Ferill 213. máls. Aðrar útgáfur af skjalinu: PDF - Word Perfect.
157. löggjafarþing 2025–2026.
Þingskjal 356 — 213. mál.
Svar
dómsmálaráðherra við fyrirspurn frá Tómasi Þór Þórðarsyni um bætur vegna varanlegs miska og örorku.
1. Hvaða rök liggja að baki skilyrði 1. mgr. 2. gr. laga um greiðslu ríkissjóðs á bótum til þolenda afbrota, nr. 69/1995, um að varanlegur miski sé ekki bættur úr ríkissjóði nema hann sé að lágmarki 5%?
2. Hvaða rök liggja að baki skilyrði fyrrnefnds ákvæðis um að varanleg örorka sé ekki bætt úr ríkissjóði nema hún sé að lágmarki 15%?
Samkvæmt greinargerð frumvarps er varð að lögum nr. 54/2012, sem tóku gildi þann 27. júní 2012, kom það fram af hálfu löggjafans að breytingarnar væru gerðar svo að ríkissjóður væri síður að bæta minni háttar tjón og með vísan til sanngirnissjónarmiða frekar að bæta tjón þeirra einstaklinga sem hafa orðið fyrir meira tjóni en minna. Löggjafinn byggði jafnframt á því sjónarmiði að ef hlutfall tjóns væri ekki meira en næmi umræddu lágmarki þá væri um að ræða tjón sem sé óverulegt og erfitt að meta og/eða sanna.
Leiða má af skýringum í greinargerð frumvarpsins að rökin fyrir breytingunni þyrfti að skoða samhliða þeim breytingum sem voru gerðar á 2. mgr. 7. gr. og 10. gr. laganna, sem miðuðu að því að hækka hámarksbætur fyrir líkamstjón og miska til að mæta breytingum á réttarframkvæmd og koma til móts við tjónþola auk þess að bæta fremur meira tjón en minna.
Í greinargerð sem fylgdi frumvarpi því er varð að lögum nr. 54/2012 vísaði löggjafinn jafnframt til þeirra breytinga sem voru gerðar á norskum og dönskum skaðabótalögum. Þar voru sambærileg lágmörk sett fyrir varanlegan miska og varanlega örorku með sömu rökum og að framan greinir.
3. Telur ráðherra framangreind lágmörk standast jafnræðisreglu 65. gr. stjórnarskrárinnar?
Um er að ræða 13 ára gömul lög sem reynsla er komin á, bæði hér á landi og á Norðurlöndunum. Eins og fram kemur hér á undan í umfjöllun um greinargerð frumvarpsins, nánar tiltekið umfjöllun um sjónarmið og rök löggjafans fyrir framangreindum lágmörkum á varanlegum miska og varanlegri örorku sem grundvelli fyrir greiðslu ríkissjóðs á bótum, þá eru rökin byggð á málefnalegum og hlutlægum sjónarmiðum, en endanlegt mat um stjórnskipulegt gildi laga er hjá dómstólum.
