenndari milli ára og falla jafnan til útgjöld á móti þeim tekjum. Til viðbótar framangreindum tekjum var á árunum 2016 og 2017 tekjufærður söluhagnaður um 1,7 milljarðar kr. árin 2016 og 2017 eða sem svarar til 2,5 milljarða kr. á verðlagi ársins 2024.


Hér er efni sem sést aðeins í pdf-skjalinu.