Ferill 269. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Microsoft Word.
157. löggjafarþing 2025–2026.
Þingskjal 368 — 269. mál.
Stjórnarfrumvarp.
Frumvarp til laga
um breytingu á lögum um almannatryggingar og lögum um heilbrigðisþjónustu (hækkun almenns frítekjumarks ellilífeyris o.fl.).
Frá félags- og húsnæðismálaráðherra.
I. KAFLI
Breyting á lögum um almannatryggingar, nr. 100/2007.
1. gr.
2. gr.
3. gr.
4. gr.
Aldursviðbót ellilífeyrisþega.
Samanlögð fjárhæð ellilífeyris og aldursviðbótar skal lækka um 45% af tekjum lífeyrisþega umfram frítekjumörk í samræmi við þá reglu sem fram kemur í 21. gr., sbr. einnig 22. gr. Um útreikning á fjárhæð aldursviðbótar vegna réttindahlutfalls fer skv. 16. og 18. gr.
5. gr.
6. gr.
a. Við 1. mgr. bætist nýr málsliður, svohljóðandi: Þjónustuaðilar og aðilar sem veita þjónustu í umboði þeirra skulu miðla upplýsingum um veitta þjónustu inn í gáttina.
b. Við bætast þrjár nýjar málsgreinar, svohljóðandi:
Tryggingastofnun skal starfrækja upplýsingakerfi samhæfingarteyma í þeim tilgangi að skipuleggja fyrirtöku og afgreiðslu mála. Í kerfið skulu skráðar upplýsingar um starfsemi samhæfingarteyma, svo sem um vísun mála til teyma og ástæðu þess, dagskrá funda, fyrirtöku og niðurstöðu mála auk þess sem skrá skal samantekt upplýsinga um einstaklinga sem nauðsynlegar eru til þess að samhæfingarteymin geti komist að niðurstöðu. Meðal þeirra upplýsinga sem skulu vera aðgengilegar í upplýsingakerfi samhæfingarteyma eru upplýsingar um heilsufar, félagslegar aðstæður, vinnusögu og þá meðferð og endurhæfingu sem einstaklingar hafa fengið. Þessar upplýsingar skulu vistaðar í gagnagrunnum Tryggingastofnunar og gerðar aðgengilegar viðeigandi samhæfingarteymi í upplýsingakerfinu. Upplýsingar sem eru gerðar aðgengilegar í upplýsingakerfi samhæfingarteyma í gegnum þjónustugátt skulu ekki vistaðar í kerfinu.
Tryggingastofnun skal halda skrá á landsvísu með upplýsingum frá þjónustuaðilum og aðilum sem veita þjónustu í umboði þjónustuaðila í tengslum við framvindu viðurkenndrar meðferðar og endurhæfingar einstaklinga óháð því hvort þeir hafi sótt um eða fái greiðslur frá Tryggingastofnun. Tryggingastofnun skal einnig, í samráði við ráðherra og ráðherra heilbrigðismála, nota upplýsingar úr skránni við áætlanagerð, stefnumótun og önnur verkefni ráðuneytanna. Stofnunin skal vera í samstarfi við þjónustuaðila um vinnslu og túlkun gagnanna. Tryggingastofnun er heimilt að vinna með persónugreinanleg gögn í fyrrnefndri skrá, þ.m.t. um áætlanir og staðfestingar á meðferð og endurhæfingu sem veitt er af þjónustuaðilum eða af aðilum sem veita þjónustu í umboði þjónustuaðila. Persónuauðkenni í skránni skulu dulkóðuð.
Ráðherra skal setja reglugerð þar sem fram koma nánari reglur um vinnslu persónuupplýsinga, þ.m.t. um tilgang og aðferðir við vinnsluna.
c. Við fyrirsögn greinarinnar bætist: og vinnsla persónuupplýsinga.
7. gr.
8. gr.
9. gr.
a. Eftirfarandi breytingar verða á 1. mgr.:
1. Eftirfarandi breytingar verða á 1. málsl.:
a. Í stað orðanna „þjónustuaðila sem veita þjónustu í tengslum við endurhæfingu“ kemur: aðra þjónustuaðila um samhæfingu þjónustu í tengslum við endurhæfingu einstaklinga sem þurfa þjónustu fleiri en eins kerfis, m.a.
b. Orðin „sem þurfa þjónustu fleiri en eins aðila“ falla brott.
2. Eftirfarandi breytingar verða á 2. málsl.:
a. Í stað orðanna „samningi sem tilgreindir“ kemur: samstarfssamningi sem.
b. Í stað orðsins „samstarf“ kemur: samvinnu.
c. Í stað orðsins „þjónustuaðila“ kemur: kerfa.
3. Á eftir 2. málsl. kemur nýr málsliður, svohljóðandi: Tryggingastofnun skal leiða starfsemi samhæfingarteyma.
b. Í stað orðanna „aðilanna og stofnunarinnar“ í 2. mgr. kemur: kerfanna og Tryggingastofnunar.
c. Orðið „við“ í fyrirsögn greinarinnar fellur brott.
10. gr.
II. KAFLI
Breyting á lögum um heilbrigðisþjónustu, nr. 40/2007.
11. gr.
Heilbrigðisstofnanir sem veita þjónustu í tengslum við endurhæfingu, skulu eiga samstarf við aðra þjónustuaðila um samhæfingu þjónustu í tengslum við endurhæfingu einstaklinga sem þurfa þjónustu fleiri en eins kerfis. Heilbrigðisstofnanirnar skulu eiga aðild að samstarfssamningi sem þjónustuaðilar skulu gera um samstarf sín á milli, þar á meðal um starfsemi samhæfingarteyma, svo sem hvenær málum skuli vísað til slíkra teyma, og hvernig ábyrgð á máli færist á milli einstakra kerfa.
Til að heilbrigðisstofnunum sé unnt að gegna skyldum sínum skv. 2. mgr. skulu stofnanirnar, þegar það á við, gera nauðsynlegar upplýsingar aðgengilegar öðrum þjónustuaðilum í gegnum sameiginlega þjónustugátt kerfanna og Tryggingastofnunar, sbr. 28. gr. laga um almannatryggingar, nr. 100/2007, þ.m.t. þær sem viðkvæmar geta talist, svo sem heilsufarsupplýsingar, og upplýsingar um félagslegar aðstæður þess einstaklings sem í hlut á hverju sinni. Heilbrigðisstofnun ber að upplýsa hlutaðeigandi einstaklinga um fyrirhugaða vinnslu persónuupplýsinga í samræmi við 2. mgr. 17. gr. laga um persónuvernd og vinnslu persónuupplýsinga, nr. 90/2018.
III. KAFLI
Gildistaka og breyting á öðrum lögum.
12. gr.
Þrátt fyrir 1. mgr. öðlast 5. gr. gildi 1. janúar 2028.
13. gr.
Breyting á öðrum lögum.
Greinargerð.
Flestar þær breytingar á lögum um almannatryggingar, nr. 100/2007, sem lagðar eru til með frumvarpinu voru lagðar fram á Alþingi í frumvarpi til laga um breytingu á lögum um almannatryggingar og lögum um breytingu á ýmsum lögum vegna endurskoðunar örorkulífeyriskerfis almannatrygginga (aldursviðbót, launavísitala og tölfræðiupplýsingar) á 156. löggjafarþingi, sjá þskj. 291, 259. mál, en Alþingi lauk ekki afgreiðslu þess á því þingi. Í því frumvarpi sem hér um ræðir eru til viðbótar lagðar til breytingar á fyrrnefndum lögum sem ekki hafa verið lagðar fram áður, svo sem hækkun almenns frítekjumarks ellilífeyris sem og breytingar í tengslum við vinnslu persónuupplýsinga og aðgang að þjónustugátt Tryggingastofnunar, auk þess sem í frumvarpinu er gert ráð fyrir breytingu á lögum um félagslegan viðbótarstuðning við aldraða, nr. 74/2020, og lögum um heilbrigðisþjónustu, nr. 40/2007.
2. Tilefni og nauðsyn lagasetningar.
Í stefnuyfirlýsingu ríkisstjórnar Samfylkingar, Viðreisnar og Flokks fólksins frá 21. desember 2024 segir m.a. að á kjörtímabilinu verði bundið í lög að aldursviðbót á lífeyri öryrkja haldist ævilangt og að almennt frítekjumark ellilífeyris hækki í skrefum upp í 60 þús. kr. á mánuði. Frumvarp þetta er lagt fram er í samræmi við framangreint.
Samkvæmt gildandi lögum um almannatryggingar greiðist aldursviðbót þeim örorkulífeyrisþegum og hlutaörorkulífeyrisþegum sem uppfylla skilyrði fyrir henni og hafa haft skert tækifæri til að ávinna sér réttindi í lífeyrissjóðakerfinu. Aldursviðbótin fellur niður þegar einstaklingur nær ellilífeyrisaldri. Í frumvarpi þessu eru lagðar til breytingar hvað þetta varðar í því skyni að tryggja að fyrrnefndir einstaklingar njóti áfram stuðnings þegar þeir ná ellilífeyrisaldri sem jafnar stöðu þeirra í samanburði við þá sem hafa áunnið sér lífeyrisréttindi í gegnum lífeyrissjóðakerfið þegar þeir ná ellilífeyrisaldri.
Í frumvarpinu eru jafnframt lagðar til breytingar í tengslum við almennt frítekjumark ellilífeyrisþega þannig að þeir geti haft hærri tekjur en áður án þess að ellilífeyrisgreiðslur úr almannatryggingakerfinu lækki. Jafnframt þykir mikilvægt að tryggja að almennt frítekjumark félagslegs viðbótarstuðnings aldraðra fylgi almennu frítekjumarki ellilífeyrisþega og er því í frumvarpinu einnig gert ráð fyrir breytingu á lögum um félagslegan viðbótarstuðning við aldraða, nr. 74/2020, í því sambandi.
Enn fremur þykir mikilvægt að gera tilteknar breytingar á lögum um almannatryggingar sem og lögum um heilbrigðisþjónustu, nr. 40/2007, í tengslum við framkvæmd á nýju örorku- og endurhæfingarkerfi sem tók gildi 1. september 2025, m.a. í því skyni að tryggja skýrari lagastoð fyrir vinnslu og miðlun persónuupplýsinga sem og tölfræðivinnslu í tengslum við framkvæmd á nýju örorku- og endurhæfingarkerfi.
3. Meginefni frumvarpsins.
Meginefni frumvarps þessa er að hækka almennt frítekjumark ellilífeyris í áföngum á yfirstandandi kjörtímabili og að aldursviðbót örorkulífeyrisþega, sem fær greidda slíka viðbót, falli ekki niður þegar viðkomandi nær ellilífeyrisaldri. Í frumvarpinu er þannig leitast við að bæta stöðu þeirra sem voru ungir metnir til örorku og eiga engin eða mjög takmörkuð atvinnutengd réttindi til ellilífeyris úr lífeyrissjóðum þannig að framfærsla viðkomandi lækki ekki um það sem nemur aldursviðbótinni við það eitt að viðkomandi hefji töku ellilífeyris.
Enn fremur er það meginefni frumvarpsins að auka skýrleika laga um almannatryggingar og laga um heilbrigðisþjónustu í tengslum við vinnslu og miðlun persónuupplýsinga sem og tölfræðivinnslu í tengslum við nýtt örorku- og endurhæfingarkerfi. Jafnframt er lagt til að ekki eingöngu heilsugæslustöðvar heldur allar heilbrigðisstofnanir sem veita þjónustu í tengslum við endurhæfingu einstaklinga teljist þjónustuaðilar í skilningi laga um almannatryggingar og taki þannig þátt í samstarfi við aðra þjónustuaðila um samhæfingu þjónustu, þ.m.t. í starfsemi samhæfingarteyma sem starfa á grundvelli laga um almannatryggingar.
Þá er í frumvarpi þessu lagt til að horfið verði frá því fyrirkomulagi að stjórn sé skipuð yfir Tryggingastofnun.
4. Samræmi við stjórnarskrá og alþjóðlegar skuldbindingar.
Frumvarp þetta þykir ekki fela í sér álitaefni sem kalla á sérstaka umfjöllun um samræmi við stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, nr. 33/1944, eða alþjóðlegar skuldbindingar.
5. Samráð.
Frumvarp þetta er samið í félags- og húsnæðismálaráðuneytinu í samráði við Tryggingastofnun sem fer með framkvæmd laga um almannatryggingar. Ákvæði um breytingu á lögum um heilbrigðisþjónustu var unnið í samráði við heilbrigðisráðuneytið. Þá voru ákvæði í tengslum við vinnslu persónuupplýsinga unnin í samráði við dómsmálaráðuneytið. Drög að frumvarpinu voru kynnt í samráðsgátt stjórnvalda á vefnum Ísland.is frá og með 17. október 2025 og var veittur frestur til og með 24. október 2025 til að veita umsagnir um áformin (mál nr. S-208/2025). Alls bárust þrjár umsagnir í samráðsgáttina sem teknar voru til skoðunar en sú skoðun leiddi þó ekki til breytinga á efni frumvarpsins, m.a. í ljósi stefnuyfirlýsingar ríkisstjórnarflokkanna frá 21. desember 2024.
6. Mat á áhrifum.
Verði frumvarp þetta óbreytt að lögum er gert ráð fyrir að það muni hafa jákvæð fjárhagsleg áhrif á þá ellilífeyrisþega í almannatryggingakerfinu sem geta nýtt hækkun almenns frítekjumarks og/eða uppfylla skilyrði fyrir greiðslu aldursviðbótar.
Kostnaður ríkissjóðs við að ellilífeyrisþegar, sem áður fengu eða uppfylltu skilyrði fyrir aldursviðbót með örorkulífeyri, fái aldursviðbót eins og gert er ráð fyrir í 4. gr. frumvarpsins hefur verið metinn um 300 millj. kr. á ári frá 1. janúar 2026. Þá hefur kostnaður ríkissjóðs við hækkun almenns frítekjumarks ellilífeyris í 60.000 kr. á mánuði verið metinn um 5,6 milljarðar kr. á ári eftir að breytingin verður að fullu komin til framkvæmda 1. janúar 2028 en gert er ráð fyrir að hækkunin verði í þrepum á yfirstandandi kjörtímabili. Gert er ráð fyrir að sambærileg hækkun á frítekjumarki félagslegs viðbótarstuðnings við aldraða rúmist innan framangreinds kostnaðarmats. Miðað við framangreint má gera ráð fyrir að útgjaldaaukning ríkissjóðs gæti orðið allt að 5,9 milljarðar kr. á ári, verði frumvarpið óbreytt að lögum. Útgjaldaaukningin verður í formi skattskyldra tekna einstaklinga sem nú þegar fullnýta persónuafslátt og því ættu skatttekjur af útgjaldaaukningunni að skila sér til ríkis og sveitarfélaga.
Konur eru fleiri en karlar í hópi þeirra sem fá greiðslur úr almannatryggingakerfinu og eru þær að jafnaði með lægri ævitekjur en karlar. Samkvæmt upplýsingum frá Tryggingastofnun fengu 22.369 konur greiddan ellilífeyri úr almannatryggingakerfinu í mars 2025 en 18.577 karlar. Í sama mánuði fengu 11.726 konur greiddan örorkulífeyri en 7.472 karlar og konur voru hátt í tvöfalt fleiri en karlar í hópi þeirra sem fengu greiddan endurhæfingarlífeyri í umræddum mánuði eða 3.312 á móti 1.899 körlum. Verði frumvarp þetta óbreytt að lögum mun það því hafa áhrif á fleiri konur en karla.
Með frumvarpi þessu eru lagðar til breytingar á 28. gr. laga um almannatryggingar um vinnslu og miðlun persónuupplýsinga sem og tölfræðivinnslu í tengslum við nýtt örorku- og endurhæfingarkerfi. Vinnsla persónuupplýsinga í tölfræðilegum tilgangi er talin lykill að því lögbundna markmiði að tryggja nauðsynlega og heildstæða yfirsýn yfir viðurkenndar meðferðir og endurhæfingarþjónustu sem einstaklingar fá á hverjum tíma í því skyni að stuðla að gæðaþróun og gagnadrifinni stefnumótun í tengslum við endurhæfingu. Breytingunni er ætlað að tryggja að haldið sé utan um slíkar upplýsingar miðlægt þannig að þær geti nýst til þess að stuðla að því að einstaklingar fái rétta endurhæfingarþjónustu, á réttum stað og á réttum tíma.
Um einstakar greinar frumvarpsins.
Um 1. gr.
Er þetta lagt til þar sem í nýju endurhæfingar- og örorkulífeyriskerfi, sem tekið var upp 1. september 2025, er gert ráð fyrir víðtæku samstarfi þjónustuaðila sem felur m.a. í sér vinnslu viðkvæmra persónuupplýsinga einstaklinga í svokallaðri þjónustugátt. Þykir því mikilvægt að tilgreina með tæmandi hætti í lögum um almannatryggingar hvaða aðila er um að ræða.
Um 2. gr.
Um 3. gr.
Um 4. gr.
Hér er lagt til að hafi ellilífeyrisþegi uppfyllt skilyrði aldursviðbótar örorkulífeyrisþega eða hlutaörorkulífeyrisþega skv. 29. gr. fram til ellilífeyrisaldurs skuli viðkomandi áfram eiga rétt á aldursviðbót skv. 2. mgr. 29. gr. og að aldursviðbótin skuli þá bætast við fjárhæð ellilífeyris. Er þannig gert ráð fyrir að aldursviðbót falli ekki niður hjá viðkomandi þegar hann nær ellilífeyrisaldri, að skilyrðum uppfylltum. Einnig er gert er ráð fyrir að þeir sem hafa náð ellilífeyrisaldri fyrir gildistöku laga þessara, verði frumvarpið samþykkt, uppfylli skilyrði til greiðslu aldursviðbótar hafi þeir verið taldir uppfylla skilyrði örorkulífeyris, hlutaörorkulífeyris, sjúkra- og endurhæfingargreiðslna eða endurhæfingarlífeyris samkvæmt lögum um almannatryggingar eða félagslega aðstoð fyrir 44 ára aldur. Hins vegar er ekki gert ráð fyrir að aldursviðbót samhliða ellilífeyri greiðist til þeirra sem fyrst uppfylltu framangreind skilyrði við 44 ára aldur eða síðar. Vert er að árétta að þessi nýi greiðsluflokkur fer samkvæmt gildandi lögum eftir breytingar á örorku- og endurhæfingarkerfinu sem tóku gildi 1. september 2025. Eldra örorkumat er lagt að jöfnu við samþætt sérfræðimat fyrir þennan hóp, sbr. 13. tölul. ákvæðis til bráðabirgða í lögum um almannatryggingar. Fjárhæð aldursviðbótar til ellilífeyrisþega fer þannig eftir því hvenær viðkomandi uppfyllti fyrst skilyrði fyrir greiðslu örorkulífeyris, sbr. 2. mgr. 29. gr. laganna og 13. tölul. ákvæðis til bráðabirgða. Það þýðir að þeir sem eiga engin eða mjög takmörkuð atvinnutengd réttindi í lífeyrissjóði vegna þess að þeir voru ungir metnir til örorku munu áfram njóta stuðnings með viðbótargreiðslu.
Í 1. málsl. 2. mgr. ákvæðisins er lagt til að aldursviðbótin leggist ofan á fjárhæð ellilífeyris og að samanlögð fjárhæð ellilífeyris og aldursviðbótar lækki um 45% af tekjum lífeyrisþega sem eru umfram frítekjumörk, sbr. 22. gr. laganna. Þessi samsetta fjárhæð lækkar í sama hlutfalli og aðrar greiðslur til lífeyrisþega samkvæmt lögunum. Í 2. málsl. 2. mgr. ákvæðisins er lagt til að sömu reglur gildi um réttindahlutfall aldursviðbótarinnar eins og gilda um ellilífeyrisgreiðslur og er því í ákvæðinu vísað til þeirra ákvæða í lögum um almannatryggingar sem um það fjalla, sbr. 16. og 18. gr. laganna.
Um 5. gr.
Um 6. gr.
Lagt er til að þremur nýjum málsgreinum verði bætt við 28. gr. laga um almannatryggingar. Í nýrri 3. mgr. ákvæðisins verði kveðið á um að Tryggingastofnun skuli starfrækja upplýsingakerfi samhæfingarteyma í þeim tilgangi að skipuleggja fyrirtöku og afgreiðslu mála. Enn fremur verði kveðið á um að í upplýsingakerfið skuli skráðar upplýsingar um starfrækslu samhæfingarteyma, svo sem um vísun mála til teymanna og ástæðu þess, dagskrá funda, fyrirtöku mála og niðurstöðu auk þess sem kveðið verði á um að skrá skuli samantekt upplýsinga um einstaklinga sem nauðsynlegar eru til þess að samhæfingarteymin geti komist að niðurstöðu. Gert er ráð fyrir að tekið verði fram að meðal þeirra upplýsinga sem skráðar skulu í upplýsingakerfi samhæfingarteyma séu upplýsingar um heilsufar, félagslegar aðstæður, vinnusögu og þá meðferð og endurhæfingu sem einstaklingar hafa fengið. Er hér aðeins átt við upplýsingar sem samhæfingarteymi þurfa nauðsynlega á að halda til að sinna hlutverki sínu samkvæmt lögunum. Enn fremur er gert ráð fyrir að þessar upplýsingar skuli aðeins vistaðar í gagnagrunnum Tryggingastofnunar og gerðar aðgengilegar viðeigandi samhæfingarteymi í upplýsingakerfinu. Er þetta lagt til m.a. í því skyni að samhæfingarteymi hafi allar þær upplýsingar sem þau þurfa til að geta tryggt viðkomandi einstaklingsmiðaða þjónustu á hverjum tíma. Lagt er upp með að samantekt nauðsynlegra upplýsinga fyrir teymið sé varðveitt hjá Tryggingastofnun en ítarlegri frumgögn séu áfram hýst hjá viðkomandi þjónustuaðila og aðeins aðgengileg í þjónustugátt. Með þessu er leitast við að tryggja að teymin hafi nauðsynlegar upplýsingar til að sinna hlutverki sínu en takmarka miðlæga söfnun á viðkvæmum gögnum.
Lagt er til að í nýrri 4. mgr. ákvæðisins verði kveðið á um að Tryggingastofnun skuli halda skrá á landsvísu með upplýsingum frá þjónustuaðilum og aðilum sem veita þjónustu í umboði þjónustuaðila í tengslum við framvindu viðurkenndrar meðferðar og endurhæfingar einstaklinga óháð því hvort viðkomandi hafi sótt um eða fái greiðslur frá Tryggingastofnun. Tilgangur skrárinnar er að afla þekkingar um þá þjónustu sem veitt er og árangur þjónustunnar sem nýtt verður til að stuðla að gæðaþróun og leggja grundvöll að gagnadrifinni stefnumótun á sviði endurhæfingar. Munu þessar upplýsingar m.a. gagnast til að stuðla að því að einstaklingar fái almennt rétta endurhæfingarþjónustu, á réttum stað á réttum tíma. Gert er ráð fyrir að Tryggingastofnun skuli einnig, í samráði við ráðherra og ráðherra heilbrigðismála, vinna upplýsingar úr skránni til notkunar við áætlanagerð, stefnumótun og önnur verkefni ráðuneytanna. Lagt er til að í nýrri 4. mgr. ákvæðisins verði Tryggingastofnun heimilt að vinna með persónugreinanleg gögn í fyrrnefndri skrá, þ.m.t. áætlanir og staðfestingar á meðferð og endurhæfingu sem veitt er af þjónustuaðilum eða af aðilum sem veita þjónustu í umboði þeirra. Í 2. mgr. 28. gr. gildandi laga er fjallað um skrá um lýsigögn sem Tryggingastofnun heldur yfir upplýsingar sem fara um þjónustugáttina og tilgreindir þjónustuaðilar geta nýtt til þess að sækja frumgögn. Lýsigögnin halda aðeins utan um upplýsingar um hvar tilteknar upplýsingar er að finna og geta því ekki verið grundvöllur tölfræðilegrar úrvinnslu um það hvernig fólk fer í gegnum opinbert endurhæfingarferli, sem iðulega spannar langt tímabil. Af þeirri ástæðu er talin þörf á að setja á laggirnar sérstaka, miðlæga skrá með ópersónugreinanlegum upplýsingum til hliðar við þjónustugáttina þar sem unnið er með tölfræðiupplýsingar. Hér er gert ráð fyrir að Tryggingastofnun taki að sér að halda utan um skrána með vísan til þess hlutverks sem stofnunin hefur með höndum og snýr að samstarfi milli þjónustukerfa en sérstaklega er kveðið á um það hlutverk í 55. gr. a gildandi laga. Lögð er áhersla á að tilgangur skrárinnar verði að afla tölfræðilegra upplýsinga og skráin verði ekki nýtt í þágu eftirlits með einstaklingum. Er því mælt fyrir um að persónuauðkenni í skránni verði dulkóðuð. Er sú framkvæmd mótuð eftir því sem gildir um skráarhald á grundvelli 8. gr. laga um landlækni og lýðheilsu, nr. 41/2007.
Hvað varðar uppruna upplýsinga í skránni býr Tryggingastofnun yfir gögnum um þá sem sótt hafa um eða eru viðtakendur greiðslna hjá stofnuninni. Á það hefur hins vegar verið bent að stofnunin hefur í einhverjum tilvikum hvorki upplýsingar um þá einstaklinga sem fá endurhæfingarþjónustu en hafa ekki sótt um greiðslur frá stofnuninni né um þá einstaklinga sem hafa ekki verið í þjónustu fleiri en eins aðila. Þar með næst ekki „að tryggja nauðsynlega yfirsýn yfir viðurkenndar meðferðir og endurhæfingarþjónustu sem einstaklingar fá á hverjum tíma“ eins og segir um þjónustugáttina í 1. málsl. 1. mgr. 28. gr. gildandi laga um almannatryggingar. Hér er því lagt til að Tryggingastofnun fái það hlutverk að halda framangreinda skrá á landsvísu óháð því hvort hlutaðeigandi hafi sótt um eða fái greiðslur frá Tryggingastofnun. Hér er einkum vísað til nýrra sjúkra- og endurhæfingargreiðslna sem leystu af hólmi endurhæfingarlífeyri samkvæmt lögum um félagslega aðstoð, nr. 99/2007. Tilgangur skrárinnar er að afla þekkingar um þá þjónustu sem veitt er af þjónustuaðilum eða í umboði þeirra, til að tryggja að einstaklingar nái almennt sem bestum árangri og að þjónustuferli séu samþætt og til þess fallin að bæta lífskjör og lífsgæði einstaklinganna. Í þessu skyni er Tryggingastofnun heimilt að taka á móti persónugreinanlegum gögnum frá þjónustuaðilum eða aðilum sem veita þjónustu í umboði þeirra sem síðan eru dulkóðuð fyrir frekari tölfræðivinnslu. Slík vinnsla er forsenda þess að unnt sé að rekja þjónustuferil einstaklinga á milli þjónustuaðila, meta samfellu, greina endurkomur og meta árangur úrræða. Persónuauðkenni í gögnunum verða dulkóðuð og vinnslan í samræmi við lög um persónuvernd og reglugerð sem ráðherra setur um vinnslu persónuupplýsinga.
Áréttað er að hér er fyrst og fremst um að ræða gögn um áætlanir og staðfestingar á viðurkenndri meðferð og endurhæfingu. Eðli málsins samkvæmt koma ákveðnar viðkvæmar heilbrigðisupplýsingar fram í áætlunum og staðfestingum. Þá verða upplýsingar í skránni um aldur, kyn, búsetu, félagslegar aðstæður, framfærslu og fleiri breytur á grundvelli dulkóðaðra auðkenna.
Tilgangur skrárinnar samræmist tilgangi með þeim skrám á landsvísu sem landlæknir heldur, en vakin er athygli á því að hér er um að ræða endurhæfingarþjónustu í víðum skilningi sem tekur til viðurkenndrar meðferðar og endurhæfingar sem getur verið heilbrigðistengd, starfstengd eða samsett af hvoru tveggja. Ákveðin valkostagreining fór fram um það hvar skránni yrði best fyrir komið. Niðurstaðan úr þeirri greiningu var að Tryggingastofnun væri best til þess fallin að vista skrána, enda er stofnunin ábyrgðaraðili þeirrar þjónustugáttar sem fjallað er um í 28. gr. laga um almannatryggingar.
Þá er gert ráð fyrir að í nýrri 5. mgr. ákvæðisins verði kveðið á um að ráðherra skuli setja reglugerð þar sem fram komi nánari reglur um vinnslu persónuupplýsinga, þ.m.t. um tilgang og aðferðir við vinnslu persónuupplýsinga.
Í ljósi þeirrar viðbótar við 28. gr. gildandi laga um almannatryggingar sem hér er gert ráð fyrir að lagt til að við fyrirsögn ákvæðisins bætist tilvísun til þess að í ákvæðinu sé ekki eingöngu kveðið á um þjónustugátt heldur jafnframt um vinnslu persónuupplýsinga.
Um 7. gr.
Um 8. gr.
Um 9. gr.
Hér er einnig lagt til að Tryggingastofnun skuli leiða starfsemi samhæfingarteyma. Er þetta lagt til svo skýrt sé að Tryggingastofnun sé sá þjónustuaðili sem haldi utan um skipulag við starfrækslu samhæfingarteymanna, þ.m.t. rekstur upplýsingakerfis skv. 28. gr. laganna.
Í ljósi þeirrar viðbótar við 55. gr. a gildandi laga um almannatryggingar sem hér er gert ráð fyrir er lagt til að í fyrirsögn ákvæðisins verði vísað til samstarfs þjónustuaðila.
Um 10. gr.
* 2026 hækki frítekjumarkið um 5.000 kr. og verði 41.500 kr. á mánuði.
* 2027 hækki frítekjumarkið um 5.000 kr. og verði 46.500 kr. á mánuði.
* 2028 hækki frítekjumarkið um 13.500 kr. og verði 60.000 kr. á mánuði, sbr. 12. gr. frumvarpsins.
Í samræmi við framangreint er hér lagt til að við ákvæði til bráðabirgða í gildandi lögum um almannatryggingar verði bætt nýjum tölulið þar sem kveðið verði á um að þrátt fyrir 1. málsl. 3. mgr. 22. gr. laganna skuli lífeyrisþegi hafa almennt frítekjumark sem nemi 498.000 kr. árið 2026 og 558.000 kr. árið 2027. Jafnframt er gert ráð fyrir að kveðið verði á um að fjárhæð framangreinds frítekjumarks fyrir árin 2026 og 2027 skuli taka launa- og verðlagsbreytingum í samræmi við fjárlög hverju sinni, sbr. 62. gr. laganna.
Um 11. gr.
Hér er lagt til að tvær nýjar málsgreinar komi í stað fyrrnefndrar 2. mgr. 35. gr. laganna. Kveðið verði á um að heilbrigðisstofnanir sem veita þjónustu í tengslum við endurhæfingu einstaklinga sem þurfa þjónustu fleiri en eins kerfis skuli eiga samstarf við aðra þjónustuaðila um samhæfingu þjónustu. Með heilbrigðisstofnunum er í þessu samhengi m.a. átt við heilsugæslur og sjúkrahús. Enn fremur er gert ráð fyrir að framangreindar heilbrigðisstofnanir skuli eiga aðild að samstarfssamningi sem þjónustuaðilum ber að gera um samstarf sín á milli, þar á meðal um starfsemi samhæfingarteyma sem starfa á grundvelli laga um almannatryggingar, sbr. 55. gr. a laganna. Þá er gert ráð fyrir að heilbrigðisstofnanir hafi heimild til að deila upplýsingum og sækja upplýsingar í gegnum þjónustugátt þjónustuaðila sem Tryggingastofnun starfrækir á grundvelli laga um almannatryggingar, sbr. 28. gr. laganna.
Um 12. gr.
Um 13. gr.
